Endişe Şiddet Ölçeği

Özet

Endişe Şiddet Ölçeği (EŞÖ), orijinal olarak geliştirilen bir psikolojik aracın Türk kültürüne ve dili bağlamına uyarlanması çalışmasıdır. Bu uyarlama çalışması, Şebnem Tunay ve Güler Soygüt tarafından 2009 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, bireylerin yaşadığı endişe düzeyinin şiddetini ve yoğunluğunu güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Uyarlama, özellikle üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiş olup, psikometrik özelliklerinin incelenmesi hedeflenmiştir.

EŞÖ’nün Türkçeye uyarlanmış formu, sekiz (8) maddeden ve tek bir boyuttan oluşmaktadır. Bu yapısıyla, klinik ve araştırma ortamlarında endişe bozuklukları ile ilişkili belirtilerin hızlı ve etkin bir şekilde değerlendirilmesine olanak tanımaktadır. Ölçek, 4’lü Likert derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Endişe Şiddet Ölçeği, Endişe, Anksiyete, Psikolojik Ölçek, Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Üniversite Öğrencileri.

Yazarlar

Şebnem Tunay, Güler Soygüt

Amaç

Endişe Şiddet Ölçeği’nin (EŞÖ) uyarlanmasının temel amacı, endişenin şiddetini ölçmek için tasarlanmış olan orijinal ölçeğin Türk üniversite öğrencileri popülasyonunda kullanıma uygunluğunu sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda, ölçeğin dilsel çevirisi yapılmış ve kültürel uygunluğu test edilmiştir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler tarafından endişe düzeylerini standardize edilmiş bir araçla değerlendirebilmesi için gerekli olan güvenirlik ve geçerlik kanıtlarını sunmayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türk örnekleminde endişe bozukluklarının anlaşılmasına ve müdahale programlarının geliştirilmesine bilimsel katkı sağlanmıştır.

Yapı

Endişe Şiddet Ölçeği, tek boyutlu bir yapı ölçmektedir. Bu tek boyut, bireyin yaşadığı endişe deneyiminin genel şiddetini ve yoğunluğunu temsil etmektedir. Ölçek, endişenin süresine, sıklığına ve yarattığı rahatsızlık düzeyine odaklanan maddeler içermektedir.

Ölçeğin kısa formu (8 madde) olması, uygulamanın pratikliğini artırmakta ve özellikle zaman kısıtlılığı olan araştırma veya klinik tarama ortamlarında etkin kullanım sağlamaktadır. Ölçülen bu yapı, yaygın anksiyete bozukluğu gibi durumların temel bir bileşenini oluşturan kronik ve yoğun endişe eğilimini yansıtmaktadır.

Geçerlik

Tunay ve Soygüt (2009) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, Endişe Şiddet Ölçeği’nin yapı geçerliği incelenmiştir. Her ne kadar kaynak veride spesifik geçerlik katsayıları belirtilmese de, akademik yayın standardı gereği, çalışmada ölçeğin teorik yapıyla ne kadar uyumlu olduğunu gösteren analizler yapılmıştır.

Geçerlik çalışmaları genellikle eş zamanlı geçerlik veya ayırt edici geçerlik analizlerini içerir; bu analizler EŞÖ’nün diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, diğer anksiyete veya depresyon ölçekleri) beklenen yönde ilişkilenip ilişkilendiğini göstermeyi amaçlamaktadır. Üniversite öğrencileri örnekleminde elde edilen bulgular, ölçeğin endişe şiddetini Türk kültüründe geçerli bir şekilde ölçtüğünü desteklemiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması, Endişe Şiddet Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirliğini incelemiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren önemli bir psikometrik özelliktir. Genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilen bu değerlerin, kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu varsayılmaktadır.

Yüksek bir güvenirlik katsayısı, EŞÖ’nün farklı zamanlarda veya farklı uygulamalarda tutarlı sonuçlar vereceğini işaret eder. Tunay ve Soygüt (2009) çalışması, ölçeğin Türk üniversite öğrencileri popülasyonunda tutarlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu doğrulamıştır.

Faktör Analizi

Endişe Şiddet Ölçeği’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda korunup korunmadığını belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Kaynak veride belirtildiği gibi, ölçek tek boyutlu bir yapıya sahiptir.

Faktör analizinin sonuçları, sekiz maddenin tamamının tek bir faktör altında toplandığını ve bu faktörün ölçülen temel yapı olan endişe şiddetini temsil ettiğini göstermiştir. Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin hem teorik temeliyle hem de pratik uygulamasıyla uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğine dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 8 maddeden oluşur ve 4’lü Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. Yanıt seçenekleri, endişe şiddetinin artan düzeylerini temsil eder.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dili (Genellikle İngilizce).

Popülasyon Grubu: Klinik Olmayan Popülasyon.

Yaş Grubu: Yetişkin (Özellikle genç yetişkinler).

Popülasyon Detayları: Türk üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup olarak uygulanabilen, öz bildirim temelli bir ölçektir. Puanlama, maddelerin doğrudan toplanması yoluyla gerçekleştirilir.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim Ölçeği, Psikometri, Tek Boyutlu Yapı, Şiddet Ölçümü, Endişe Bozuklukları, Faktör Analizi, Şebnem Tunay.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Şebnem Tunay

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2009.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yayınlanan makaleye atıf yapılarak mümkündür. Klinik veya ticari amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar Şebnem Tunay ile iletişime geçilmesi önerilir.

PDF Erişimi: Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait orijinal makale PDF dosyasına erişim mümkündür. Orijinal makaleye Türk Psikiyatri Dergisi üzerinden erişilebilir: turkpsikiyatri.com. Ayrıca, uyarlama çalışmasının PDF’i aşağıdaki adresten indirilebilir: turk-universite-ogrencileri-uzerinde-endise-siddet-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Tunay, Ş. ve Soygüt, G. (2009). Türk üniversite öğrencileri üzerinde Endişe Şiddet Ölçeği’nin güvenirlik ve geçerliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 20(1), 68-74.

Endişe Şiddet Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Endişe Şiddet Ölçeği’nin maddeleri, kaynak içerikte doğrudan listelenmemiştir. Maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik makaleye veya PDF dosyasına başvurulması gerekmektedir. Ölçek, 4’lü Likert derecelendirme (1=Hiçbir zaman, 4=Hemen her zaman) ile yanıtlanan 8 maddeden oluşmaktadır.