Kontrasttan Kaçınma Ölçeği-Endişe

Özet

Kontrasttan Kaçınma Ölçeği-Endişe (KKÖ-E), Kontrasttan Kaçınma teorisi çerçevesinde geliştirilmiş bir ölçme aracının Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, bireylerin olumsuz duygusal durumlar ile olumlu veya nötr durumlar arasındaki ani değişimlerden kaçınma eğilimlerini, özellikle de bu kaçınma davranışının kaygı (endişe) ile ilişkisini ölçmek amacıyla adapte edilmiştir. Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları, 2020 yılında Seher Cömertoğlu tarafından tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu adaptasyon çalışması, ilgili psikolojik yapının Türk kültüründe ve popülasyonunda incelenmesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kontrasttan Kaçınma, Endişe, Kaygı, Uyarlama, Psikometri, Duygusal Düzenleme, Geçerlilik, Güvenilirlik

Yazarlar

Seher Cömertoğlu

​

Amaç

Kontrasttan Kaçınma Ölçeği-Endişe’nin temel amacı, orijinal olarak İngilizce geliştirilmiş olan ölçeği Türkçe konuşan popülasyon için kültürel ve dilsel olarak uyarlamak, böylece ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir araç olarak kullanılabilirliğini sağlamaktır. Bu ölçek, bireylerin potansiyel olarak daha büyük bir duygusal düşüş riskinden kaçınmak için mevcut olumsuz duygusal durumlarını sürdürme eğilimlerini değerlendirmeye odaklanır.

Adaptasyon çalışması, Türkçe formun yapı geçerliliğini ve iç tutarlılığını test ederek, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında kaygı bozuklukları ve kronik endişe mekanizmalarını incelemede güvenilir bir araç olarak kullanılmasına zemin hazırlamıştır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, temel olarak Kontrasttan Kaçınma (Contrast Avoidance) yapısını ölçmektedir. Bu teoriye göre, bazı bireyler, duygusal durumlarındaki ani ve belirgin değişimlerden, özellikle de olumlu bir durumdan hızla olumsuza geçmekten kaynaklanan “duygusal kontrast”tan kaçınma motivasyonuna sahiptirler. Bu kaçınma stratejisi, genellikle mevcut olumsuz durumu (örneğin, endişe veya hafif bir kaygı) koruyarak, gelecekteki daha büyük duygusal şokları engelleme girişimi olarak tezahür eder.

Kontrasttan Kaçınma, özellikle Yaygın Kaygı Bozukluğu (YKB) ile güçlü bir şekilde ilişkilendirilmiştir. Ölçek, endişe bağlamında bu kaçınma eğiliminin yoğunluğunu belirleyerek, bireylerin kaygıyı sürdürme döngüsündeki bilişsel ve duygusal mekanizmalarını anlamaya yardımcı olur.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlaması kapsamında, geçerlik çalışmaları Cömertoğlu (2020) yüksek lisans tezi içerisinde detaylı olarak incelenmiştir. Her ne kadar spesifik istatistiksel değerler burada listelenmemiş olsa da, uyarlama sürecinde ölçeğin orijinal yapıyı koruyup korumadığını belirlemek üzere yapı geçerliliği (doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi aracılığıyla) analizleri gerçekleştirilmiştir.

Ayrıca, ölçeğin diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, genel kaygı, depresyon veya diğer duygusal düzenleme ölçekleri) olan ilişkilerini incelemek üzere ölçüt bağımlı geçerlilik çalışmalarının da yapıldığı varsayılmaktadır. Bu çalışmalar, KKÖ-E’nin kontrasttan kaçınma eğilimini diğer yapılardan bağımsız ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlı sonuçlar verip vermediğini değerlendirmek amacıyla tez çalışmasında yer almıştır. Tipik olarak, psikometrik uyarlama çalışmalarında iç tutarlılık güvenilirliği (Cronbach alfa katsayısı) hesaplanmıştır.

Ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösteren iç tutarlılık değerleri, ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamak için kritik öneme sahiptir. Ek olarak, ölçeğin kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği çalışmalarının da yapılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Kontrasttan Kaçınma Ölçeği-Endişe’nin Türkçe formunun yapısal bütünlüğünü doğrulamak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin faktör yapısının (muhtemelen tek boyutlu veya alt boyutlu bir yapı) Türk örnekleminde de sürdürülüp sürdürülmediği bu analizlerle incelenmiştir.

Genellikle, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), uyarlanan ölçeğin teorik olarak beklenen model ile elde edilen veriler arasındaki uyumu test etmek için tercih edilen yöntemdir. Bu analizler, KKÖ-E’nin endişe ile ilişkili kontrasttan kaçınma eğilimini tek bir belirgin yapı altında topladığını göstermeyi hedeflemiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Ölçek derecelendirmesi tezde detaylı olarak belirtilmiştir.)

Mevcut Diller: Türkçe. Orijinal dilinin İngilizce olduğu varsayılmaktadır.

Popülasyon Grubu: Yetişkinler, özellikle kaygı ve endişe eğilimi olan bireyler.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Detaylı örneklem bilgisi için kaynak tezin incelenmesi gerekmektedir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, kendilerini en iyi tanımlayan seçenekleri işaretlerler.

Anahtar Kelimeler

Kontrasttan Kaçınma Teorisi, Yüksek Lisans Tezi, Psikolojik Değerlendirme, Kaygı Yönetimi, Likert Ölçeği, İç Tutarlılık

​

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: İstanbul Medipol Üniversitesi (Uyarlama tezi sırasında bağlı olduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında Seher Cömertoğlu’nun yüksek lisans tezi kapsamında uyarlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için yasal izinlerin ve telif haklarının ilgili araştırmacı (Seher Cömertoğlu) veya tezin sunulduğu kurum (İstanbul Medipol Üniversitesi) tarafından belirlenmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni talep edilir. Ölçeğin orijinal versiyonunun telif hakları da göz önünde bulundurulmalıdır.

Kaynaklar

• Cömertoğlu, S. (2020). Kontrasttan Kaçınma Ölçeklerinin Türkçe uyarlaması, geçerliliği ve güvenilirliği [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Medipol Üniversitesi, İstanbul.

• Tez özeti ve detaylı bilgilere YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

• Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: kontrasttan-kacinma-olcegi-endise-toad.pdf

​

Kontrasttan Kaçınma Ölçeği-Endişe Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler, yukarıda belirtilen yüksek lisans tezi (Cömertoğlu, 2020) içerisinde detaylı olarak bulunmaktadır.