Endişe Kaynakları Ölçeğinin Geliştirilmesi

Özet

Endişe Kaynakları Ölçeğinin Geliştirilmesi, S. Serindağ tarafından 2008 yılında Gaziantep Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, onkolojik hastalığı olan okul yaş dönemi çocukların, hastalıklarıyla ve hastaneye yatış durumlarıyla ilişkili olarak yaşadıkları endişe ve kaygı kaynaklarını sistematik olarak belirlemek ve ölçmek üzere geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Ölçek, özellikle bu hassas popülasyonun psikososyal ihtiyaçlarını ve hastane ortamından kaynaklanan stres faktörlerini tespit etmeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Endişe, Anksiyete, Onkolojik Çocuklar, Hastaneye Yatış, Ölçek Geliştirme, Çocuk Sağlığı, Psikometri

Yazarlar

Serindağ, S.

Amaç

Ölçeğin geliştirilme amacı, onkolojik tedavi gören okul çağındaki çocukların karşılaştığı spesifik kaygı nedenlerini derinlemesine anlamaktır. Hastalık teşhisi, yoğun tedavi süreçleri ve sık sık hastaneye yatışlar, bu çocuklarda benzersiz stres kaynakları yaratmaktadır. Bu ölçek, sağlık profesyonellerine (hemşireler, doktorlar, psikologlar) bu çocukların fiziksel, sosyal ve duygusal endişelerini daha doğru bir şekilde değerlendirme ve böylece daha hedefli psikososyal destek programları oluşturma imkanı sunmak üzere tasarlanmıştır.

Geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında, onkoloji hastası çocukların hastane deneyimlerine özgü endişe kaynaklarını ölçebilecek standardize edilmiş bir araca olan ihtiyacı karşılamayı amaçlamıştır.

Yapı

Endişe Kaynakları Ölçeği, birincil olarak “Hastalık ve Hastaneye Yatma Durumunda Endişe Kaynakları” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle çocukların kaygılarını tetikleyen çeşitli alt boyutları kapsamaktadır. Bu alt boyutlar arasında muhtemelen şunlar yer almaktadır: Tedaviye İlişkin Endişeler (ağrı, yan etkiler, iğne korkusu), Fiziksel Görünüm Endişeleri (saç dökülmesi, vücut değişiklikleri), Sosyal ve Okul Yaşamı Endişeleri (arkadaşlardan uzak kalma, dersleri kaçırma) ve Ayrılık Endişeleri (ebeveynlerden veya evden uzak kalma).

Ölçek, bu karmaşık ve çok boyutlu kaygı spektrumunu yakalayarak, çocukların zihinsel sağlığını etkileyen kritik alanları belirlemeye odaklanmıştır. Geliştirme süreci, bu yapının psikolojik ve gelişimsel teorilerle uyumlu olmasını sağlamıştır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi bulunmamaktadır (“-“). Ancak, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen bir ölçek olduğu göz önüne alındığında, geçerlik çalışmalarının (özellikle kapsam geçerliği ve yapı geçerliği) titizlikle yürütülmüş olması beklenir. Kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, yapı geçerliği için ise faktör analizi teknikleri kullanılmış olabilir.

Ölçeğin geliştirme aşamasında, maddelerin onkoloji hastası çocukların yaşadığı endişeleri ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla muhtemelen bir uzman havuzundan (çocuk hemşireleri, çocuk psikologları) görüş alınmıştır. Geçerlik katsayıları ve detaylı analiz sonuçları, tezin tam metninde yer almaktadır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi de yer almamaktadır (“-“). Geliştirme çalışmalarında temel psikometri gerekliliklerinden biri olan güvenirlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test güvenilirliğini içerir.

İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (endişe kaynaklarını) ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermek için hayati öneme sahiptir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin tutarlı bir ölçüm aracı olduğunu işaret eder. Bu verilerin tamamı, 2008 tarihli orijinal yüksek lisans tezinde mevcuttur.

Faktör Analizi

Endişe Kaynakları Ölçeği bir geliştirme çalışması ürünü olduğundan, ölçeğin altında yatan boyutları keşfetmek için büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, onkolojik hastalığı olan çocukların endişelerinin hangi ana temalar veya faktörler etrafında toplandığını belirlemeye yardımcı olur.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin nihai yapısını ve puanlama sistemini belirlemede kritik rol oynamıştır. Bu analizler, ölçeğin hastalığa, tedaviye, sosyal izolasyona veya fiziksel değişime odaklanan alt ölçeklere ayrılıp ayrılmadığını ortaya koymuştur.

Araç

Test Type: Geliştirme ve Öz Bildirim Ölçeği (Development and Self-Report Scale)

Format: Ölçek maddelerinin derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikolojik ölçeklerde sıklıkla Likert tipi bir derecelendirme (örneğin, Hiç Endişe Etmiyorum’dan Çok Endişe Ediyorum’a) kullanıldığı tahmin edilmektedir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Onkolojik hastalığı olan çocuklar (Pediatric oncology patients)

Age Group: Okul yaş dönemi çocukları (School-age children)

Population Details: Kanser teşhisi konmuş ve hastanede yatış deneyimi yaşayan, genellikle 6-12 yaş aralığındaki çocuklar.

Test Methodology: Anket yöntemiyle uygulanan, psikolojik psikometri prensiplerine uygun olarak geliştirilmiş bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk Çağı Kanseri, Hastane Kaygısı, Endişe Ölçeği, Anksiyete Ölçümü, Serindağ 2008, Onkoloji Psikolojisi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Not Known)

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor (Not Known)

Correspondence Address: Gaziantep Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Thesis Affiliation)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2008

İzinler ve Ücret: Bu ölçek bir yüksek lisans tezi ürünü olduğundan, ticari kullanım söz konusu değildir. Akademik veya araştırma amaçlı kullanım için genellikle yazar Serindağ S. ve tez danışmanından izin alınması gerekmektedir. Kullanım ücreti bulunmamaktadır.

Referanslar

1. Serindağ, S. (2008). Onkolojik hastalığı olan okul yaş dönemi çocukların hastalık ve hastaneye yatma durumunda endişe kaynakları ölçeğinin geliştirilmesi (Yüksek lisans tezi). Gaziantep Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.

Bu ölçeğin tam metnine ve detaylı metodolojisine aşağıdaki bağlantı üzerinden ulaşılabilir:

• YÖK Ulusal Tez Merkezi Kaynağı: tez.yok.gov.tr
• Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: endise-kaynaklari-olceginin-gelistirilmesi-toad.pdf

Endişe Kaynakları Ölçeğinin Geliştirilmesi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddeleri, Serindağ (2008) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezinin ekler bölümünde veya ilgili metodoloji kısmında detaylı olarak bulunmaktadır. Ölçek, onkolojik hastalığı olan okul çağı çocuklarının hastaneye yatış ve hastalık süreçleriyle ilgili yaşadıkları somut kaygı durumlarını ölçen bir dizi ifadeden oluşmaktadır.