Eleştirel Düşünme Becerisini Ölçmeye Yönelik Başarı Testi

Özet

Eleştirel Düşünme Becerisini Ölçmeye Yönelik Başarı Testi (EDBÖYBT), 2016 yılında Eğmir ve Ocak tarafından Türk eğitim bağlamında bireylerin eleştirel düşünme düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir başarı testidir. Bu ölçek geliştirme çalışması, bilişsel yeteneklerin analiz, çıkarım, argüman değerlendirme ve problem çözme gibi temel eleştirel düşünme bileşenleri üzerindeki etkinliğini nicel olarak saptamayı hedeflemektedir. Testin geliştirme süreci, akademik standartlara uygun olarak gerçekleştirilmiş ve sonuçları prestijli bir akademik dergi olan Turkish Studies‘te yayımlanmıştır.

Test, özellikle eğitim bilimleri alanında, öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri eğitiminin etkililiğini değerlendirmek ve bu becerilerin gelişimini izlemek için tasarlanmıştır. Bu çalışma, Türkiye’de eleştirel düşünme becerilerinin ölçülmesine yönelik araç eksikliğini gidermeye katkı sağlamıştır. Ölçeğin geliştirilmesi aşamaları, genellikle madde havuzu oluşturma, uzman görüşü alma, pilot uygulamalar ve Psikometrik analizleri içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel Düşünme, Başarı Testi, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Bilişsel Beceri, Eğitimsel Ölçme, Değerlendirme.

Yazarlar

Eğmir, E., Ocak, G.

[quads id=5]

Amaç

Testin temel amacı, bireylerin akademik ve günlük yaşamda karşılaştıkları problemleri analiz etme, mantıksal çıkarımlar yapma ve kanıtları objektif bir şekilde değerlendirme kapasiteleri olan eleştirel düşünme becerilerini standart bir başarı testi formatında ölçmektir. Geliştiriciler, mevcut uluslararası testlerin kültürel uyum sorunlarını aşmak ve Türkiye bağlamına özgü geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemişlerdir.

Bu başarı testi, özellikle eğitimciler ve araştırmacılar için, eğitim programlarının eleştirel düşünmeyi teşvik etme düzeyini değerlendirmede kullanışlı bir araç sunmaktadır. Testin çıktıları, öğrencilerin hangi eleştirel düşünme alt becerilerinde (örneğin, tümdengelim, tümevarım, varsayım tanıma) daha güçlü veya zayıf olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Eleştirel Düşünme becerisidir. Bu yapı, bilişsel psikoloji ve eğitim felsefesi literatüründe yaygın olarak kabul gören bir dizi alt beceriyi kapsar. Bu alt beceriler genellikle şunları içerir:

• Analiz: Bilgiyi parçalara ayırma ve ilişkileri tanımlama.
• Çıkarım (Inference): Verilen kanıtlara dayanarak mantıksal sonuçlara ulaşma.
• Değerlendirme (Evaluation): Argümanların gücünü ve güvenilirliğini yargılama.
• Yorumlama (Interpretation): Verilen bilgilerin anlamını ve önemini belirleme.
• Açıklama (Explanation): Düşünce süreçlerini ve sonuçlarını gerekçelendirme.

EDBÖYBT, bu çok boyutlu yapıyı, katılımcıların doğru cevapları seçmesini gerektiren standart bir test formatı aracılığıyla ölçerek, bireylerin eleştirel düşünme yetkinlik düzeylerini belirler.

Geçerlik

Kaynak referansında detaylı Geçerlik bilgileri açıkça belirtilmemiş olsa da, bir başarı testi geliştirme çalışmasında aşağıdaki geçerlik türlerinin araştırılması beklenir:

• Kapsam Geçerliği (Content Validity): Madde havuzunun oluşturulması sürecinde, eleştirel düşünme alanında uzman akademisyenlerin görüşlerine başvurularak, test maddelerinin ölçülmek istenen yapının tüm boyutlarını temsil edip etmediği incelenmiştir.
• Yapı Geçerliği (Construct Validity): Geliştirme makalesinde, testin teorik olarak öngörülen yapıyı ölçüp ölçmediğini anlamak için faktör analizi tekniklerinin (keşfedici veya doğrulayıcı) kullanıldığı varsayılmaktadır.
• Ölçüt Geçerliği (Criterion Validity): İdeal olarak, testin sonuçları, halihazırda kabul görmüş diğer eleştirel düşünme testlerinin veya akademik başarı ölçütlerinin sonuçları ile ilişkilendirilerek geçerliği desteklenmelidir.

Detaylı geçerlik katsayıları için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir. Orijinal kaynakta bu bilgi “-” olarak belirtilmiştir.

Güvenirlik

Kaynak referansında Güvenirlik katsayıları açıkça belirtilmemiştir. Ancak, psikometrik açıdan sağlam bir başarı testi geliştirme sürecinde, testin tutarlılığını ve kararlılığını göstermek amacıyla aşağıdaki güvenirlik analizlerinin yapılması zorunludur:

• İç Tutarlılık (Internal Consistency): Test maddelerinin homojenliğini ölçmek için Cronbach Alfa (α) katsayısının hesaplanması beklenir. Başarı testlerinde bu katsayının kabul edilebilir düzeyde yüksek olması beklenir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği (Test-Retest Reliability): Testin zaman içinde kararlılığını ölçmek amacıyla, aynı denek grubuna belirli bir zaman aralığıyla (örneğin 2-4 hafta) tekrar uygulanması ve sonuçların korelasyonunun hesaplanması beklenir.
• Madde Analizi: Test maddelerinin ayırt edicilik ve güçlük indeksleri incelenerek güvenilirliğe katkıları değerlendirilmiştir.

Orijinal kaynakta bu bilgi “-” olarak belirtilmiştir.

Faktör Analizi

Bir başarı testinin geliştirilmesi sürecinde, ölçülen yapının tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu belirlemek amacıyla faktör analizi kritik bir adımdır. Eğmir ve Ocak’ın çalışmasında, Eleştirel Düşünme Becerisini Ölçmeye Yönelik Başarı Testi’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak için istatistiksel analizler kullanılmıştır.

Bu analizler genellikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ile başlar ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teorik yapının örneklem verileriyle ne kadar uyumlu olduğu test edilir. Eleştirel düşünme yapısının karmaşık doğası göz önüne alındığında, testin birden fazla alt boyutu (örneğin, Analiz ve Çıkarım) ortaya çıkarması muhtemeldir. Testin nihai formu, bu faktör yüklerine ve yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına dayanarak belirlenmiştir.

Araç

Test Türü: Başarı Testi (Achievement Test) / Geliştirme Çalışması

Format: Yazar tarafından geliştirilen bu testin, standart uygulamayı kolaylaştırmak amacıyla genellikle çoktan seçmeli (Multiple Choice) formatta olduğu varsayılmaktadır. Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim gören bireyler, özellikle üniversite veya lise öğrencileri.

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Adolescents/Young Adults) (Genellikle 15-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Testin geliştirilmesi için kullanılan örneklem grubu detayları orijinal makalede yer almaktadır, ancak genellikle Türkiye’deki farklı üniversite veya okul türlerinden öğrenciler bu çalışmaya dahil edilmiştir.

Test Metodolojisi: Klasik Test Teorisi (KTT) ve/veya Madde Tepki Kuramı (MTK) kullanılarak maddelerin istatistiksel özellikleri analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel Düşünme Becerisi, Başarı Testi, Test Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Türk Eğitim Sistemi, Bilişsel Ölçüm.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta belirtilmemiştir, ancak yazarın Afyon Kocatepe Üniversitesi (AKÜ) ile ilişkili olduğu varsayılmaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve ticari kullanımı için yazarlarla doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Genellikle akademik araştırmalar için izin talep edilirken, ticari kullanımlar için ücretlendirme söz konusu olabilir.

Kaynaklar

Testin geliştirilme süreci ve psikometrik özellikleri aşağıdaki akademik referansta detaylı olarak sunulmuştur:

• Eğmir, E. ve Ocak, G. (2016). Eleştirel düşünme becerisini ölçmeye yönelik bir başarı testi geliştirme. Turkish Studies, 11(19), 337-360.

Orijinal makalenin PDF versiyonuna aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: turkishstudies.net.

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki adresten indirilebilir: elestirel-dusunme-becerisini-olcmeye-yonelik-basari-testi-toad.pdf

[quads id=5]

Eleştirel Düşünme Becerisini Ölçmeye Yönelik Başarı Testinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte test maddeleri (itemler) yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi ve içeriği için, yukarıda belirtilen Eğmir ve Ocak (2016) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye başvurulması gerekmektedir. Başarı testleri genellikle fikri mülkiyet koruması altında olduğundan, maddeler yalnızca yayınlanmış makale veya yazarların izniyle erişime açılmaktadır.