Elit Sporcu Örgütsel Bağlılık Ölçeği

Özet

Elit Sporcu Örgütsel Bağlılık Ölçeği, Hanifi Üzüm tarafından 2010 yılında hazırlanan doktora tezi kapsamında, elit sporcuların örgütsel bağlılık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir ölçme aracıdır. Ölçek, sporcuların kulüpleriyle olan bağlarını, uyumlarını ve yabancılaşma eğilimlerini değerlendiren 35 maddeden ve üç temel alt boyuttan oluşmaktadır.

Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında (1= hiçbir zaman – 5= her zaman) puanlanmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar sonucunda ölçeğin yapı geçerliği (KMO=0.90) ve iç tutarlılık güvenirliği (Cronbach Alpha=0.89) yüksek bulunmuştur, bu da ölçeğin spor psikolojisi alanında güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Elit Sporcu, Örgütsel Bağlılık, Spor Psikolojisi, Özdeşleşme, Uyuşum, Yabancılaşma, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Hanifi Üzüm

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, elit sporcuların çalıştıkları spor kulüplerine veya organizasyonlara karşı hissettikleri örgütsel bağlılık düzeylerini bilimsel yöntemlerle tespit etmektir. Bu bağlılık düzeylerinin anlaşılması, kulüp yönetimlerinin sporcuların motivasyonunu, performansını ve örgütsel sadakatini artırmaya yönelik stratejiler geliştirmesine yardımcı olur.

Geliştirilen bu araç, sporcunun kulüp yönetimine, kurallarına ve genel organizasyon yapısına ne ölçüde uyum sağladığını ve kendilerini ne kadar özdeşleştirdiğini ölçerek, potansiyel yabancılaşma durumlarını da ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Böylece sporcu-kulüp ilişkisinin kalitesi detaylıca incelenebilmektedir.

Yapı

Ölçek, psikolojik literatürde geniş yer tutan örgütsel bağlılık yapısını, spor ortamının dinamiklerine uygun olarak modellemektedir. Bağlılık, tek boyutlu bir kavram yerine, sporcunun kulübüyle kurduğu ilişkinin niteliğini yansıtan üç spesifik alt boyut üzerinden ele alınmıştır:

• Özdeşleşme: Sporcunun kendini kulübün bir parçası olarak görme, kulübün hedeflerini benimseme ve kulübün refahını önemseme eğilimini ifade eder.
• Uyuşum: Sporcunun kulüp yönetimi tarafından belirlenen kural ve düzenlemelere gönüllü olarak uyma ve organizasyonun normlarına saygı gösterme isteğini yansıtır.
• Yabancılaşma: Sporcunun kulüpten duygusal olarak uzaklaşması, görevleri dışında kulüp ortamından ayrılma isteği ve kulüple güçlü bir bağ kurmaktan kaçınma durumunu temsil eden olumsuz bir boyuttur.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla yapılan analizlerde yüksek düzeyde örneklem yeterliliği tespit edilmiştir. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterlilik ölçümü değeri 0.90 olarak rapor edilmiştir.

0.90’lık KMO değeri, verilerin faktör analizi için mükemmel derecede uygun olduğunu ve maddeler arasındaki varyansın büyük ölçüde ortak faktörlerle açıklanabildiğini göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak belirlenen üç boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik analizleri, maddelerin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Elit Sporcu Örgütsel Bağlılık Ölçeği’nin toplam Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı (α) 0.89 olarak bulunmuştur.

Bu yüksek iç tutarlılık değeri, ölçeğin maddelerinin birbirleriyle güçlü bir korelasyon gösterdiğini ve ölçeğin genel olarak mükemmel bir güvenirlik düzeyine sahip olduğunu kanıtlamaktadır. 0.89 değeri, ölçeğin sporcuların örgütsel bağlılık düzeylerini kararlı ve güvenilir bir biçimde ölçebildiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, açımlayıcı faktör analizi sonuçlarına göre toplam 35 madde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Bu üç faktör, örgütsel bağlılığın sporcular nezdindeki farklı bileşenlerini temsil etmektedir: Özdeşleşme (13 madde), Uyuşum (11 madde) ve Yabancılaşma (11 madde).

Özellikle Yabancılaşma alt boyutunda yer alan 11 maddenin (10., 14., 15., 18., 23., 24., 25., 29., 30., 31. ve 33. maddeler) olumsuz anlam taşıması nedeniyle puanlama sırasında ters çevrilerek işlenmesi gerekmektedir. Bu prosedür, ölçek toplam puanının her zaman artan bağlılık düzeyini temsil etmesini sağlamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Doktora tezi kapsamında özgün olarak geliştirilmiştir.)

Format: 35 maddeden oluşan, öz bildirim yöntemiyle uygulanan envanter.

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Elit Sporcular

Yaş Grubu: Rekabetçi spor yaşındaki yetişkin veya genç yetişkin sporcular.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli spor dallarında faaliyet gösteren ve kulüplerine bağlı olan profesyonel veya üst düzey amatör sporcular.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak (1= hiçbir zaman – 5= her zaman) bireysel olarak uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Davranış, Spor Yönetimi, Psikometrik Özellikler, Cronbach Alpha, KMO, Özdeşleşme, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tez yazıldığı tarihteki bağlılık).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2010

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, doktora tezi kapsamında geliştirildiğinden, akademik araştırmalarda genellikle yazar Hanifi Üzüm ile iletişime geçilerek ücretsiz kullanılabilmektedir. Ticari veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarın onayının alınması gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdadır:

elit-sporcu-orgutsel-baglilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Üzüm, H. (2010). Elit sporcuların örgütsel stres düzeyleri ile örgütsel bağlılık ilişkisinin incelenmesi (Doktora tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu. (Tez linki: tez.yok.gov.tr)

[quads id=5]

Elit Sporcu Örgütsel Bağlılık Ölçeği Maddeleri

Ölçek, 35 maddeden oluşmakta olup, sporcunun kulübe olan bağlılığını 5’li Likert derecelendirmesi (1= hiçbir zaman – 5= her zaman) ile ölçmektedir. Aşağıda alt boyutlara ait örnek maddeler ve madde sayıları listelenmiştir:

• Özdeşleşme (13 m): Kulüp yönetimi benim iyiliğimi düşünür.
• Uyuşum (11 m): Kulüp yönetiminin koyduğu kurallara uyarım.
• Yabancılaşma (11 m): Çalışmalarım biter bitmez kulüpten ayrılırım.

Not: Yabancılaşma alt boyutunda yer alan (10., 14., 15., 18., 23., 24., 25., 29., 30., 31. ve 33.)’üncü maddeler olumsuz anlamda olduğu için ters çevrilerek puanlanmıştır.