Facebook Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Facebook Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği, Oğuzhan Atabek tarafından 2013 yılında, Türkiye ve ABD’deki öğretmen adaylarının Facebook kullanımına dair sahip oldukları duygusal ve bilişsel eğilimleri (tutum) ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama ölçek çalışmasıdır. Bu ölçek, Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde (ODTÜ) tamamlanan karma yöntemli bir doktora tezinin parçası olarak sunulmuştur. Ölçek, bireylerin sosyal ağ platformlarına karşı geliştirdikleri algıları ve davranışsal niyetleri değerlendirmeye odaklanmaktadır.

Ölçeğin psikometrik özellikleri incelenmiş olup, 6 maddeden oluşan bu araç, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanmaktadır. İç tutarlılık güvenirliği, yüksek bir değer olan Cronbach’s Alfa (0.849) katsayısı ile desteklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Facebook, Tutum, Sosyal Medya, Öğretmen Adayları, Uyarlama, Psikometrik Ölçek, Cronbach’s Alpha.

Yazarlar

Oğuzhan Atabek

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin, özellikle öğretmen adaylarının, popüler bir sosyal ağ hizmeti olan Facebook‘u kullanmaya yönelik genel tutumlarını (olumlu veya olumsuz eğilimlerini) belirlemektir. Bu tutum, platformun eğitimsel, sosyal ve kişisel kullanımlarına dair inançları ve değer yargılarını kapsamaktadır.

Ölçek, sosyal medya kullanımının eğitim bilimleri alanındaki etkilerini inceleyen kapsamlı bir doktora araştırmasının bir parçası olarak geliştirilmiştir. Elde edilen veriler, öğretmen yetiştirme programlarının sosyal medya entegrasyonuna yönelik politikalarının geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemiştir.

Yapı

Facebook Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği, sosyal psikolojideki tutum kavramını ölçmektedir. Tutum, bilişsel, duyuşsal ve davranışsal bileşenlerden oluşan, belirli bir nesneye veya duruma karşı gösterilen sürekli bir eğilimdir. Bu bağlamda, ölçek, kullanıcıların Facebook’a karşı hissettikleri memnuniyet, fayda algısı ve kullanma niyetleri gibi boyutları ele alır.

Ölçek, tek boyutlu bir yapıyı temsil etmek üzere tasarlanmıştır, bu da tüm 6 maddenin genel bir Facebook kullanım tutumu puanına katkıda bulunduğu anlamına gelmektedir. Ölçek çeşidi uyarlama olduğu için, orijinal yapının kültürel ve dilsel bağlamda korunup korunmadığı psikometrik olarak test edilmiştir.

Geçerlik

Kaynak içerikte ölçeğin geçerliğine dair spesifik nicel veriler (örneğin, faktör yükleri, korelasyon matrisleri) sunulmamıştır. Ancak, bir doktora tezi kapsamında gerçekleştirilen uyarlama çalışması olması nedeniyle, ölçeğin yapı geçerliği (construct validity) ve içerik geçerliğinin (content validity) uygun istatistiksel yöntemlerle incelenmiş olması beklenmektedir.

Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında, orijinal ölçek yapısının hedef kültüre uygunluğunu değerlendirmek için Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılır. Geçerlik çalışmalarının detaylarına, sorumlu yazarın yayımlanmamış doktora tezinden ulaşılması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği yüksek bulunmuştur. Elde edilen Cronbach’s Alfa katsayısı 0.849’dur.

Bu değer, 6 maddelik ölçeğin kendi içinde yüksek bir tutarlılığa sahip olduğunu ve maddelerin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte başarılı olduğunu göstermektedir. Psikometrik standartlara göre, 0.70 üzerindeki Alfa değerleri kabul edilebilir olarak görülürken, 0.80 üzerindeki değerler iyi veya çok iyi güvenirlik düzeyine işaret eder.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte doğrudan faktör analizi sonuçları belirtilmemiştir. Ancak, ölçeğin 6 maddeden oluşması ve tek bir tutum yapısını ölçmeyi amaçlaması, büyük olasılıkla tek faktörlü bir yapının doğrulandığını düşündürmektedir.

Uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu göstermek amacıyla faktör analizleri (AFA/DFA) gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, maddelerin ilgili faktöre yüklenmesini ve çapraz yüklemelerin düşük olmasını sağlamayı amaçlar.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Yazılı beyan ölçek formatı

Language Available: Türkçe (Uyarlama Türkiye’deki örneklem üzerinde yapılmıştır)

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Age Group: Genç Yetişkinler (Üniversite öğrencisi yaş aralığı)

Population Details: Türkiye ve ABD’deki öğretmen adayları (Karma yöntemli doktora tezi bağlamında)

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Anahtar Kelimeler

Sosyal Ağlar, Dijital Okuryazarlık, Eğitim Teknolojileri, Öğretmen Eğitimi, Psikometrik Özellikler, ODTÜ.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013 (Doktora tezinin tamamlanma yılı).

İzinler ve İletişim: Ölçeğin kullanımına dair izinler ve telif hakkı bilgileri için sorumlu yazar Oğuzhan Atabek ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

İletişim Adresi: [email protected]

Kaynaklar

1. Atabek, O. (2013). An exploratory study on the use of Facebook by pre-service teachers in Turkey and the U.S.A: A mixed method design [Yayımlanmamış doktora tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara, Türkiye.

2. Tezin tam metnine buradan ulaşılabilir: etd.lib.metu.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: facebook-kullanimina-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Facebook Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçek, orijinal kaynağa göre 6 maddeden oluşmaktadır. Ancak, ölçek maddelerinin tam metin içeriği kaynak özetinde sunulmamıştır. Kullanım için yazarın doktora tezine başvurulması gerekmektedir.

Ölçek, 5’li Likert derecelendirme formatını kullanır ve toplam 6 öğeden oluşmaktadır.