Eğitim Tercihi Motivasyon Ölçeği

Özet

Eğitim Tercihi Motivasyon Ölçeği (ETMÖ), bireylerin eğitim alanlarını veya programlarını seçme süreçlerini etkileyen temel motivasyon kaynaklarını ve faktörlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2017 yılında Aysel Deregözü ve Fatih Gündoğar tarafından Yıldız Sosyal Bilimler Kongresi’nde sunulan bir bildiri kapsamında geçerlik ve güvenirlik çalışması tamamlanarak literatüre kazandırılmıştır. Bu ölçek, özellikle öğrencilerin veya eğitim adaylarının tercih yaparken içsel ve dışsal olarak hangi etmenlerden etkilendiklerini bilimsel olarak analiz etmeyi hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir madde havuzu oluşturulması ve ardından psikometrik özelliklerinin incelenmesini içermiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Motivasyon, Tercih, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Eğitim Seçimi, Üniversite Adayları

Yazarlar

Aysel Deregözü, Fatih Gündoğar

Amaç

Eğitim Tercihi Motivasyon Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin akademik kariyerleri veya mesleki yönelimleri doğrultusunda yaptıkları eğitim tercihlerinin ardındaki itici güçleri ve motivasyonel dinamikleri tespit etmektir. Ölçek, öğrencilerin bir eğitim programını seçme nedenlerini (örneğin, ilgi alanları, kariyer beklentileri, sosyal baskı veya akademik başarı arzusu) sistematik bir şekilde değerlendirmeye olanak tanır. Elde edilen veriler, eğitim danışmanlığı ve rehberlik hizmetleri için önemli bir temel oluşturarak, öğrencilerin bilinçli ve tatmin edici tercihler yapmalarına yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, eğitim tercihini etkileyen motivasyonel yapıyı ölçmektedir. Genel olarak motivasyon, içsel ve dışsal faktörler olarak iki ana boyutta ele alınır. Bu ölçeğin, eğitim tercihi bağlamında bu iki temel boyutu veya daha spesifik alt boyutları (örneğin, mesleki beklenti, sosyal etki, akademik ilgi) yansıtan çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu varsayılmaktadır. Ölçeğin geliştirme çalışmasında uygulanan faktör analizi sonuçları, bu motivasyonel yapıların birbirinden ayrılan veya birbiriyle ilişkili alt ölçekler halinde organize olduğunu göstermektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde geçerlik çalışmaları, ölçeğin amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek için kritik öneme sahiptir. Eğitim Tercihi Motivasyon Ölçeği’nin geçerliği için genellikle iki temel yöntem kullanılmıştır:

• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen motivasyon yapısını yeterince temsil edip etmediği, alanında uzman akademisyenlerin görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısını desteklemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin beklenen alt boyutlar altında toplandığını ve modelin veri ile uyumlu olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını ifade eden güvenirlik çalışması, ölçek maddelerinin iç tutarlılığının incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik çalışmalarında en yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayının, ölçeğin genelinde ve potansiyel alt boyutlarında kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu rapor edilmiştir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verebileceğini ve ölçüm hatasının düşük olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Eğitim Tercihi Motivasyon Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. İlk aşamada, madde havuzundan nihai ölçek formuna ulaşmak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu ve hangi maddelerin hangi boyuta ait olduğunu ortaya koymuştur. İkinci aşamada ise, elde edilen faktör yapısının doğrulanması amacıyla farklı bir örneklem grubu üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) ile ölçeğin çok boyutlu yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: Likert Ölçeği tipi derecelendirme (Tipik olarak 5’li veya 7’li derecelendirme kullanılmıştır, örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim tercihi yapma sürecindeki bireyler (Lise son sınıf öğrencileri, üniversite adayları veya üniversite öğrencileri).

Yaş Grubu: Genellikle 17-25 yaş aralığı (Eğitim tercihinin yoğunlaştığı dönem).

Popülasyon Detayları: Ölçeğin ilk geliştirme çalışması, Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin farklı bölümlerinde eğitim gören veya üniversiteye giriş sınavına hazırlanan öğrenciler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği (Self-report scale). Katılımcılar, eğitim tercihlerini etkileyen faktörlere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Tercihi, Öğrenci Motivasyonu, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık, Yapı Geçerlik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu Yazar Aysel Deregözü için: [email protected]

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi (Yazarın sunum sırasındaki bağlı olduğu kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017 (Bildirinin sunulduğu ve geçerlik/güvenirlik çalışmasının tamamlandığı yıl).

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçek, akademik çalışmalar ve araştırmalar için kullanıma açıktır. Ticari kullanım veya büyük ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Erişimi: Ölçeğe ait orijinal bildiri veya ölçek formu PDF dosyası olarak mevcuttur. Orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: egitim-tercihi-motivasyon-olcegi-toad.pdf

Kongre kitabına ait link ise burada yer almaktadır: sbe.yildiz.edu.tr

Referanslar

Deregözü, A., ve Gündoğar, F. (2017, 21-22 Aralık). Eğitim Tercihi Motivasyon Ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması [Bildiri sunumu]. IV. Yıldız Sosyal Bilimler Kongresi, İstanbul, Türkiye.

Eğitim Tercihi Motivasyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte yer almadığından burada listelenememiştir. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi veya ilgili kongre bildirisinin incelenmesi gerekmektedir.