Eğitim Araştırmalarına Yönelik Öğretmen Tutum Ölçeği

Özet

Eğitim Araştırmalarına Yönelik Öğretmen Tutum Ölçeği (EAÖTÖ), öğretmenlerin eğitim araştırmalarına karşı sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla 2013 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, madde analizi, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak psikometrik açıdan incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçek, toplam 20 maddeden ve üç temel faktörden oluşan geçerli ve güvenilir bir yapı sergilemektedir. Bu faktörler, eğitim araştırmalarının gerekliliği, araştırmalara değer verme ve araştırmaların uygulanabilirliği boyutlarını kapsamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim araştırmaları, öğretmen tutumu, tutum ölçeği, psikometri, yapı geçerliliği, Cronbach’s Alpha, faktör analizi.

Yazarlar

Nail İlhan, A.R. Şekerci, M. Sözbilir, A. Yıldırım.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görev yapmakta olan öğretmenlerin eğitim alanında yürütülen bilimsel araştırmalara yönelik genel tutum düzeylerini ve bu tutumların altında yatan boyutları güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu tutumların ölçülmesi, eğitim politikalarının ve öğretmen yetiştirme programlarının araştırma okuryazarlığı ve araştırmayı kullanma becerileri bağlamında geliştirilmesine yönelik önemli veriler sunar.

EAÖTÖ, öğretmenlerin mesleki gelişim süreçlerinde araştırmanın rolüne verdikleri önemi, araştırmaların ders içeriği ve öğretim yöntemlerine entegre edilebilme potansiyeline ilişkin inançlarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu sayede, okullarda kanıta dayalı uygulamaların yaygınlaştırılması önündeki potansiyel tutumsal engeller tespit edilebilmektedir.

Ölçülen Psikolojik Yapı

Ölçek, öğretmenlerin eğitim araştırmalarına yönelik genel tutumunu ölçmektedir. Bu genel tutum, üç ayrı alt boyutta ele alınmıştır:

• Eğitim Araştırmalarının Gerekliliği: Öğretmenlerin, eğitim araştırmalarının mesleki bilgi ve uygulamalar için ne kadar gerekli ve faydalı olduğuna dair inançlarını ifade eder.
• Eğitim Araştırmalarına Değer Verme: Öğretmenlerin, araştırma bulgularını okumaya, anlamaya ve bunlardan yararlanmaya ne kadar istekli olduklarını ve bu tür faaliyetlere ne kadar önem atfettiklerini ölçer.
• Eğitim Araştırmalarının Uygulanabilirliği: Öğretmenlerin, araştırma sonuçlarını sınıf ortamına veya okul uygulamalarına pratik olarak aktarabilme konusundaki algılarını ve bu süreçte karşılaşılabilecek zorluklara dair inançlarını değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışması, temel olarak Yapı Geçerliliği üzerine odaklanmıştır. Bu kapsamda, maddelerin yapıya uygunluğunu belirlemek amacıyla sırasıyla Madde Analizi, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır.

AFA, verilerin faktör yapısını keşfetmek için kullanılmış ve başlangıçta önerilen yapının üç faktörlü olduğunu göstermiştir. Ardından uygulanan DFA, bu üç faktörlü yapının (Eğitim araştırmalarının gerekliliği, Eğitim araştırmalarına değer verme ve Eğitim araştırmalarının uygulanabilirliği) veri setiyle uyumlu olduğunu onaylayarak ölçeğin yapı geçerliliğini desteklemiştir. Nihai olarak EAÖTÖ, 20 maddeden ve üç faktörden oluşan geçerli bir yapıya sahip olarak kabul edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, iç tutarlılık katsayısı (Internal Consistency) hesaplamaları yoluyla gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik katsayısı olarak Cronbach’s Alpha değeri kullanılmıştır.

• Ölçeğin genel güvenirlik katsayısı (Cronbach’s Alpha) 0.88 olarak hesaplanmıştır, bu da ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.
• Faktör bazında hesaplanan güvenirlik katsayıları ise şöyledir:
  • Eğitim araştırmalarının gerekliliği faktörü için: 0.841
  • Eğitim araştırmalarına değer verme faktörü için: 0.816
  • Eğitim araştırmalarının uygulanabilirliği faktörü için: 0.781

Tüm faktörlerin ve genel ölçeğin iç tutarlılık değerlerinin 0.70 eşiğinin oldukça üzerinde olması, ölçeğin tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Eğitim Araştırmalarına Yönelik Öğretmen Tutum Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, yapısal bütünlüğünü kanıtlamak amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. AFA, ölçeğin temel bileşenlerini ortaya çıkarmış ve 20 maddenin üç ayrı, anlamlı faktör altında toplandığını göstermiştir.

DFA ise bu üç faktörlü modelin teorik yapısını test etmiştir. Analiz sonuçları, modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve bu üç faktörün (Gereklilik, Değer Verme, Uygulanabilirlik) ölçek yapısını başarıyla temsil ettiğini doğrulamıştır. Faktörlerin madde dağılımı şu şekildedir: Gereklilik (7 madde), Değer Verme (6 madde) ve Uygulanabilirlik (7 madde).

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Genel olarak çalışan öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli okullarda görev yapan öğretmenler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert derecelendirme sistemi kullanılmaktadır (1= Hiç Katılmıyorum – 5= Tamamen Katılıyorum). Yüksek puanlar, eğitim araştırmalarına yönelik daha olumlu tutumu işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, eğitim, tutum, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, 5’li Likert, psikometri.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nail İlhan

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: [email protected]

Kullanım İzinleri, Ücret ve Geliştirme Yılı

Ölçek, İlhan ve arkadaşları tarafından 2013 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarların izni gereklidir. Ölçeğin orijinal makalesi akademik kaynak olarak mevcuttur.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: egitim-arastirmalarina-yonelik-ogretmen-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

• İlhan, N., Şekerci, A.R., Sözbilir, M. ve Yıldırım, A. (2013). Eğitim Araştırmalarına Yönelik Öğretmen Tutum Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(8), 31-56.

Eğitim Araştırmalarına Yönelik Öğretmen Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 20 maddeden ve üç faktörden oluşmaktadır.

• Eğitim araştırmalarının gerekliliği (7 madde): Eğitim araştırmaları derslerde kullanabileceğim yararlı bilgiler sağlar.
• Eğitim araştırmalarına değer verme (6 madde): Öğretmenler eğitim araştırma bulgularından yararlanmalıdırlar.
• Eğitim araştırmalarının uygulanabilirliği (7 madde): Eğitim araştırmalarından elde edilen verilere göre ders işlediğimde konular yetişmez.