Eğitim Becerileri Ölçeği

Özet

Eğitim Becerileri Ölçeği (EBÖ), Aliye Çayır ve S. Ulupınar (2021) tarafından eğitimcilerin mesleki yeterliliklerini ve eğitim süreçlerini yönetme becerilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek geliştirme çalışması, kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda, ölçeğin eğitim sürecinin temel bileşenlerini temsil eden üç ana alt boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur: Planlama, Uygulama ve Değerlendirme. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme formatında 38 maddeden oluşmaktadır ve eğitim alanındaki profesyonellerin beceri düzeylerini belirlemede yüksek iç tutarlılık (Cronbach Alpha = 0,93) sergilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Becerileri Ölçeği, ölçek geliştirme, eğitim becerileri, geçerlik, güvenirlik, planlama, uygulama, değerlendirme.

Yazarlar

Aliye Çayır, S. Ulupınar.

​

Amaç

Eğitim Becerileri Ölçeği’nin (EBÖ) geliştirilmesindeki temel amaç, eğitimcilerin sahip olduğu pedagojik yeterlilikleri ve mesleki becerileri sistematik ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Ölçek, eğitim sürecinin döngüsel yapısını temel alarak, eğitimcilerin öğrenme ihtiyaçlarını belirlemeden, içeriği sunmaya ve sonuçları değerlendirmeye kadar uzanan yetkinliklerini değerlendirmeyi hedefler.

Bu ölçek, eğitim alanında çalışan bireylerin güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini tespit etmeye olanak tanır. Elde edilen veriler, hizmet içi eğitim programlarının planlanmasında ve mesleki gelişim süreçlerinin hedefe yönelik olarak tasarlanmasında önemli bir girdi sağlamaktadır.

Yapı/Kavram

Eğitim Becerileri Ölçeği, eğitimcilerin mesleki yetkinliklerini üç temel yapı (alt boyut) altında incelemektedir. Bu boyutlar, eğitim bilimleri literatürü dikkate alınarak belirlenmiştir ve eğitim sürecinin ana aşamalarını temsil eder:

• Planlama: Öğrenenin gereksinimlerini belirleme, bilişsel ve psikomotor hedefleri saptama, uygun yöntem, teknik ve materyalleri seçerek içeriği organize etme becerilerini kapsar.
• Uygulama: Eğitim içeriğini sunma, öğrenenleri motive etme, aktif katılımı sağlama, konunun önemine dikkat çekme ve konular arası bağlantı kurma gibi sınıf içi etkileşim ve öğretim becerilerini içerir.
• Değerlendirme: Öğrenme çıktılarını ölçme, farklı ölçme yöntemleri kullanma, sınavların geçerlik ve güvenirliğini analiz etme, geri bildirim verme ve sonuçlara göre düzenlemeler yapma yetkinliklerini ifade eder.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde, Eğitim Becerileri Ölçeği’nin hem kapsam hem de yapı geçerliği için kapsamlı çalışmalar yürütülmüştür.

Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne derece temsil ettiğini belirlemek amacıyla 30 kişiden oluşan uzman görüşü alınmıştır. Uzman değerlendirmeleri sonucunda, kapsam geçerlik puanı 0,80’in altında olan maddeler taslak ölçekten çıkarılmış ve madde sayısı 58’e düşürülmüştür.

Yapı Geçerliği: Yapı geçerliği analizlerinde, verilerin faktör analizi için uygunluğunu test etmek amacıyla Kaiser Meyer-Olkin (KMO) katsayısı ve Bartlett Küresellik Testi kullanılmıştır. KMO katsayısı 0,891 olarak bulunmuş, bu değer örneklem büyüklüğünün faktör analizi için ‘iyi’ düzeyde olduğunu göstermiştir (Tabachnick ve Fidell, 2001; DeVellis, 2014). Bartlett testi sonucu (x²=6864,251, p=0,000) ise istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur, bu da verinin faktörleştirme için uygun olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Eğitim Becerileri Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik analizleri, Cronbach Alpha iç tutarlık katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen katsayılar, ölçeğin genelinin ve alt boyutlarının yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Tüm ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı 0,93 olarak belirlenmiştir. Alt boyutlara ait iç tutarlılık katsayıları ise şöyledir:

• ‘Planlama’ alt boyutu: 0,88
• ‘Uygulama’ alt boyutu: 0,84
• ‘Değerlendirme’ alt boyutu: 0,87

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal modelini belirlemek amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sürecinde faktör yükleri en az 0,40 olarak belirlenmiş (Büyüköztürk, 2006) ve bu eleme sonucunda madde sayısı 38’e indirilmiştir. Çalışmanın amacı ve literatür bilgisi doğrultusunda faktör sayısı üç (Planlama, Uygulama, Değerlendirme) ile sınırlandırılmıştır. Bu üç faktörlü yapı, toplam varyansın %42,32’sini açıklamaktadır.

AFA sonuçlarını takiben, ortaya çıkan üç faktörlü yapının uygunluğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçlarına göre, faktör yüklerinin 0,44 ile 0,79 arasında değiştiği ve modelin kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğu belirlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen Planlama, Uygulama ve Değerlendirme alt boyutlarını başarılı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Geliştirme

Format: Ölçek toplam 38 maddeden oluşmaktadır. Cevaplar 5’li Likert tipi derecelendirme ile toplanmaktadır:

1. Hiçbir zaman /Asla
2. Nadiren/Seyrek olarak
3. Bazen /Ara sıra
4. Çoğu zaman/Sık sık
5. Her zaman/Daima

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Eğitimciler, öğretmenler ve eğitim alanında çalışan profesyoneller.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Profesyonel eğitimciler).

Örneklem Detayları: Kapsam geçerliği için 30 uzmanın görüşü alınmıştır. Yapı geçerliği analizlerinde ise KMO (0,891) ve Bartlett test sonuçları, örneklem büyüklüğünün faktör analizi için uygun ve yeterli olduğunu göstermiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim yöntemi (Self-report) kullanılan bireysel değerlendirme formu.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı, çoğaltılması ve ticari amaçlarla kullanılmasına ilişkin izinler ve ücret bilgisi için sorumlu yazar Aliye Çayır ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Geliştirme Yılı: 2021

Sorumlu Yazar İletişim E-postası: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: egitim-becerileri-olcegi-educational-skills-scale-toad.pdf

Kaynaklar

Cayır, A. & Ulupınar, S. (2021). A Scale Development Study: Validity and Reliability of the Educational Skills Scale. Research on Education and Psychology, 5(1), 1-13. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/rep/issue/63330/827844

Makalenin doğrudan indirme bağlantısı: dergipark.org.tr

Geçerlik analizlerinde atıf yapılan ek kaynaklar:

• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2001). Using multivariate statistics (4th ed.). Needham Heights, MA: Allyn and Bacon.
• DeVellis, R. F. (2014). Scale development: Theory and applications (4th ed.). Sage publications.
• Büyüköztürk, Ş. (2006). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (6. Baskı). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
• Özdamar, K. (2016). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi (11. Baskı). Eskişehir: Kaan Kitabevi.
• Bayram, N. (2017). Sosyal bilimlerde SPSS’le veri analizi. Bursa: Ezgi Kitabevi.

Eğitim Becerileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

1. Öğrenenin öğrenme gereksinimlerine ilişkin veri toplarım
2. Öğrenenin öğrenme gereksinimini belirlerim
3. Hedef belirlerken öğrenenin düzeyini dikkate alırım
4. Eğitime yönelik ………………………bilişsel hedef davranışlar belirlerim
6. Eğitime yönelik psikomotor
7. Belirlenen hedeflere göre içerik planı oluştururum
8. Eğitim ………………………içeriğini oluştururken öğrenenlerin öğrenme gereksinimlerini dikkate alırım
9. Öğrenenlerin öğrenme biçimlerini/stillerini belirlerim
10. Uygun …………….öğretim yöntem ve teknikleri belirlerim
11. Uygun öğretim materyallerini belirlerim
12. Uygun değerlendirme yöntem ve araçlarını belirlerim
13. Öğrenenin ……………sorduğu soruları cevaplarım
14. Eğitimin amacını öğrenenlerle paylaşırım
15. Eğitime ……………..başlarken konunun önemine dikkat çekerim
16. Konunun anlaşılması için örnekler veririm
17. Konuyu anlatırken öğrenenleri düşünmeye yönelten sorular sorarım
18. Konunun ……………..diğer ünitelerle bağlantısını kurarım
19. Öğreneni konuya ilişkin araştırma yapmaya yönlendiririm
21. Öğrenenlerin aktif olduğu yöntem ve teknikleri kullanırım
22. Konunun sunumu sırasında yeteri kadar tekrar yaparım………………
23. Eğitim süresi içinde planlanan etkinlikleri gerçekleştiririm
24. Bilişsel …………………..hedef davranışları değerlendiren ölçme yöntem ve tekniklerini kullanırım
25. Duyuşsal hedef davranışları değerlendiren ölçme yöntem ve tekniklerini kullanırım
26. Psikomotor hedef davranışları değerlendiren ölçme yöntem ve tekniklerini kullanırım
27. Sınav sorularının geçerlik ve güvenirliğine ilişkin analizler yaparım………………
29. Eğitim sırasında değerlendirme yaparım…………..
30. Sınavlarda şans başarısını azaltmak için düzeltme formülü kullanırım
31. Sınavda hedef davranışlara uygun soru türü kullanırım
32. Öğrenenleri değerlendirmede birden faza yöntemi bir arada kullanırım…………………
33. Soruların güçlük
34. Öğrenenlerden eğitime ilişkin geribildirim alırım…………..
35. Öğrenenleri ………………………..değerlendirmeye yönelik düzenli notlar (anekdot) tutarım
36. Sınav sonuçlarına ilişkin öğrenenlere geri bildirim veririm
37. Sınav sonuçlarına ilişkin
38. Sınav sonuçları ……………………………..ve geri bildirimler doğrultusunda düzenlemeler yaparım