Ebeveyn Kendi Davranışını Değerlendirme Ölçeği

Özet

Ebeveyn Kendi Davranışını Değerlendirme Ölçeği, 1997 yılında A. Çağdaş tarafından hazırlanan bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, ebeveynlerin kendi iletişim stillerini ve davranışlarını, özellikle 4-5 yaş grubundaki çocukların sosyal gelişimine olan potansiyel etkileri açısından sistematik olarak değerlendirmelerine olanak tanımak amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, ebeveynlerin çocuklarıyla kurduğu etkileşim dilini ve bu dilin sosyal beceriler üzerindeki yansımalarını inceleyen kapsamlı bir araştırmanın parçasıdır. Geliştirme türünde bir ölçek olup, ebeveynlerin öz-farkındalığını artırmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Davranışı, Öz-Değerlendirme, İletişim Dili, 4-5 Yaş Çocukları, Sosyal Gelişim, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Çağdaş, A.

[quads id=5]

Amaç

Ebeveyn Kendi Davranışını Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, ebeveynlerin çocuk yetiştirme süreçlerinde kullandıkları spesifik davranış kalıplarını ve iletişim dilini objektif bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, özellikle 4-5 yaş aralığındaki çocukların gelişim dönemleri göz önüne alınarak, ebeveynlerin kullandığı dilin ve davranışların çocukların sosyal ve duygusal gelişimine ne ölçüde katkıda bulunduğunu veya engel teşkil ettiğini saptamaya odaklanmıştır.

Ölçek, ebeveynlerin kendilerini yargılamaktan ziyade, belirli durumlar karşısındaki tepkilerini ve çocuklarıyla etkileşim biçimlerini analiz etmelerini sağlamayı hedefler. Elde edilen veriler, ebeveynlere yönelik eğitim programlarının veya danışmanlık hizmetlerinin içeriğini belirlemede önemli bir kaynak teşkil etmektedir. Ölçek, akademik çalışmanın bağlamında, iletişim dilinin sosyal gelişim üzerindeki nedensel etkilerini incelemek için kritik bir değişkeni ölçmüştür.

Yapı

Ölçek, adından da anlaşılacağı üzere, ebeveynlerin kendi davranışları hakkındaki algılarını ve raporlarını ölçen bir öz-bildirim aracıdır. Ölçülen temel psikolojik yapı (konstrükt), ebeveyn davranışının farklı boyutlarını kapsar. Bu boyutlar genellikle; destekleyici iletişim, eleştirel dil kullanımı, duygusal tepkisellik, sınır koyma yöntemleri ve çocuğa karşı gösterilen kabul düzeyleri gibi alanları içermektedir.

Ölçeğin geliştirildiği doktora tezi bağlamında, yapısal geçerliğin, ebeveynlerin iletişim tarzları ile çocukların gözlemlenen sosyal becerileri arasındaki ilişkiyi yansıtacak şekilde kurulduğu varsayılmaktadır. Ölçek maddeleri, günlük ebeveyn-çocuk etkileşimlerinde sıkça karşılaşılan senaryolar üzerinden ebeveynin tipik reaksiyonlarını ortaya çıkarmaya yöneliktir.

Geçerlik

Kaynak içerikte ölçeğin geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel değerler (örneğin, faktör yükleri, korelasyon katsayıları) sunulmamıştır. Ancak bir ölçek geliştirme çalışması olarak, Çağdaş (1997) tarafından hazırlanan doktora tezi içerisinde geçerlik analizlerinin yapıldığı kabul edilmelidir.

• İçerik Geçerliği: Ölçeğin maddelerinin, ebeveyn iletişim dilinin 4-5 yaş çocuklarının sosyal gelişimine olan etkilerini ölçmek üzere ilgili literatürden uzman görüşleri alınarak oluşturulduğu ve kapsamı temsil ettiği varsayılır.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak belirlenen alt boyutları ölçüp ölçmediğini kanıtlamak amacıyla muhtemelen açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi gibi yöntemler kullanılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) düzeyine ilişkin spesifik istatistiksel sonuçlar (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı, test-tekrar test korelasyonu) kaynakta belirtilmemiştir. Ancak bilimsel bir çalışma olan doktora tezi kapsamında, ölçeğin iç tutarlılığının ve zamana bağlı istikrarının değerlendirilmiş olması beklenmektedir.

• İç Tutarlılık: Ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini belirlemek için Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının hesaplanmış olması muhtemeldir. Yüksek bir iç tutarlılık, ölçek maddelerinin birbiriyle uyumlu çalıştığını gösterir.
• Yarımlama Güvenirliği: Maddeler arasındaki tutarlılığı kontrol etmek amacıyla ölçeğin rastgele iki yarıya bölünüp bu yarılar arasındaki korelasyonun incelenmesi yöntemi de kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

Ebeveyn Kendi Davranışını Değerlendirme Ölçeği, ebeveyn davranışının çok boyutlu bir yapı olduğu varsayımına dayandığından, geliştirme sürecinde faktör analizinin kritik bir rol oynadığı düşünülmektedir. Bu analiz, ebeveynlerin kendilerini değerlendirdikleri davranışların hangi temel boyutlar altında toplandığını ortaya çıkarmıştır.

Ölçek muhtemelen “Destekleyici Davranışlar,” “Kontrolcü Davranışlar” veya “Duygusal İfade” gibi ayrı alt faktörlere ayrılmıştır. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyerek, ebeveynin karmaşık davranış setinin daha yönetilebilir ve anlamlı psikolojik yapılarla temsil edilmesini sağlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Orijinal olarak doktora tezi için geliştirilmiştir.)

Format: Öz-Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Kullanılabilen Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ebeveynler (4-5 yaş aralığındaki çocukların birincil bakıcıları)

Yaş Grubu: Yetişkin ebeveynler

Popülasyon Detayları: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan tezin örneklemine dahil olan, 4-5 yaş çocuklarına sahip ebeveynler.

Test Metodolojisi: Ebeveynlerin belirli davranışsal veya iletişimsel senaryolara ne sıklıkla veya ne ölçüde katıldıklarını derecelendirmeleri istenen bir derecelendirme (likert tipi) veya sıklık ölçeği kullanıldığı varsayılmaktadır (Derecelendirme bilgisi kaynakta boş bırakılmıştır).

Anahtar Kelimeler

Öz-farkındalık, Ebeveynlik Stilleri, Çocuk Gelişimi, Ebeveyn Davranışı, İletişim Tarzı, Doktora Tezi, Psikometri.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değil.

Yazışma Adresi: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (1997 itibarıyla).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, A. Çağdaş’ın 1997 yılında tamamladığı akademik çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya standart yayınlanmış bir formunun olup olmadığı bilgisi kaynakta yer almamaktadır. Akademik tezlerde geliştirilen ölçeklerin kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir. Ölçek ilk olarak 1997 yılında kullanılmıştır. Herhangi bir ücret bilgisi mevcut değildir.

Kaynaklar

Çağdaş, A. (1997). İletişim dilinin 4-5 yaş çocuklarının sosyal gelişimine etkileri (Doktora tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

[quads id=5]

Ebeveyn Kendi Davranışını Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynağın kısıtlı olması nedeniyle bu akademik girişte mevcut değildir. Maddelerin orijinal içeriği, yalnızca referans gösterilen doktora tezinin tam metninde bulunabilir.