Kendi Kendine Uygulanabilen Leeds Nöropatik Semptom ve Sinyalleri Değerlendirme Ölçeği

Özet

Kendi Kendine Uygulanabilen Leeds Nöropatik Semptom ve Sinyalleri Değerlendirme Ölçeği (S-LANSS), hastaların kendi bildirimleri aracılığıyla nöropatik ağrının varlığını hızlı ve güvenilir bir şekilde taramak amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, orijinal Leeds Nöropatik Semptom ve Sinyalleri Değerlendirme Ölçeği’nin (LANSS) klinisyen müdahalesi gerektirmeyen, kendini doldurma formatına uyarlanmış halidir. Temel amacı, ağrının nöropatik bileşenlerinin varlığını saptamak ve böylece uygun tedavi stratejilerinin belirlenmesine yardımcı olmaktır. Ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenilirliği Koc ve Erdemoglu (2010) tarafından gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

S-LANSS, Nöropatik Ağrı, Ağrı Değerlendirmesi, Kendi Kendine Bildirim Ölçeği, Leeds Ölçeği, Psikometrik, Ağrı Taraması.

Yazarlar

Koc, R., A. Kemal Erdemoglu.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, klinisyenlerin detaylı ve zaman alıcı fiziksel muayenesine gerek kalmadan, hastaların bildirdiği semptomlar ve işaretler üzerinden ağrının nöropatik kaynaklı olup olmadığını hızlıca ayırt etmektir. S-LANSS, birinci basamak sağlık hizmetlerinde veya yoğun klinik ortamlarda ağrı etiyolojisinin hızlı taranması için kritik öneme sahiptir.

Bu araç, ağrı tiplerinin doğru sınıflandırılmasına olanak tanıyarak, hastaların uygun kronik ağrı yönetimi ve tedavisine yönlendirilmesini sağlamayı hedefler. Ölçek, özellikle nöropatik ağrı semptomlarını temsil eden yedi ana maddeyi değerlendirir.

Yapı (Ölçülen Kavram)

S-LANSS, nöropatik ağrının öznel deneyimini ve semptomlarını ölçen bir yapıdır. Ölçek, sinir hasarından kaynaklanan ağrıyı karakterize eden duyusal semptomları (yanma, batma, elektrik çarpması hissi vb.) ve ağrı işaretlerini (allodini veya hiperaljezi gibi) değerlendirir. Ölçek, bu semptomların varlığına ve sıklığına dayalı olarak hastanın ağrısının nöropatik bir bileşene sahip olma olasılığını belirleyen bir skor üretir.

Geçerlik

Koc ve Erdemoglu (2010) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, S-LANSS’ın iyi düzeyde geçerlik özelliklerine sahip olduğu bildirilmiştir. Kriter geçerliği, ölçeğin klinik olarak nöropatik ağrı tanısı konmuş hastaları, non-nöropatik ağrısı olan hastalardan başarılı bir şekilde ayırt etme yeteneği ile değerlendirilmiştir. Çalışma, S-LANSS’ın yüksek duyarlılık (sensitivite) ve özgüllük (spesifisite) oranlarına sahip olduğunu göstermiştir, bu da ölçeğin klinik tanıya uygunluğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Türkçe S-LANSS’ın güvenilirliği hem iç tutarlılık hem de test-tekrar test yöntemleri ile incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçeğin maddelerinin ölçülen yapıyla ne kadar tutarlı olduğunu gösterir ve genellikle yüksek Cronbach Alfa değerleri (>0.80) ile rapor edilmiştir. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçeğin nöropatik semptomları tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, stabil klinik durumu olan hastalarda yapılan test-tekrar test güvenilirliği analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar verdiğini doğrulamıştır.

Faktör Analizi

S-LANSS, nöropatik ağrı semptomlarını değerlendiren yedi maddelik tek boyutlu bir yapı olarak tasarlanmıştır. Orijinal ölçekte olduğu gibi, Türkçeye uyarlanan S-LANSS versiyonu da genellikle tek faktörlü bir yapı sergiler. Bu tek faktör, nöropatik ağrının genel şiddetini ve varlığını temsil eder. Yapılan doğrulayıcı faktör analizleri (DFA), ölçeğin teorik tek boyutlu yapısının Türk popülasyonunda da verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Ölçüm Aracı Detayları

Test Type: Psikometrik Geliştirme ve Uyarlama Ölçeği (Tarama Aracı)

Format: Kendi Kendine Uygulanabilir, 7 maddelik soru formu.

Language Available: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama).

Population Group: Kronik ağrı şikayeti olan bireyler.

Age Group: Yetişkinler.

Population Details: Çeşitli etiyolojilere bağlı nöropatik ve non-nöropatik ağrı hastaları.

Test Methodology: Hastalar, belirli nöropatik semptomların (örneğin, elektrik çarpması hissi, kaşınma, yanma) son bir hafta içinde deneyimlenip deneyimlenmediğini belirtirler (Evet/Hayır formatı). Her yanıta belirli bir puan atanır ve toplam puan, ağrının nöropatik bileşeninin varlığını gösterir. Genellikle 12 veya daha yüksek bir skor, nöropatik ağrı olasılığını işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Ağrı Yönetimi, Nöroloji, Kronik Ağrı, Semptom Değerlendirmesi, Tıbbi Tanı Aracı, S-LANSS Türkçe.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: A. Kemal Erdemoglu).

Correspondence Address: Belirtilmemiş.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım: Akademik ve klinik kullanım için kaynak göstermek şartıyla izinler genellikle ilgili yayıncı ve yazarlar aracılığıyla alınmalıdır. Ölçeğin kendisi orijinal olarak kamuya açık bir tarama aracıdır.

Ücret: Ticari olmayan kullanımlar için genellikle ücretsizdir.

Test Yılı (Türkçe Uyarlama): 2010.

Kaynaklar

• Koc, R., & Erdemoglu, A. K. (2010). Validity and reliability of the Turkish Self-administered Leeds Assessment of Neuropathic Symptoms and Signs (S-LANSS) questionnaire. Pain Medicine, 11(7), 1107-1114.

Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: self-administered-leeds-assessment-of-neuropathic-symptoms-and-signs-s-lanss-questionnaire-toad.pdf

[quads id=5]

Kendi Kendine Uygulanabilen Leeds Nöropatik Semptom ve Sinyalleri Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Kullanım için lütfen Koc & Erdemoglu (2010) referansına veya ölçeğin orijinal İngilizce versiyonuna başvurunuz.