Çocuk Davranışını Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ)

Özet

Çocuk Davranışını Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ), çocukların belirli davranışsal eğilimlerini ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle dikkat ve başlatma gibi kritik gelişimsel alanlardaki davranışları değerlendirmeyi hedefler. ÇDDÖ’nün geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, yapısal, kavramsal ve dilsel eşitliğin sağlanmasının ardından, açımlayıcı faktör analizi ve iç tutarlık katsayısı (Cronbach Alpha) hesaplamalarıyla desteklenmiştir.

7 maddeden ve 2 alt boyuttan oluşan bu ölçek, psikoloji ve özel eğitim alanlarında çocukların davranışsal profillerini belirlemede kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Derecelendirme, 5’li Likert formatında yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk davranışı, Dikkat, Başlatma, Uyarlama ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Likert ölçeği.

Yazarlar

Özlem Diken (Sorumlu Yazar), Serap Topbaş, İ. H. Diken

Amaç

Çocuk Davranışını Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ), çocukların günlük yaşamda sergiledikleri dikkat ve davranış başlatma becerilerini sistematik bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, ebeveynlerin veya ilgili yetişkinlerin gözlemlerine dayanarak çocuğun davranışsal profilini belirlemeye yardımcı olur.

Bu ölçek, aynı zamanda Ebeveyn Davranışını Değerlendirme Ölçeği (EDDÖ) ile birlikte kullanılarak, ebeveyn davranışları ile çocuk davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin temel hedefi, klinik ve akademik araştırmalara geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktır.

Yapı

ÇDDÖ’nün temel psikolojik yapısı, çocukların yönetici işlevler ve davranışsal düzenleme alanlarıyla ilgili iki spesifik alt boyutu ölçmeye odaklanmıştır. Bu iki yapı, çocuğun öğrenme ortamlarında ve sosyal etkileşimlerde başarılı olabilmesi için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, 7 madde aracılığıyla bu iki temel alt boyutu değerlendirir:

• Dikkat: Çocuğun görevlere odaklanma ve dikkati sürdürme yeteneği.
• Başlatma: Çocuğun bir görevi veya aktiviteyi kendiliğinden başlatma eğilimi ve yeteneği.

Geçerlik

ÇDDÖ’nün geçerlik çalışmaları, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere titizlikle yürütülmüştür. Öncelikli olarak, ölçeğin hedef dildeki (Türkçe) yapı, kavram ve dil eşitliği sağlanmıştır. Bu adım, orijinal yapının kültürel ve dilsel olarak korunmasını amaçlamıştır.

Geçerliğe yönelik temel kanıtlar, açımlayıcı/keşfedici faktör analizi (Exploratory Factor Analysis) ve madde analizi sonuçlarından elde edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal alt yapılara uygun şekilde gruplandığını ve yeterli ayrım gücüne sahip olduğunu göstererek yapı geçerliğini desteklemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik incelemesi, iç tutarlık yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, maddelerin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren iç tutarlık katsayısı (Cronbach Alpha) hesaplanmıştır.

Elde edilen bulgular, 7 maddeden oluşan ÇDDÖ’yü oluşturan 2 alt ölçeğin (Dikkat ve Başlatma) güvenirliklerinin yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Yüksek Cronbach Alpha katsayıları, ölçeğin içsel olarak tutarlı olduğunu ve güvenilir ölçümler sunduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

ÇDDÖ’nün faktör yapısını belirlemek amacıyla açımlayıcı/keşfedici faktör analizi uygulanmıştır. Analiz sonuçları, ölçeğin toplam 7 maddesinin, kuramsal olarak öngörülen 2 ayrı alt faktör altında toplandığını göstermiştir.

Bu iki alt faktör, ölçeğin temel ölçmek istediği davranışsal yapıları temsil eden Dikkat ve Başlatma boyutlarıdır. Faktör analizinin başarısı, ölçeğin yapısal geçerliğini güçlendirmiş ve iki boyutlu yapının psikometrik olarak sağlam olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 7 madde ve 2 alt boyut içeren bir değerlendirme ölçeğidir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Çocuklar (Ebeveynler veya ilgili yetişkinler tarafından değerlendirilmek üzere)

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle gelişimsel davranışları ölçtüğü için okul öncesi ve erken okul çağı çocukları hedeflenmektedir.)

Population Details: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, ilgili yaş grubundaki çocukların ebeveynleri veya öğretmenleri üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: 5’li Likert tipi derecelendirme (Örn: Hiçbir Zaman – Her Zaman) kullanılarak çocuğun davranış sıklığı veya yoğunluğu değerlendirilir.

Anahtar Kelimeler

Özlem Diken, Ebeveyn Davranışı, İç Tutarlılık, Cronbach Alpha, Dikkat eksikliği, Psikometrik özellikler, Derecelendirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Özlem Diken)

Correspondence Address: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Özel Eğitim Dergisi üzerinden erişilebilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin psikometrik özellikleri 2009 yılında yayımlanan akademik makalede sunulmuştur. Ölçek, sorumlu yazar Özlem Diken tarafından geliştirilmiş olup, akademik araştırmalarda makaleye atıf yapılarak kullanılabilir.

Ölçeğin orijinal makalesi (PDF formatında) şu adresten erişilebilir: dergiler.ankara.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: cocuk-davranisini-degerlendirme-olcegi-cddo-toad.pdf

Referanslar

Diken, Ö., Topbaş, S. ve Diken, İ. H. (2009). Ebeveyn Davranışını Değerlendirme Ölçeği (EDDÖ) ile Çocuk Davranışını Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ)’nin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 10(2), 41-60.

Çocuk Davranışını Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

7 madde ve 2 alt boyut

Dikkat
Başlatma