Ebeveyn Kabul Red Ölçeği Kısa Form

Özet

Ebeveyn Kabul Red Ölçeği Kısa Form (EKRÖ-KF), Ebeveyn Kabul Red Teorisi (EKRT) çerçevesinde, bireylerin ebeveynleri tarafından algılanan kabul ve red düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan kısa formun Türkçe adaptasyon çalışmasıdır. Bu ölçek, yetişkinlerin çocukluk dönemlerinde deneyimledikleri ebeveyn davranışlarının psikolojik sonuçlarını araştırmada kritik bir araç olarak hizmet vermektedir. Türkiye’de Meryem Dedeler ve arkadaşları tarafından yapılan bu çalışma, ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk kültürü için değerlendirmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn kabul, ebeveyn red, yetişkinlik, psikolojik uyum, adaptasyon, kısa form, Ebeveyn Kabul Red Teorisi.

Yazarlar

Meryem Dedeler, Eda Akun, Adnan Deniz Batigun.

Amaç

EKRÖ-KF’nin temel amacı, yetişkin bireylerin anne ve babaları tarafından gösterilen kabul ve red davranışlarını kısa ve etkin bir şekilde değerlendirmektir. Orijinal ölçek, bireyin geçmiş ebeveyn deneyimlerinin güncel psikolojik uyumu üzerindeki etkilerini incelemek üzere tasarlanmıştır.

Türkçe adaptasyon çalışması, bu aracın Türkiye’deki yetişkin popülasyonunda kültürel olarak uygun, güvenilir ve geçerli bir şekilde kullanılabilirliğini sağlamayı hedeflemiştir. Bu kısa form, özellikle geniş örneklemlerle yapılan araştırmalarda zaman ve kaynak tasarrufu sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, Ebeveyn Kabul Red Teorisi‘nin temel yapısına uygun olarak algılanan ebeveyn davranışlarını ölçmektedir. Bu teoriye göre, ebeveyn davranışları temel olarak kabul ve red olmak üzere iki ana boyutta incelenir. Kabul, sıcaklık, sevgi ve şefkat gibi davranışları içerirken; red, soğukluk, ilgisizlik, düşmanlık ve saldırganlık gibi olumsuz davranışları kapsar.

Genellikle EKRÖ-KF, ebeveynin çocuğa yönelik tutumunu dört alt boyutta değerlendirir: Kabul/Sıcaklık, Red/Soğukluk/İhmal, Düşmanlık/Saldırganlık ve Farklılaşmamış Red. Bu boyutlar, bireyin psikolojik sağlığı ve kişilik gelişimi üzerindeki ebeveyn etkisini derinlemesine analiz etme imkanı sunar.

Geçerlik

Türkçe adaptasyon çalışmasında ölçeğin yapısal ve kriter geçerlik özellikleri incelenmiştir. Yapılan analizler, kısa formun teorik olarak beklenen dört faktörlü yapısının Türk kültüründe de korunduğunu göstermiştir. Bu durum, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Spesifik geçerlik katsayıları ve detaylı doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, Dedeler, Akun ve Batigun (2017) tarafından yayımlanan hakemli makalede detaylıca sunulmuştur. Çalışma, EKRÖ-KF’nin diğer ilgili psikolojik yapılarla beklenen yönde ilişkiler kurduğunu ortaya koymuştur.

Güvenirlik

EKRÖ-KF’nin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ile değerlendirilmiştir. Adaptasyon çalışması, ölçeğin alt boyutlarının ve toplam puanının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu rapor etmiştir. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar üretme potansiyelini desteklemektedir. Kesin katsayılar ve test-tekrar test güvenilirliğine dair ek bilgiler için, araştırmacıların adaptasyon çalışmasına başvurması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, orijinal ölçeğin dört faktörlü yapısının Türk örnekleminde ne ölçüde doğrulandığını incelemiştir. Analiz sonuçları, uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve kısa formun, ebeveyn red ve kabul boyutlarını başarılı bir şekilde ayrıştıran teorik modeli desteklediğini göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Türkçe Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim (Self-Report) Ölçeği

Language Available: Türkçe (Orijinal: İngilizce)

Population Group: Yetişkinler

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu üzerinde psikometrik özellikleri incelenmiştir.

Test Methodology: Lickert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

EKRÖ-KF, anne-baba ilişkisi, psikolojik uyum, geçerlik, faktör analizi, adaptasyon.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiştir (Sorumlu yazar Meryem Dedeler).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, çoğaltılması ve ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanılmasına dair izinler için sorumlu yazar Meryem Dedeler ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Çalışmanın tam metnine erişim için kaynakta belirtilen kurumsal bağlantı kullanılabilir: proxy2.marmara-elibrary.com.

Kaynaklar

Dedeler, M., Akun, E., & Batigun, A. D. (2017). Turkish Adaptation of Adult Parental Acceptance-Rejection Questionnaire Short Form. Düşünen Adam-Journal Of Psychiatry and Neurological Sciences 30(3), 181-193. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: parental-acceptance-rejection-questionnaire-short-form-toad.pdf.

Ebeveyn Kabul Red Ölçeği Kısa Form Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak metinde doğrudan verilmemiştir. Ölçeğin maddelerinin tamamına ve puanlama yönergelerine ulaşmak için Dedeler, Akun ve Batigun (2017) tarafından yayımlanan “Turkish Adaptation of Adult Parental Acceptance-Rejection Questionnaire Short Form” başlıklı makalenin incelenmesi gerekmektedir.