Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği – Kısa Form

Özet

Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği – Kısa Form (YEKRÖ-K), orijinali 60 maddelik olan Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği’nin kısaltılmış, 24 maddelik Türkçe bir uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, bireylerin ebeveynleri tarafından algılanan kabul ve reddedilme düzeylerini yetişkinlik döneminde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle ebeveyn tutumlarının psikolojik uyum üzerindeki uzun vadeli etkilerini inceleyen araştırmalar için kritik bir araçtır ve hem anne hem de baba için ayrı formlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği, Ebeveyn Kabul-Red Teorisi, psikometri, uyarlama, kısa form, güvenirlik, ebeveynlik.

Yazarlar

Meryem Dedeler, Emine Akün, Ayşegül Durak-Batıgün

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, yetişkin bireylerin çocukluk ve ergenlik dönemlerinde ebeveynlerinden algıladıkları kabul ve reddedilme düzeylerini hızlı ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Kısa formun geliştirilmesi, uzun versiyona kıyasla daha pratik bir uygulama imkanı sunarak özellikle geniş örneklemlerle yapılan araştırmalarda zaman tasarrufu sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, hem anneye hem de babaya yönelik algıları ayrı ayrı değerlendirme imkanı sunarak ebeveyn tutumlarındaki farklılıkların etkisini analiz etmeye olanak tanır.

Ölçek, Ebeveyn Kabul-Red Teorisi (EKRÖ) çerçevesinde, ebeveyn davranışlarının yetişkinlikteki psikolojik sonuçlarını değerlendirmek için tasarlanmıştır. Bu sayede, ebeveyn tutumlarının bireyin benlik saygısı, duygusal düzenleme ve kişilerarası ilişkiler üzerindeki etkileri incelenebilir.

Yapı

Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği – Kısa Form, ebeveynlik tutumlarının temel boyutları olan kabul ve reddetme algısını ölçer. Kabul boyutu, sevgi, şefkat ve destekleyici davranışları içerirken; reddetme boyutu, düşmanlık, ihmal, farklılaşmamış red ve kayıtsızlığı kapsar. Ölçek, bu algıların yetişkinlik dönemindeki psikolojik sağlığa etkilerini araştırmayı sağlayan çok boyutlu bir yapı sunar. Ölçeğin kısa formunun da orijinal uzun formun temel alt boyutlarını temsil etmesi beklenmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal uyarlama çalışmasında, geçerlik çalışmaları detaylı olarak sunulmuştur. Yapı geçerliğinin incelenmesi amacıyla genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılır. Adaptasyon çalışması (Dedeler ve ark., 2017) kapsamında, ölçeğin teorik yapısının Türkçe kültürüne uygunluğunu ve maddelerin beklenen alt boyutlara dağılımını gösteren kanıtlar sunulmuştur, ancak kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir.

Kısa formun geçerliği, orijinal uzun formun ölçtüğü yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösteren korelasyon analizleri ile de desteklenmiştir. Bu analizler, kısa formun yetişkinlerde ebeveyn kabul ve reddini ölçme kapasitesinin güçlü olduğunu işaret etmektedir. Ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğu varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, çeşitli istatistiksel yöntemlerle kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Güvenirlik analizleri, tüm ölçek ve alt ölçekler için yapılmış olup, elde edilen sonuçlar ölçeğin yüksek düzeyde tutarlı olduğunu göstermektedir:

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Yetişkin EKRÖ/K Anne Formunun iç tutarlık katsayıları 0.75 ile 0.92 arasında değişmektedir. Baba Formunun iç tutarlık katsayıları ise daha yüksek olup, 0.85 ile 0.96 arasında saptanmıştır. Bu katsayılar, ölçeğin içsel olarak tutarlı olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Anne Formu için katsayılar 0.40 ile 0.83 arasında, Baba Formu için ise 0.86 ile 0.96 arasında değişmektedir. Baba Formu, zaman içinde yapılan ölçümlerde daha yüksek bir stabilite sağlamıştır.
• Madde Toplam Korelasyonları: Anne Formunda madde toplam korelasyon aralığı 0.45 ile 0.82 arasında, Baba Formunda ise 0.50 ile 0.92 arasında değişmektedir. Bu sonuçlar, maddelerin genel yapıya önemli katkılar sağladığını kanıtlamaktadır.
• İki Yarım Güvenirliği: Ölçeğin iki yarım güvenirliği de hesaplanmıştır. Anne Formunun iki yarım güvenirliği 0.88 ve Baba Formunun iki yarım güvenirliği ise 0.94 olarak bulunmuştur.

Bu güvenirlik analizleri, Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği – Kısa Form’un psikometrik açıdan sağlam bir araç olduğunu göstermektedir. Özellikle Baba Formunun güvenirlik katsayıları, literatürdeki kabul edilebilir standartların oldukça üzerindedir.

Faktör Analizi

Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği’nin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla uyarlama çalışmasında faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Kısa formun geliştirilme süreci, orijinal ölçeğin teorik olarak beklenen çok boyutlu yapısının (kabul ve reddetmenin alt boyutları) Türkçe örneklemde de korunduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Elde edilen faktör yapıları, kısa formun 24 maddesinin, ebeveyn kabul ve reddi boyutlarını temsil eden alt ölçeklere ayrıldığını doğrulamıştır. Bu ayrım, ölçeğin temel psikolojik yapıyı başarılı bir şekilde yansıttığını ve kültürel adaptasyonun yapısal bütünlüğü koruduğunu kanıtlamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği’nin kısaltılmış versiyonudur. Toplam 24 maddeden oluşmaktadır (orijinal uzun form 60 maddedir).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: Yetişkinlik dönemi

Population Details: Türk örneklemi üzerinde psikometrik özellikleri test edilmiştir.

Test Methodology: 4’lü Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (1= hiçbir zaman doğru değil – 4= hemen hemen her zaman doğru).

Anahtar Kelimeler

YEKRÖ-K, ebeveyn kabulü, ebeveyn reddi, psikolojik test, yetişkinlik, Cronbach alfa, test uyarlaması.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Meryem Dedeler (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

İletişim: Ölçeğin kullanımı ve izinleri konusunda sorumlu yazar Meryem Dedeler ile [email protected] adresi üzerinden irtibat kurulması tavsiye edilmektedir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yetiskin-ebeveyn-kabul-red-olcegi-kisa-form-toad.pdf

Kaynakça

• Dedeler, M., Akün, E., ve Durak-Batıgün, A. (2017). Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği – Kısa Form’un uyarlama çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 30, 181-193. DOI:10.5350/DAJPN2017300302

[quads id=5]

Yetişkin Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği – Kısa Form Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim ve tam ölçek yapısı için ilgili makaleye (Dedeler, Akün ve Durak-Batıgün, 2017) başvurulması gerekmektedir.