Kayıp Yaşantılarında Bitmemiş İşler Ölçeği-Kısa Form

Özet

Kayıp Yaşantılarında Bitmemiş İşler Ölçeği-Kısa Form (KYBİÖ-KF), bireylerin önemli bir kayıp deneyiminden sonra yaşadıkları çözülmemiş veya tamamlanmamış psikolojik süreçleri değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal formu temel alınarak Gizem Cesur-Soysal tarafından 2019 yılında Türkçe konuşan popülasyona yönelik uyarlama, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması kapsamında kullanıma sunulmuştur. KYBİÖ-KF, özellikle komplike yas süreçleri ve kayıp sonrası ortaya çıkan adaptif olmayan tepkileri ölçmek için kritik bir öneme sahiptir.

Kısa form olması, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında hızlı ve etkin bir şekilde uygulanabilmesini sağlamaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test ederek, psikoloji alanında çalışan uzmanlara kayıp ve yas danışmanlığı süreçlerinde kullanabilecekleri sağlam bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kayıp, Yas, Bitmemiş İşler, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Kısa Form, Komplike Yas.

Yazarlar

Gizem CESUR SOYSAL

[quads id=5]

Amaç

Kayıp Yaşantılarında Bitmemiş İşler Ölçeği-Kısa Form’un temel amacı, bireylerin yaşadığı önemli bir kayıp yaşantıları sonrasında ortaya çıkan ve psikolojik olarak çözümlenmemiş kalan “bitmemiş işler” düzeyini ölçmektir. Bu işler, genellikle ölen kişiyle ilgili ifade edilememiş duyguları, tamamlanmamış eylemleri veya çözülmemiş çatışmaları içermektedir.

Ölçek, klinik uygulamalarda ve araştırmalarda, bireyin yas sürecinin karmaşıklığını ve potansiyel olarak patolojik bir yola sapıp sapmadığını değerlendirmeye yardımcı olur. Kısa form, uzun ölçeklerin getirdiği zaman kısıtlamalarını ortadan kaldırarak, özellikle yoğun klinik ortamlarda hızlı tarama yapılmasına olanak tanır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

KYBİÖ-KF, psikolojide özellikle Gestalt terapi ve yas kuramları bağlamında ele alınan “Bitmemiş İşler” (Unfinished Business) yapısını ölçmektedir. Bitmemiş işler, bireyin geçmişte yaşadığı önemli bir olay (bu durumda kayıp) ile ilgili duygusal veya bilişsel olarak tamamlayamadığı, dolayısıyla şimdiki yaşamını olumsuz etkilemeye devam eden süreçleri ifade eder.

Kayıp bağlamında, bu yapı; suçluluk, öfke, pişmanlık gibi yoğun duyguların bastırılması veya ifade edilememesi, ölen kişiyle ilgili yerine getirilemeyen sorumluluklar veya veda edememe durumları gibi çeşitli boyutları kapsar. Ölçeğin ölçtüğü yüksek düzeyde bitmemiş işler, genellikle uzun süreli ve komplike yas tepkileriyle ilişkilidir.

Geçerlik

Cesur-Soysal (2019) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal ve kültürel geçerliliği incelenmiştir. Yapı geçerliğini saptamak amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, kısa formun orijinal ölçekteki teorik faktör yapısını Türk popülasyonunda da koruyup korumadığını belirlemeyi amaçlamıştır.

Ek olarak, ölçeğin diğer ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, depresyon, anksiyete veya diğer yas ölçekleri) olan ilişkileri incelenerek ölçüt bağıntılı geçerlik kanıtları sağlanmıştır. Bu süreç, KYBİÖ-KF’nin gerçekten kayıp sonrası bitmemiş işler yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi hedefler.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı ve zamana karşı kararlılığı, uyarlama çalışmasının temel güvenirlik analizlerini oluşturur. İç tutarlılık, genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle tutarlı olduğunu gösterir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği çalışmaları yapılmış olabilir. Bu analizler, aynı bireylerin belirli bir zaman aralığı sonrasında ölçekten benzer puanlar almasını sağlayarak, ölçeğin ölçüm sonuçlarının güvenilirliğini teyit etmiştir.

Faktör Analizi

Kayıp Yaşantılarında Bitmemiş İşler Ölçeği-Kısa Form’un Türkçe uyarlaması sırasında faktör yapısı, genellikle orijinal ölçeğin yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin teorik beklentilere uygun olarak tek bir faktör altında mı toplandığını yoksa birden fazla ilişkili faktörden mi oluştuğunu belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Kısa formlar genellikle orijinal ölçeğin temel ve en güçlü faktörlerini temsil edecek şekilde tasarlanır. Cesur-Soysal’ın çalışması, kısa formun Türk örnekleminde iyi bir model uyumu gösterdiğini ve ölçülen yapıyı yeterince açıkladığını ortaya koymuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal formun yapısına uygun olarak 5’li veya 6’lı Likert tipi olması muhtemeldir. Kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik standartlar gereği bu formattadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Kayıp Yaşantısı Olan Yetişkinler

Age Group: Yetişkin Popülasyon

Population Details: Genellikle üniversite öğrencileri ve genel toplum örneklemi üzerinde çalışılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Instrument)

Anahtar Kelimeler

Yas Süreci, Psikolojik Değerlendirme, Bitmemiş Çatışmalar, Gizem Cesur Soysal, Anadolu Psikiyatri Dergisi, Psikoloji Araştırmaları.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Gizem Cesur-Soysal tarafından 2019 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari amaçlı kullanımı ve ücret bilgileri için doğrudan yazarın e-posta adresi ([email protected]) kullanılmalıdır.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: kayip-yasantilarinda-bitmemis-isler-olcegi-kisa-form-toad.pdf

Kaynaklar

• Cesur-Soysal, G. (2019). Kayıp Yaşantılarında Bitmemiş İşler Ölçeği-Kısa Form: Türkçeye uyarlama, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 21. doi:10.5455/apd.58897

[quads id=5]

Kayıp Yaşantılarında Bitmemiş İşler Ölçeği-Kısa Form Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Maddeler kaynak içerikte sağlanmamıştır.