İşitme Engeli Ölçeği – Yaşlı (Uzun form ve Kısa form)

Özet

İşitme Engeli Ölçeği – Yaşlı (İEÖ-Y), yaşlı popülasyonda işitme kaybı nedeniyle ortaya çıkan engellilik düzeyini ve günlük yaşam üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçek, hem kapsamlı bir değerlendirme sunan 25 maddelik uzun formdan hem de hızlı tarama amaçlı kullanılan 10 maddelik kısa formdan oluşmaktadır. Ölçeğin uyarlama çalışması, geçerlik ve güvenirlik analizleri ile desteklenmiş olup, her iki formun da Türk popülasyonunda kullanımı için uygun olduğu gösterilmiştir.

Yapılan yapısal analizler, ölçek formlarının tek boyutlu bir yapıyı temsil ettiğini ortaya koymuştur. Ölçek, özellikle yaşlı bireylerin işitme engeline bağlı sosyal ve duygusal kısıtlılıklarını değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İşitme Engeli Ölçeği, yaşlı, uyarlama, geçerlik, güvenirlik, işitme kaybı, psikometri.

Yazarlar

Aksoy, S., Aslan, F., Köse, A., Alpar, R.

Amaç

İşitme Engeli Ölçeği – Yaşlı’nın temel amacı, Türk popülasyonundaki yaşlı bireylerde işitme engeline bağlı olarak ortaya çıkan algılanan engellilik ve dezavantaj düzeylerini tespit etmek ve ölçmektir. Ölçek, klinik uygulamalarda ve araştırmalarda işitme kaybının fonksiyonel etkilerini standart bir şekilde değerlendirmek için tasarlanmıştır. Uzun form (25 madde) detaylı bir değerlendirme sağlarken, kısa form (10 madde) hızlı tarama ve klinik izleme amacıyla kullanılmaktadır.

Yapı

Ölçek, yaşlı bireylerin işitme kaybından kaynaklanan engellilik algılarını ölçen psikolojik bir yapıyı hedeflemektedir. Yapılan analizler sonucunda, hem uzun hem de kısa formun tek boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Bu tek boyutluluk, ölçeğin tutarlı bir şekilde işitme engeline bağlı genel zorlukları ölçtüğünü göstermektedir. Ölçeğin, bireyin sosyal etkileşim ve günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılıklarını yansıtan öznel deneyimleri yakalaması beklenmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerlik analizleri, hem Pearson korelasyon katsayıları hem de polikorik korelasyon katsayıları kullanılarak faktör analizi aracılığıyla incelenmiştir. Bu analizler, ölçek formlarının beklendiği gibi tek boyutlu bir yapı sergilediğini doğrulamıştır. Ayrıca, ölçeğin yordama geçerliği de test edilmiştir. Sonuçlar, bireyin klinik olarak belirlenen işitme kaybı derecesi arttıkça, ölçekten alınan toplam puanın da anlamlı bir şekilde yükseldiğini göstermiştir. Bu durum, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı başarıyla yordadığını kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

İşitme Engeli Ölçeği – Yaşlı’nın güvenirlik düzeyi, iç tutarlılık ve formlar arası korelasyonlar yoluyla kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Uzun formun iç tutarlılığı oldukça yüksektir; Guttman yarıya bölme katsayısı 0,94 ve Cronbach Alfa Katsayısı 0,95 olarak rapor edilmiştir. Kısa (tarama) formunun iç tutarlılığı ise Cronbach Alfa Katsayısı ile incelenmiş ve 0,87 olarak belirlenmiştir.

Ek olarak, tarama formu ile uzun form arasındaki toplam puanlar arasında yüksek düzeyde istatistiksel ilişki (r = 0,96; p < 0.001) tespit edilmiştir. Bu yüksek korelasyon, kısa formun uzun formu temsil etme yeteneğinin güçlü olduğunu ve tarama amacıyla güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla hem Pearson hem de polikorik korelasyon katsayıları kullanılarak faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, hem 25 maddelik uzun formun hem de 10 maddelik kısa formun temel olarak tek bir faktör altında toplandığını göstermiştir. Bu sonuç, ölçeğin, işitme engeline bağlı engelliliği tek ve tutarlı bir kavram olarak ölçtüğü varsayımını desteklemektedir.

Ölçüm Aracı

Test Type: Uyarlama

Format: Uzun Form (25 madde) ve Kısa Form/Tarama Formu (10 madde)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yaşlı Bireyler

Age Group: Yaşlılık dönemi (Detaylı yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak popülasyon yaşlıdır.)

Population Details: Türk Popülasyonu

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

İşitme Engeli, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Yaşlılık, KBB.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir

Correspondence Address: Songül Aksoy ([email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sorumlu Yazar: Songül Aksoy

İletişim E-postası: [email protected]

Yayın Yılı (Uyarlama): 2019

Derecelendirme: Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Aksoy, S., Aslan, F., Köse, A., & Alpar, R. (2019). İşitme Engeli Ölçeği-Yaşlı geçerlik ve güvenirlik: Türk popülasyonunda tarama ve uzun formlarının kullanımı. KBB-Forum: Elektronik Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Dergisi, 18(4), 310-319. Makalenin orijinal bağlantısı: kbb-forum.net

İşitme Engeli Ölçeği – Yaşlı (Uzun form ve Kısa form) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Orijinal kaynakta maddeler listelenmemiştir; yalnızca madde sayıları belirtilmiştir.

Uzun form toplam 25 maddeden oluşmaktadır. Kısa form 10 maddeden oluşmaktadır.

Ölçeğe ait orijinal PDF dosyaları aşağıdan indirilebilir:

• isitme-engeli-olcegi-yasli-uzun-form-ve-kisa-form-toad.pdf
• isitme-engeli-olcegi-yasli-uzun-form-ve-kisa-form-toad.pdf
• isitme-engeli-olcegi-yasli-uzun-form-ve-kisa-form-toad.pdf