Ebeveyn Duygu Düzenleme Ölçeği

Özet

Ebeveyn Duygu Düzenleme Ölçeği (EDDÖ), ebeveynlerin kendi duygusal tepkilerini ve deneyimlerini düzenleme yeteneklerini ve stratejilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçeğin Türk kültürüne uyarlanması, Ahçı, Akdeniz, Harmancı, Akaroğlu ve Seçer (2020) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, ebeveynlerin çocuk yetiştirme bağlamında yaşadıkları stresli veya zorlayıcı durumlara karşı sergiledikleri adaptif ve maladaptif duygu düzenleme stillerini değerlendirmek için kritik bir öneme sahiptir. Türk uyarlama çalışması, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini, yapısal geçerliğini ve güvenilirliğini kanıtlamayı hedeflemiştir.

Ölçeğin adaptasyon çalışması, özellikle Türk ebeveyn popülasyonunun psikolojik araştırmalarında kullanılması için sağlam bir zemin oluşturmaktadır. Bu araç, ebeveynlik becerileri ve çocuk gelişimi üzerindeki duygusal düzenlemenin etkilerini inceleyen araştırmacılar için temel bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Duygu Düzenleme Ölçeği, Duygu Düzenleme, Ebeveynlik, Psikometrik Araç, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Z. G. Ahçı, S. Akdeniz, H. Harmancı, E. G. Akaroğlu, İ. Seçer.

Amaç

Ebeveyn Duygu Düzenleme Ölçeği’nin temel amacı, ebeveynlerin duygusal deneyimlerini yönetme biçimlerini nicel olarak ölçmektir. Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk popülasyonu üzerinde test ederek kültürel geçerliğini sağlamaktır.

Bu ölçek, ebeveynlerin duygusal tepkileri fark etme, kabul etme, anlama ve değiştirme kapasitelerini değerlendirerek, ebeveyn-çocuk ilişkisi kalitesini ve çocukların duygusal gelişimini etkileyebilecek faktörleri belirlemeye yardımcı olur. Araştırmacılar bu sayede, ebeveynlere yönelik duygusal düzenleme temelli müdahale programlarının etkinliğini ölçebilirler.

Yapı

Ölçek, ebeveynlerin duygusal tepkilerini ve davranışlarını yönlendiren bilişsel ve davranışsal süreçler olan duygu düzenleme yapısını ölçmektedir. Duygu düzenleme, genellikle adaptif (örneğin, yeniden değerlendirme, problem çözme) ve maladaptif (örneğin, bastırma, kaçınma) stratejiler olmak üzere iki ana bileşen altında incelenir.

EDDÖ, ebeveynlerin duygusal zorluklarla karşılaştıklarında kullandıkları tipik stratejileri yansıtan alt boyutlara sahip olabilir. Bu alt boyutlar, ebeveynin duygusal kabul düzeyini, tepkisel davranışları kontrol etme yeteneğini ve olumsuz duygusal durumları yeniden çerçeveleme becerisini kapsar. Ölçek, bu stratejilerin ebeveynlik stresini ve çocuğun duygusal ortamını nasıl etkilediğini anlamada merkezi bir rol oynar.

Geçerlik

Ebeveyn Duygu Düzenleme Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, ölçeğin teorik yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlamıştır. Ahçı ve arkadaşları (2020) tarafından yürütülen adaptasyon çalışmasında, yapısal geçerliği değerlendirmek için muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Yapılan yapı geçerliği analizleri, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu göstermiştir. Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında, EDDÖ puanlarının teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer psikolojik yapılarla (örneğin, ebeveynlik stresi, depresyon, genel duygusal düzenleme becerileri) anlamlı korelasyonlar gösterip göstermediği incelenmiş olabilir. Bu çalışmalar, ölçeğin geçerli bir psikometri aracı olarak kullanılabilirliğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlı ve kararlı ölçümler sağladığını doğrulamak için yapılmıştır. EDDÖ’nün Türkçe uyarlamasında, temel olarak iç tutarlılık (içsel güvenirlik) katsayısı hesaplanmıştır.

İç tutarlılık analizinde, ölçeğin Cronbach Alfa katsayısının yüksek olduğu ve alt boyutlar için de kabul edilebilir düzeylerde güvenirlik değerlerinin elde edildiği varsayılmaktadır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte ne kadar uyumlu olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik çalışması da yapılmış olabilir, bu da puanların farklı zamanlarda tutarlı kaldığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ebeveyn Duygu Düzenleme Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde, ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Keşfedici Faktör Analizi (KFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanarak, orijinal ölçeğin boyutlarının (faktörlerinin) Türk kültürü bağlamında da geçerli olup olmadığı test edilmiştir.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemiş olmalıdır. Bu analizler, ebeveyn duygusal düzenlemesinin hangi spesifik bileşenlerden oluştuğunu (örneğin, kabul, farkındalık, netlik, dürtü kontrolü) belirlemeye yardımcı olmuş ve bu boyutların Türk örnekleminde istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde ayrıştığını ortaya koymuştur.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği (Örneğin: 5’li veya 6’lı Likert).

Language Available: Türkçe (Turkish).

Population Group: Ebeveynler (Parents).

Age Group: Yetişkin (18 yaş ve üzeri) ebeveynler.

Population Details: Ebeveynlik rolünü üstlenmiş, çocuk sahibi olan veya çocuğun birincil bakımını üstlenen yetişkinler.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale).

Anahtar Kelimeler

Ebeveynlik Stresi, Duygusal Zeka, Psikometri, Adaptasyon, Yetişkin Gelişimi, Çocuk Gelişimi, Yapısal Geçerlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Ahçı ve arkadaşları (2020) makalesinde belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Correspondence Address: Seher Akdeniz.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirilme yılı bilinmemekle birlikte, Türkçe uyarlama çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin gereklilikleri için sorumlu yazar Seher Akdeniz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle makalenin referans gösterilmesi yeterli olmaktadır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ebeveyn-duygu-duzenleme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Ahçı, Z. G., Akdeniz, S., Harmancı, H., Akaroğlu, E. G., & Seçer, İ. (2020). The validity and reliability study of the Turkish version of Parent Emotion Regulation Scale. European Journal of Education Studies, 6(11), 221-229.

• DOI Referansı: https://doi.org/10.5281/zenodo.3633421

• Zenodo Kaynağı: zenodo.org

Ebeveyn Duygu Düzenleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Bu nedenle maddeler buraya eklenmemiştir. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.