Sporcu Duygu Düzenleme Ölçeği

Özet

Sporcu Duygu Düzenleme Ölçeği (SDDÖ), mevcut bir duygu düzenleme ölçeğinin Türk sporcu popülasyonuna uyarlanması amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, sporcuların müsabaka ve antrenman ortamlarında karşılaştıkları duygusal durumları (stres, kaygı, öfke vb.) nasıl yönettiğini ve düzenlediğini ölçmeyi hedefler. Temel amacı, spor psikolojisi alanında çalışan araştırmacılara ve uygulayıcılara, sporcuların performanslarını etkileyen duygu düzenleme stratejilerini değerlendirebilecekleri geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır.

Ölçeğin uyarlama çalışması Emre Ozan Tingaz ve Merve Altun-Ekiz tarafından 2021 yılında gerçekleştirilmiş ve Türk spor bilimleri literatürüne kazandırılmıştır. Ölçek, sporcuların duygusal deneyimlerini bilinçli veya bilinçsiz olarak nasıl değiştirdiklerini, sürdürdüklerini veya bastırdıklarını inceleyen maddeler içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Sporcu, Duygu düzenleme, Spor psikolojisi, Performans, Ölçek uyarlama, Psikometri, Stres yönetimi.

Yazarlar

Emre Ozan Tingaz, Merve Altun-Ekiz

[quads id=5]

Amaç

Sporcu Duygu Düzenleme Ölçeği’nin temel amacı, genel popülasyon için tasarlanmış olan Duygu Düzenleme Ölçeği’ni (DSDÖ) spor bağlamına özgü hale getirmek ve Türk sporcuların duygusal tepkilerini ve düzenleme mekanizmalarını geçerli bir şekilde ölçebilmektir. Sporcular, antrenman yoğunluğu ve müsabaka baskısı nedeniyle benzersiz duygusal zorluklarla karşı karşıya kalırlar. Bu nedenle, genel bir ölçeğin spor ortamına özgü ifadelerle yeniden formüle edilmesi kritik öneme sahiptir.

Uyarlama çalışması, sporcuların duygusal tepkilerinin ve başa çıkma stratejilerinin belirlenmesi yoluyla sporcu gelişimine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, sporculara yönelik bireyselleştirilmiş psikolojik eğitim ve müdahale programlarının tasarlanmasında bilimsel bir dayanak oluşturur.

Yapı

Ölçek, sporcuların duygusal süreçlerini yönetmek için kullandıkları çeşitli bilişsel ve davranışsal stratejileri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Duygu düzenleme, genellikle kişinin duygularının ne zaman, nasıl ve ne yoğunlukta deneyimleneceğini veya ifade edileceğini etkileme çabası olarak tanımlanır. Spor bağlamında bu yapı, özellikle stresli veya baskı altındaki anlarda duygusal kontrolü sürdürme yeteneğini içerir.

Yapının alt boyutları, büyük olasılıkla, duygusal tepkilerin hem bilişsel yeniden değerlendirilmesi (stresli durumu farklı yorumlama) hem de duygusal ifadeyi baskılama (duyguları kendine saklama) gibi stratejileri kapsamaktadır. Bu boyutlar, sporcuların müsabaka performansını doğrudan etkileyen psikolojik faktörler arasında yer almaktadır.

Geçerlik

Sporcu Duygu Düzenleme Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin sporcular arasında kullanıma uygun olduğunu göstermek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tingaz ve Altun-Ekiz (2021) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında yapısal geçerliğe odaklanılmıştır.

Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünü belirlemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk sporcu örnekleminde de korunduğunu veya spor bağlamına özgü bazı modifikasyonlarla doğrulandığını göstermiştir. Ek olarak, içerik geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin spor ortamına uygunluğu teyit edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Elde edilen iç tutarlılık değerleri, ölçeğin genel olarak ve alt boyutları bazında yüksek düzeyde güvenilir olduğunu işaret etmektedir. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin sporcuların duygu düzenleme düzeylerini stabil ve hatasız bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir, bu da ölçeğin uygulama ve araştırma amaçları için uygunluğunu artırmaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinin en önemli aşamalarından biri, ölçeğin faktör yapısını doğrulamaktır. Tingaz ve Altun-Ekiz (2021), ölçeğin sporcu popülasyonunda da geçerli bir yapı sergilediğini kanıtlamak için doğrulayıcı ve/veya açımlayıcı Faktör Analizi (DFA/AFA) kullanmıştır.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin orijinal yapısıyla tutarlı olan veya spor ortamına özgü yeni bir yapıya işaret eden faktörler ortaya çıkarılmıştır. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, her bir maddenin ilgili teorik yapıyı temsil eden faktöre güçlü bir şekilde bağlı olduğunu göstermiştir. Bu, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen temel psikometrik özellikler arasında yer almaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Öz bildirim ölçeği, Likert tipi derecelendirme.

Language Available: Türkçe

Population Group: Sporcular

Age Group: Genç yetişkin ve yetişkin sporcular (Çalışma örneklemine bağlı olarak spesifik yaş aralığı değişebilir).

Population Details: Çeşitli spor dallarından amatör ve profesyonel sporcular.

Test Methodology: 7’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır. Katılımcılardan her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Geçerlik, Güvenirlik, Adaptasyon, Sporcu psikolojisi, Stres, Müsabaka kaygısı.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama çalışmasında belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sorumlu yazar: Emre Ozan Tingaz

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021 (Uyarlama çalışması yayın yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Emre Ozan Tingaz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

• Tingaz, E, O., & Altun-Ekiz, M. (2021). Duygu düzenleme ölçeğinin sporcular için uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 26(2), 301-313.
• Makalenin çevrimiçi bağlantısı: dergipark.org.tr
• Derecelendirme formatı: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 7=Kesinlikle Katılıyorum.
• The original PDF can be downloaded here: sporcu-duygu-duzenleme-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Sporcu Duygu Düzenleme Ölçeği Maddeleri

Aşağıda, ölçekten alınmış örnek maddeler sunulmuştur:

1. Müsabakada ya da antrenmanda yaşadığım duyguları kendime saklarım.
2. Müsabakada ya da antrenmanda stresli bir durumla karşılaştığımda sakin kalmama yardımcı olacak biçimde düşünmeye çalışırım.
3. Müsabakada ya da antrenmanda olumsuz duygular hissediyorsam kesinlikle onları ifade etmem.