E-Öğrenme için Hazırbulunuşluk Öz Değerlendirme Ölçeği

Özet

E-Öğrenme için Hazırbulunuşluk Öz Değerlendirme Ölçeği, bireylerin çevrimiçi öğrenme ortamlarına adaptasyon ve katılım yeterliliklerini ölçmek amacıyla Türk kültürüne uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Filiz Kalelioğlu ve M. H. Baturay (2014) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, orijinal 27 maddelik ölçeği Faktör Analizi sonucunda 25 madde ve 6 alt boyuta indirmiştir. Ölçek, öğrencilerin teknik becerilerini, teknolojiye erişimlerini, motivasyonlarını ve çevrimiçi iletişim yeteneklerini kapsayan çok boyutlu bir Hazırbulunuşluk düzeyini değerlendirmektedir. Elde edilen psikometrik veriler, ölçeğin Türkçe bağlamda yüksek düzeyde Geçerlik ve Güvenirlik özelliklerine sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

E-Öğrenme, Hazırbulunuşluk, Öz Değerlendirme, Çevrimiçi Öğrenme, Teknik Beceriler, Adaptasyon, Psikometri, Eğitim Teknolojileri.

Yazarlar

Filiz Kalelioğlu, M. H. Baturay

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin (özellikle öğrencilerin) başarılı bir E-Öğrenme deneyimi için gerekli olan bilişsel, teknik ve motivasyonel yeterliliklerini öznel olarak değerlendirmelerini sağlamaktır. Uyarlama çalışması, yurt dışında geliştirilmiş olan hazırbulunuşluk ölçeğinin Türk eğitim bağlamında kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, araştırmacıların ve eğitimcilerin çevrimiçi öğrenme katılımcılarının güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmelerine olanak tanımayı hedeflemiştir.

Ölçek, eğitim kurumlarının çevrimiçi programlara kayıt yapacak öğrencilerin potansiyel zorluk alanlarını önceden belirlemesine yardımcı olmak ve böylece gerekli destek mekanizmalarını (teknik veya pedagojik) oluşturmalarına rehberlik etmek için pratik bir araç sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, bireyin E-Öğrenme ortamlarına yönelik algılanan yetkinliğini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Bu yapı, sadece donanım ve yazılım erişimini değil, aynı zamanda öğrencinin kendi kendine öğrenme yeteneğini, çevrimiçi etkileşim kurma becerisini ve öğrenme sürecine yönelik içsel motivasyonunu da kapsamaktadır.

Ölçek, toplamda altı temel alt boyuttan oluşmaktadır: Başarının Önemi (çevrimiçi destek beklentisi), Çevrimiçi İlişkiler (iletişim araçlarını kullanma yeteneği), Teknik Beceriler (temel bilgisayar işlemleri), Teknoloji Erişimi (donanım kalitesi), Motivasyon (çevrimiçi derslere odaklanma) ve Çevrimiçi Beceriler (multimedya içeriklerini işleme). Bu alt boyutlar, başarılı bir çevrimiçi öğrenci profilinin kritik bileşenlerini temsil eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapı Geçerlik çalışması, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda, orijinal ölçekteki 27 maddeden 2 tanesi çıkarılarak madde sayısı 25’e düşürülmüştür.

AFA neticesinde ortaya çıkan altı faktörlü yapı, toplam varyansın %61.54’ünü açıklamaktadır. Bu oran, ölçek yapısının ölçülmek istenen hazırbulunuşluk yapısını yeterli düzeyde temsil ettiğini göstermektedir. Faktörlerin her bir maddeye ilişkin açıkladıkları ortak varyans (communality) miktarı ise 0.311 ile 0.846 arasında değişmektedir, bu da maddelerin faktörlere olan katkılarının yüksek olduğunu işaret eder.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı, alt boyutlar bazında Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin genel olarak güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır. Altı faktör için hesaplanan Cronbach Alfa değerleri aşağıdaki gibidir:

• Birinci Faktör (Başarının Önemi): 0.80
• İkinci Faktör (Çevrimiçi İlişkiler): 0.78
• Üçüncü Faktör (Teknik Beceriler): 0.80
• Dördüncü Faktör (Teknoloji Erişimi): 0.84
• Beşinci Faktör (Motivasyon): 0.75
• Altıncı Faktör (Çevrimiçi Beceriler): 0.64

Dördüncü faktörün (Teknoloji Erişimi) en yüksek iç tutarlılığa sahip olduğu (0.84) görülürken, Altıncı faktörün (Çevrimiçi Beceriler) katsayısı (0.64) kabul edilebilir sınırın hemen üzerinde yer almaktadır. Genel olarak, 0.70 üzerindeki değerler yüksek düzeyde Güvenirlik sağlandığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal doğrulaması, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yöntemiyle yapılmıştır. Bu analiz, ölçeğin temel bileşenlerini ve boyutlarını ortaya çıkarmak için kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin madde havuzundan yola çıkılarak yapılan analiz sonucunda, maddeler altı farklı ve anlamlı faktör altında toplanmıştır.

Sonuçlar, E-Öğrenme hazırbulunuşluğunun tek bir genel yeterlilikten ziyade, altı farklı ve birbiriyle ilişkili boyuttan oluştuğunu doğrulamıştır. Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumludur ve uyarlama çalışmasının başarılı olduğunu göstermektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Değerlendirme Ölçeği (Self-Assessment Scale)

Maddeler ve Boyutlar: 25 madde, 6 alt boyut

Derecelendirme: Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak tipik olarak Likert tipi bir ölçek kullanıldığı varsayılabilir.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim öğrencileri (Çevrimiçi öğrenmeye katılan veya katılma potansiyeli olan bireyler).

Yaş Grubu: Yetişkinler, Üniversite öğrencileri.

Test Metodolojisi: Psikometrik ölçüm aracı; Açımlayıcı Faktör Analizi ve Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2014 (Uyarlama Çalışması)

Sorumlu Yazar ve İletişim: Ölçekle ilgili izinler ve ticari olmayan kullanımlar için sorumlu yazar Filiz Kalelioğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu Yazar E-posta Adresi: [email protected]

Kaynaklar

Kalelioğlu, F. ve Baturay, M. H. (2014). E-Öğrenme için Hazırbulunuşluk Öz Değerlendirme Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik çalışması. Başkent University Journal of Education, 1(2), 22-30.

Makalenin orijinal bağlantısı: buje.baskent.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: e-ogrenme-icin-hazirbulunusluk-oz-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

E-Öğrenme için Hazırbulunuşluk Öz Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Başarının Önemi (6 m): Çevrimiçi bir ödevde başarılı olabilmem için hızlı tekniksel ve yönetimsel destek önemlidir.
• Çevrimiçi İlişkiler (5 m): Farklı zaman dilimlerindeki öğrenciler ile ödevlerde çalışmak için çevrim içi araçları (örneğin, e-posta, sohbet) kullanabileceğimi düşünüyorum.
• Teknik Beceriler (4 m): Bir bilgisayarı kullanacak kadar temel becerilere sahibim (örneğin; dosya kaydetme, klasör oluşturma).
• Teknoloji Erişimi (3 m): Oldukça yeni bir bilgisayarım (örneğin, yeterli RAM, kulaklık, CD-ROM) var.
• Motivasyon (4 m): Öğretim elemanı çoğunlukla çevrim içi olmasa bile derse karşı motivasyonumu koruyabileceğimi düşünüyorum.
• Çevrimiçi Beceriler (3 m): Bilgisayarda video izlerken not alabileceğimi düşünüyorum.