Okuduğunu Anlamaya İlişkin Öz Yeterlik Algıları Ölçeği

Özet

Okuduğunu Anlamaya İlişkin Öz Yeterlik Algıları Ölçeği, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma anlama becerilerine yönelik kendilerine dair algıladıkları yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla 2020 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin metinleri anlama, yorumlama ve okuma görevlerini başarıyla tamamlama kapasitelerine olan inançlarını değerlendirmeye odaklanmaktadır. Ölçek, 29 maddeden oluşmakta olup, derecelendirme için 3’lü Likert ölçeği formatını kullanmaktadır. Yapılan güvenirlik çalışmasında, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlik, okuduğunu anlama, ilkokul, 4. sınıf öğrencileri, ölçek geliştirme, psikometri, algı, güvenirlik.

Yazarlar

Sultan Selen Kula, Yeliz Budak

Amaç

Okuduğunu Anlamaya İlişkin Öz Yeterlik Algıları Ölçeği’nin temel amacı, ilkokul 4. sınıf düzeyindeki öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerine yönelik sahip oldukları öz yeterlik algılarının düzeyini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, ölçek, öğrencilerin kendilerini okuma görevlerinde ne kadar yetkin hissettiklerini nicel olarak ölçmeye olanak tanır.

Ölçek, eğitim araştırmacıları ve uygulayıcılar için, öğrencilerin okuma başarısını etkileyen kritik bilişsel ve motivasyonel faktörlerden biri olan öz yeterlik inancını tespit etme imkanı sunar. Elde edilen veriler, okuma güçlüğü çeken öğrencilere yönelik hedef odaklı müdahale programlarının geliştirilmesine rehberlik edebilir.

Yapı

Ölçek, Öz Yeterlik (Self-Efficacy) psikolojik yapısını ölçmektedir. Öz yeterlik, Albert Bandura‘nın Sosyal Bilişsel Kuramı’nın merkezi bir bileşenidir ve bireyin belirli bir görevi başarıyla gerçekleştirme yeteneğine olan inancını ifade eder. Bu ölçek bağlamında yapı, öğrencilerin karmaşık metinleri anlama, ana fikirleri belirleme, çıkarım yapma ve okuma sonrası görevleri tamamlama yeteneklerine olan kişisel inançlarını temsil eder.

Ölçek, okuma anlama sürecinin farklı boyutlarını kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu boyutlar genellikle metin öncesi hazırlık, metin sırasındaki anlamlandırma ve metin sonrası değerlendirme aşamalarındaki yeterlik algılarını içerir. Ölçek, tek boyutlu bir yapıya sahip olabileceği gibi, faktör analizi sonuçlarına göre çok boyutlu alt yapılar da içerebilir.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması, geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermektedir. Geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladığı öz yeterlik yapısını gerçekten ölçüp ölçmediğini kanıtlamayı hedefler.

Geliştirme sürecinde, ölçeğin yapı geçerliği muhtemelen faktör analizi yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Ayrıca, uzman görüşlerine başvurularak içerik geçerliği sağlanmış ve maddelerin 4. sınıf öğrencilerinin bilişsel seviyesine uygunluğu kontrol edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach-Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen değer, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

• Cronbach-Alfa İç Tutarlılık Katsayısı: .918

Genellikle psikometrik çalışmalarda .70 ve üzeri değerler kabul edilebilir güvenirlik olarak değerlendirilirken, .918 katsayısı, ölçeğin maddelerinin birbirleriyle güçlü bir korelasyon içinde olduğunu ve aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme çalışması bir geçerlik ve güvenirlik çalışması olduğundan, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Ölçek 29 maddeden oluştuğu için, bu maddelerin teorik yapıyla uyumlu alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığı Keşfedici Faktör Analizi (KFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir.

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçeğin yorumlanabilirliği ve teorik dayanağı açısından kritik öneme sahiptir. Analiz sonuçları, ölçeğin kaç faktör altında toplandığını ve her bir faktörün okuduğunu anlama öz yeterliğinin hangi spesifik yönlerini temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Yeni bir ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format: Kağıt tabanlı anket, 29 maddeden oluşmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlkokul öğrencileri

Yaş Grubu: Yaklaşık 9-10 yaş grubu (4. Sınıf öğrencileri)

Popülasyon Detayları: İlkokul 4. sınıf öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: 3’lü Likert derecelendirme sistemi kullanılmaktadır. Seçenekler şunlardır:

• Bana hiç uymuyor

• Bana biraz uyuyor

• Bana tamamen uyuyor

Anahtar Kelimeler

Ölçek, öz yeterlik, okuma becerileri, 4. sınıf, Bartın Üniversitesi, eğitim psikolojisi, iç tutarlılık, Cronbach-Alfa.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar: Sultan Selen Kula)

Yazışma Adresi: İlgili akademik yayın üzerinden ulaşılabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya geniş çaplı uygulaması için sorumlu yazar (Sultan Selen Kula) ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ölçek, akademik bir dergide açık erişimli olarak yayınlanmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okudugunu-anlamaya-iliskin-oz-yeterlik-algilari-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Kula, S. S., & Budak, Y. (2020). Self-efficacy perceptions scale for reading comprehension of 4th grade students in primary school: Validity and reliability study. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 106-120. doi: 10.14686/buefad.536885

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Okuduğunu Anlamaya İlişkin Öz Yeterlik Algıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin 29 maddeden oluşan orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yazarla iletişime geçilmesi veya yukarıda belirtilen akademik referansa başvurulması gerekmektedir.