E-Öğrenme Ortamları için Sosyal Kaygı Ölçeği

Özet

E-Öğrenme Ortamları için Sosyal Kaygı Ölçeği (SASE), çevrimiçi öğrenenlerin etkileşimleri sırasında yaşadıkları sosyal kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla 2020 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Geleneksel sosyal kaygı ölçeklerinin, E-Öğrenme Ortamları bağlamındaki benzersiz iletişim zorluklarını ve anonimlik/yüz yüze olmama durumundan kaynaklanan kaygıları yeterince yakalayamadığı tespit edilmiştir. Bu ölçek, özellikle tartışma sayfaları ve etkileşimli dijital platformlar gibi asenkron iletişim kanallarında öğrencilerin kendilerini ifade etme korkularını ve kaçınma davranışlarını değerlendirmek için tasarlanmıştır. SASE, yükseköğretim düzeyindeki çevrimiçi öğrencilerin sosyal etkileşim kaygısını ölçmek üzere geliştirilmiş olup, eğitim teknolojileri araştırmalarında önemli bir boşluğu doldurmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal kaygı, e-öğrenme, çevrimiçi etkileşim, SASE, psikometri, eğitim teknolojileri, öğrenci kaygısı.

Yazarlar

Keskin, S., Şahin, M., Uluç, S., Yurdugul, H.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çevrimiçi öğrenme süreçlerinde öğrencilerin katılımını ve akademik başarısını olumsuz etkileyebilen sosyal kaygı düzeylerini spesifik olarak belirlemektir. Ölçek, özellikle öğrenme yönetim sistemlerindeki (ÖYS) tartışma forumları, mesajlaşma panoları ve diğer metin tabanlı etkileşim alanlarındaki kullanıcı deneyimlerini incelemeye odaklanmıştır. Bu sayede, eğitimcilerin ve platform geliştiricilerin, kaygıyı azaltacak pedagojik ve teknik müdahaleler geliştirmesine olanak tanınması hedeflenmiştir.

SASE, geleneksel sınıf ortamlarında yaşanan sosyal kaygıdan farklı olarak, çevrimiçi ortamın getirdiği mesafe, yanlış anlaşılma riski ve geri bildirim beklentisi gibi faktörlerin yarattığı stresi ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu amaçla, ölçek maddeleri doğrudan bu dijital etkileşim bağlamına adapte edilmiştir. Ölçek, öğrencilerin çevrimiçi katılımını engelleyen psikolojik bariyerleri teşhis etmede kritik bir rol oynamaktadır.

Yapı

E-Öğrenme Ortamları için Sosyal Kaygı Ölçeği, bireylerin sosyal kaygı deneyimlerini çevrimiçi etkileşimler sırasında iki ana boyutta ölçmektedir. Bu boyutlar, çevrimiçi etkileşimin bilişsel ve davranışsal yönlerini kapsamaktadır: Olumsuz Değerlendirilme Korkusu (Fear of Negative Evaluation) ve Etkileşimden Kaçınma ve İnhibisyon (Avoidance and Inhibition of Interaction). Ölçek, öğrencinin yazdıklarının veya katkılarının eleştirilmesinden, yanlış anlaşılmasından ya da yetersiz bulunmasından duyduğu bilişsel endişeyi derinlemesine incelemektedir.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, özellikle sanal ortamlarda kamusal alanda (tartışma forumları) performans gösterme ve kendini ifade etme bağlamında ortaya çıkan bilişsel ve fizyolojik kaygı tepkilerini kapsamaktadır. Çevrimiçi öğrenme ortamlarında aktif katılımı engelleyen bu yapı, sosyal kaygı kavramının dijital ortama özgü bir uzantısı olarak kabul edilir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme sürecinin bir parçası olarak kapsamlı bir şekilde yürütülmüştür. Yayınlanan makaleye göre, ölçeğin yapı geçerliği, Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA ve DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen iki faktörlü yapısını başarıyla doğrulamıştır (Keskin et al., 2020).

Ayrıca, ölçeğin ayırt edici geçerliği (discriminant validity) ve yakınsak geçerliği (convergent validity) için geleneksel sosyal kaygı ölçekleri ve çevrimiçi katılım ölçütleri ile korelasyonlar incelenmiştir. Bu analizler, SASE’nin geleneksel sosyal kaygıdan farklı, ancak onunla ilişkili spesifik bir yapıyı ölçtüğünü ve böylece yapısal geçerliğini kanıtladığını göstermiştir.

Güvenirlik

E-Öğrenme Ortamları için Sosyal Kaygı Ölçeği’nin iç tutarlılığı (Internal Consistency), Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak test edilmiştir. Çalışmada elde edilen Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin genelinde ve her bir alt boyutunda yüksek düzeyde tutarlılık sergilediğini göstermektedir. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikometrik yapıyı güvenilir bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, SASE’nin çevrimiçi öğrenci popülasyonlarında kararlı ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu işaret etmektedir. Geliştirme çalışmasının detayları, ölçeğin çevrimiçi öğrenme ortamlarında kullanım için gerekli olan sağlam psikometrik standartları karşıladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, yapısal olarak iki temel faktör altında toplanan maddelerden oluşmaktadır. Temel bileşenler analizi sonucunda ortaya çıkan bu iki faktör, çevrimiçi sosyal kaygının spesifik dinamiklerini yakalamaktadır:

• Faktör 1: Olumsuz Değerlendirilme Korkusu: Bu boyut, çevrimiçi tartışmalarda hata yapma, eleştirilme, alay konusu olma veya yazdıklarının yanlış anlaşılmasından duyulan yoğun bilişsel endişeyi içerir. Bu faktör, bireyin çevrimiçi performansına yönelik algılanan tehditlerle ilgilidir.
• Faktör 2: Etkileşimden Kaçınma: Bu boyut, kaygıya bağlı olarak ortaya çıkan davranışsal kaçınma eğilimlerini yansıtır; örneğin soru sormaktan, yardım istemekten veya tartışma forumlarına katkıda bulunmaktan kasıtlı olarak çekinmek.

Bu iki faktörlü yapı, ölçeğin çevrimiçi öğrenme ortamlarına özgü sosyal kaygı dinamiklerini başarıyla ayrıştırdığını ve yapısal geçerliğini desteklediğini göstermiştir. Detaylı faktör analizi yükleri orijinal yayında mevcuttur.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal Geliştirme Dili)

Popülasyon Grubu: Çevrimiçi Öğrenenler (Online Learners)

Yaş Grubu: Yükseköğretim Düzeyi Öğrencileri (Tertiary Education Students)

Popülasyon Detayları: Uzaktan eğitim programlarına veya karma öğrenme ortamlarına kayıtlı olan ve düzenli olarak çevrimiçi tartışma platformlarını kullanan öğrenciler.

Test Metodolojisi: Ölçek, 7’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir. Yanıt seçenekleri genellikle “Kesinlikle Katılmıyorum” (1) ile “Kesinlikle Katılıyorum” (7) arasında değişmektedir. Yüksek puanlar, yüksek düzeyde çevrimiçi sosyal kaygıyı işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

SASE, uzaktan eğitim, psikometri, öğrenme yönetimi sistemleri, çevrimiçi iletişim, faktör analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Sinan KESKİN (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayımlanmıştır.

Kullanım izinleri ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Sinan KESKİN ile ([email protected]) üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin akademik araştırma amaçlı kullanımı genellikle yazarların referans verilmesi koşuluyla mümkündür.

Kaynaklar

Keskin, S., Şahin, M., Uluç, S., & Yurdugul, H. (2020). Online learners’ interactions and social anxiety: the social anxiety scale for e-learning environments (SASE). Interactive Learning Environments. https://doi.org/10.1080/10494820.2020.1769681

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: tandfonline.com

E-Öğrenme Ortamları İçin Sosyal Kaygı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

1. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında yazdıklarımın yanlış anlaşılacağından korkarım.
2. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında eleştirilmekten korkarım.
3. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında yazdıklarım hakkında neler düşünüldüğü beni fazlasıyla endişelendirir.
4. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında yaptığım hatalar beni utandırır.
5. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında gereksiz olduğunu bildiğim halde kaygı yaşarım.
6. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında iletişim kurarken beni ateş basar/terlerim.
7. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında soru sormaktan kaçınırım.
8. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında soru sormak beni rahatsız eder.
9. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında yardım istemekte zorlanırım.
10. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında iletişim kurmamayı tercih ederim.
11. E-öğrenme ortamlarında tartışma sayfalarında soruları yanıtlamaktan kaçınırım.