Duygusal Taciz Ölçeği

Özet

Duygusal Taciz Ölçeği (DTÖ), S. Ocak tarafından 2008 yılında tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle eğitim sektöründe çalışan öğretmenlerin, iş yerinde karşılaştıkları veya algıladıkları duygusal taciz (mobbing) davranışlarına ilişkin algı düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, bir geliştirme çalışması olup, Edirne ili örneği üzerinden pilot çalışması yapılmıştır. Ölçeğin temel amacı, çalışanların maruz kaldığı psikolojik baskı ve şiddet biçimlerini sistematik olarak ölçmektir.

Ölçeğin orijinal çalışmasına ait tam metin, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir durumdadır. Ayrıca, ölçeğin maddelerini içeren bir PDF dosyası da bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Duygusal Taciz, Mobbing, İş Yeri Şiddeti, Öğretmen Algıları, Psikolojik Ölçek, Örgütsel Davranış, Eğitim Yönetimi.

Yazarlar

S. Ocak

[quads id=5]

Amaç

Duygusal Taciz Ölçeği’nin temel amacı, öğretmenlerin çalıştıkları kurumlarda maruz kaldıkları veya tanık oldukları duygusal taciz (mobbing) eylemlerini ne ölçüde algıladıklarını ve bu algıların düzeylerini belirlemektir. Bu çalışma, özellikle eğitim kurumlarındaki çalışma ortamının psikolojik sağlığını değerlendirmeye yönelik önemli veriler sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, mobbingin farklı boyutlarını (örneğin, sosyal izolasyon, kişisel itibara saldırı, iş performansına saldırı) ölçmeye odaklanarak, çalışma ortamındaki olumsuz davranış örüntülerinin derinlemesine analiz edilmesine olanak sağlamaktadır. Bu bağlamda, ölçeğin geliştirilmesi, iş yerinde duygusal tacizin önlenmesine yönelik stratejilerin geliştirilmesine bilimsel zemin hazırlamaktadır.

Yapı

Duygusal Taciz Ölçeği, psikolojide mobbing olarak tanımlanan ve iş yerinde bir veya birden fazla kişiye yönelik sistematik, düşmanca ve etik olmayan iletişim biçimlerini içeren olumsuz davranışları ölçen bir yapıyı hedeflemektedir. Bu yapı, genellikle mağdurun psikolojik ve sosyal sağlığını bozmayı amaçlayan eylemleri içerir.

Ölçek, duygusal tacizin hem doğrudan (sözlü taciz, tehdit) hem de dolaylı (sosyal dışlama, bilgi saklama) biçimlerini kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Yapısal olarak, ölçeğin alt boyutlarının, mobbing literatüründe yaygın olarak kabul gören taciz kategorilerini yansıtması beklenmektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasının özeti, geçerlik analizlerine dair spesifik istatistiksel veriler (örneğin, kapsam geçerliği, yapı geçerliği, ölçüt bağımlı geçerlik) içermemektedir. Ancak, bir ölçek geliştirme çalışması olduğu için, yapı geçerliğini sağlamak amacıyla muhtemelen uzman görüşleri alınmış ve faktör analizleri uygulanmıştır. Detaylı geçerlik bilgileri, S. Ocak’ın (2008) tam metin yüksek lisans tezi içerisinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizlerine ait spesifik istatistiksel sonuçlar (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test güvenirliği) özet raporda belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme sürecinde, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla standart psikometrik prosedürlerin uygulandığı varsayılmaktadır. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı ve diğer güvenirlik bilgileri, referans verilen yüksek lisans tezinin metodoloji ve bulgular bölümlerinde detaylı olarak incelenebilir.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olup olmadığını belirlemek ve maddelerin hangi alt boyutlar altında toplandığını görmek amacıyla faktör analizi (muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi – AFA) uygulanmıştır. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin duygusal tacizin farklı yönlerini ne kadar iyi ölçtüğünü göstermektedir. Ancak, kaç faktör elde edildiği veya bu faktörlerin varyans açıklama oranları gibi nicel veriler kaynak özetinde mevcut değildir. Bu bilgilere tezin orijinal metninden ulaşılması gerekmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Derecelendirme formatı özet kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik geliştirme çalışmalarının çoğunda Likert tipi bir ölçek kullanıldığı varsayılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler (Eğitim çalışanları)

Age Group: Yetişkin (Çalışan nüfus)

Population Details: Çalışma, Edirne ilinde görev yapan öğretmenler örnekleminde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen, kesitsel tipte bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

İş Stresi, Örgütsel Psikoloji, Çalışan Algısı, Örgütsel Adalet, Yüksek Lisans Tezi, Psikometri, Duygusal Taciz.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (2008 yılı itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Duygusal Taciz Ölçeği, bir akademik yüksek lisans tezi çalışması ürünüdür. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle tezin yayımlandığı üniversite ve yazarın iznine tabidir.

Ücret: Ticari kullanım için ücret bilgisi mevcut değildir. Akademik kullanım genellikle ücretsizdir.

Test Yılı: 2008

Referanslar

• Ocak, S. (2008). Öğretmenlerin duygusal taciz (mobbing)’e ilişkin algıları (Edirne ili örneği) (Yüksek lisans tezi). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.

• Tezin orijinal bağlantısı YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde mevcuttur: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: duygusal-taciz-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Duygusal Taciz Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen yüksek lisans tezi (Ocak, 2008) incelenmelidir.