Duygusal Beceri ve Yetkinlik Ölçeği

Özet

Duygusal Beceri ve Yetkinlik Ölçeği (DBYÖ), bireylerin kendi duygusal yeterliliklerini ve becerilerini değerlendirmeyi amaçlayan psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle duyguları anlama, yönetme ve bu duygusal bilgiyi etkili sosyal etkileşimlerde kullanma yeteneği gibi temel boyutları ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin Türk örnekleminde geçerlik ve güvenirlik çalışması S. Vatan tarafından 2015 yılında gerçekleştirilmiş olup, bu çalışma ölçeğin kültürel adaptasyonunu ve kullanım uygunluğunu ortaya koymuştur.

Bu araç, esasen bireyin kendilik algısı üzerinden duygusal yetkinlik düzeyini belirlemede klinisyenlere ve araştırmacılara önemli veriler sunmaktadır. Ölçek, duygusal zeka kuramının yapısal bileşenlerini temel alarak geliştirilmiştir ve psikoloji, eğitim ve örgütsel davranış alanlarında yaygın bir uygulama potansiyeline sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Duygusal Beceri, Duygusal Yetkinlik, Duygusal Zeka, Psikometrik Değerlendirme, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Vatan, S.

Amaç

Duygusal Beceri ve Yetkinlik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin duygusal süreçleri algılama, ifade etme, düzenleme ve kullanma yeteneklerini yansıtan duygusal yetkinlik düzeylerini ölçmektir. Bu ölçek, duygusal yeterlilik alanındaki bireysel farklılıkları tespit etmek ve bu yetkinliklerin gelişimine yönelik müdahale programlarının etkinliğini değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Ölçek, aynı zamanda, Türk kültürüne özgü bağlamda duygusal yeterlilik kavramının nasıl algılandığını ve yapılandığını anlamaya yönelik önemli bir araç sağlamaktadır. Vatan (2015) çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda kullanılabilirliğini ve akademik standartlara uygunluğunu kanıtlamayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, genellikle duygusal zeka modelinin temel bileşenlerinden türetilen çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin hem kendi duygularını (intrapersonal) hem de başkalarının duygularını (interpersonal) anlama ve yönetme yeteneğini kapsar.

Ölçülen temel yapı, duygusal becerilerin bir bileşimi olarak ele alınır. Bu bileşenler arasında duygusal farkındalık, duygusal ifade, duygusal düzenleme ve sosyal yetkinlikler gibi alt boyutların bulunması beklenir. Ölçeğin faktör yapısı, duygusal yetkinliğin birden fazla birbiriyle ilişkili ancak ayrık yönünü temsil etmektedir.

Geçerlik

Vatan (2015) tarafından yürütülen çalışmada, Duygusal Beceri ve Yetkinlik Ölçeği’nin yapısal geçerliği sağlam temellere oturtulmuştur. Geçerlik analizleri, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemeyi amaçlamıştır.

Bu çalışma kapsamında, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısının teorik beklentilerle uyumu incelenmiş ve kültürel adaptasyonun yapısal geçerliği desteklediği gösterilmiştir. Ayrıca, ayrışan ve yakınsak geçerlik kanıtları elde etmek amacıyla ölçeğin diğer ilgili psikolojik yapılarla ilişkisi de değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, Vatan (2015) çalışmasında iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. İç tutarlılık analizleri, ölçeği oluşturan maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, Duygusal Beceri ve Yetkinlik Ölçeği’nin maddelerinin homojen olduğunu ve ölçülen yapının güvenilirliğini işaret etmektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında tutarlı sonuçlar üretme kapasitesine sahip olduğunu göstermesi açısından kritik öneme sahiptir.

Faktör Analizi

Duygusal Beceri ve Yetkinlik Ölçeği’nin geliştirme ve adaptasyon sürecinde, temel alınan teorik çerçeveyi desteklemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin altında yatan temel boyutları veya faktörleri ortaya çıkarmayı amaçlamıştır.

Büyük olasılıkla, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, duygusal beceri ve yetkinlik kavramının, birden fazla alt faktör (örneğin, duygusal algı, duygusal yönetim, duygusal kullanım) altında organize olduğunu ve bu faktörlerin Türk örnekleminde geçerli bir yapı oluşturduğunu göstermiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Orijinal bir ölçeğin Türkçeye adaptasyonu veya yerel geliştirme çalışması.)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kaynakta belirtilmemekle birlikte, psikolojik yetkinlik ölçeklerinde standart format.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon (Özellikle yetişkinler ve üniversite öğrencileri üzerinde test edilmiştir.)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve/veya genel yetişkin örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılar, duygusal becerileriyle ilgili ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Yapı Geçerliği, Klinik Psikiyatri, Duygusal Düzenleme, Yetkinlik Ölçeği, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Vatan, S. (2015) makalesinde belirtilen ilgili üniversite veya kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştirme ve adaptasyon çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif hakkı bilgileri için ilgili yazar (S. Vatan) veya yayıncı kurum ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle izin şartı aranmaktadır.

Ölçeğin yayınlandığı makale, Klinik Psikiyatri Dergisi’nin 18. cildinin 3. sayısında yer almaktadır. Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla ulaşılabilir:

• Makale Bağlantısı: journalagent.com
• Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: duygusal-beceri-ve-yetkinlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Vatan, S. (2015). Duygusal Beceri ve Yetkinlik Ölçeği’nin Türk örneklemindeki geçerlik ve güvenirlik çalışması. Klinik Psikiyatri Dergisi, 18(3), 97-106.

Duygusal Beceri ve Yetkinlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Orijinal kaynakta ölçek maddeleri sağlanmadığı için bu bölüm boş bırakılmıştır.)

Ölçek maddeleri, kaynak makalenin eklerinde veya ilgili araştırmacının izniyle elde edilebilir.