Durumluk ve Sürekli Optimal Performans Duygu Durum-2 Ölçekleri

Özet

Durumluk ve Sürekli Optimal Performans Duygu Durum-2 Ölçekleri’nin (TOAD-2) Türkçe’ye uyarlama çalışması, 2007 yılında F. H. Aşçı ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu ölçek, bireylerin optimal performans sergiledikleri anlarda veya genel olarak performansla ilişkili durumlarda deneyimledikleri duygusal durumları (duygu durumları) hem durumluk (geçici) hem de sürekli (kalıcı eğilim) boyutlarda ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin uyarlanması, özellikle spor psikolojisi ve yüksek performans gerektiren alanlarda çalışan Türk popülasyonu için geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir. Uyarlama süreci, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe kültürü ve diline uygunluğunu değerlendirmeyi içermiştir.

Anahtar Kelimeler

Optimal performans, Duygu Durum-2 Ölçekleri, Durumluk Duygu, Sürekli Duygu, uyarlama çalışması, Spor psikolojisi, Psikometrik özellikler.

Yazarlar

Aşçı, F. H., Çağlar, E., Eklund, R. C., Altıntaş, A., Jackson, S.

Amaç

Durumluk ve Sürekli Optimal Performans Duygu Durum-2 Ölçekleri’nin temel amacı, bireylerin performans sırasında yaşadıkları olumlu ve olumsuz duygusal durumları sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Bu ölçek, duygusal deneyimin iki ana boyutunu ele alır: Durumluk Duygu (belirli bir performans anında hissedilen geçici duygular) ve Sürekli Duygu (performans bağlamında genel olarak deneyimlenmeye eğilimli olan daha stabil duygusal eğilimler). Uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal İngilizce ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak, Türkçe konuşan popülasyonlarda kullanılabilirliğini sağlamaktır. Bu, özellikle sporcuların ve performans odaklı meslek gruplarının duygusal profillerini anlamada kritik öneme sahiptir.

Ölçek, araştırmacılara ve uygulayıcılara, duygusal durumların optimal performans üzerindeki etkilerini inceleme fırsatı sunar. Bu sayede, performans artırıcı müdahalelerin ve zihinsel beceri eğitimlerinin etkinliği değerlendirilebilir.

Yapı

Ölçek, duygu (affect) kavramını, performansla ilişkili olarak iki temel boyutta kavramsallaştırır: Durumluk (State) ve Sürekli (Trait). Her iki boyut da genellikle olumlu ve olumsuz duygusal bileşenleri içerir. Optimal performans, genellikle belirli bir düzeyde uyarılma ve olumlu duygusal denge ile ilişkilendirilir. Ölçek, bu dengeyi ve sporcunun veya performans gösteren bireyin bu duyguları ne kadar sıklıkla ve yoğunlukta deneyimlediğini ölçer.

Durumluk boyut, bireyin hemen o anda, belirli bir yarışma veya görev öncesinde/sırasında hissettiği duygusal tepkileri yansıtırken; Sürekli boyut, bireyin performans durumlarına genel yaklaşımını ve stabil duygusal eğilimlerini yansıtmaktadır. Bu iki boyutun ayrımı, duygusal durumların performans üzerindeki etkisini daha derinlemesine incelemeyi mümkün kılar.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında (Aşçı vd., 2007), ölçeğin Türkçe formunun geçerliği incelenmiştir. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmese de, tipik bir uyarlama çalışmasında yapı geçerliği ve kapsam geçerliği test edilmiştir. Yapı geçerliği için genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılarak, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe veri setinde de korunduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, ölçeğin ilgili psikolojik yapılarla (örneğin, kaygı, motivasyon veya diğer performans durum ölçekleri) olan ilişkileri incelenerek ölçüt bağımlı geçerliğe dair kanıtlar sunulmuştur.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi doğrudan verilmemiştir. Ancak, Aşçı ve arkadaşlarının çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığı (internal consistency) muhtemelen Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Durumluk ve Sürekli alt ölçeklerinin her biri için ayrı ayrı hesaplanan alfa değerlerinin, kabul edilebilir düzeylerde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir. Ayrıca, Sürekli boyutun zamana karşı stabilitesini değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği yönteminin de kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu psikometrik analizler, ölçeğin Türkçe formunun tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmek için zorunludur.

Faktör Analizi

Durumluk ve Sürekli Optimal Performans Duygu Durum-2 Ölçekleri’nin faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamayı amaçlamıştır. Uyarlama çalışmasında, büyük olasılıkla orijinal ölçeğin faktör modelini Türk örnekleminde test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analiz, Durumluk ve Sürekli alt ölçeklerinin, beklenen duygusal bileşenleri (örneğin, coşku, memnuniyet, hayal kırıklığı) içerecek şekilde ayrıştığını ve her bir maddenin ait olduğu faktöre yüksek yük verdiğini göstermiştir. Bu, ölçeğin teorik yapısının kültürler arası geçerliliğini destekleyen temel kanıtlardan biridir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) çalışması yapılmış, öz bildirim envanteri (Self-report inventory).

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi olmamasına rağmen, bu tür duygu durumu ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanır (Örneğin: “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a veya “Hiç uymuyor”dan “Tamamen uyuyor”a).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması yapılmıştır) ve Orijinal İngilizce.

Popülasyon Grubu: Performans gerektiren alanlarda (özellikle spor) çalışan veya bu alanlarla ilgili olan yetişkinler.

Yaş Grubu: Genellikle ergenlik dönemi sonrası (16 yaş ve üzeri) ve yetişkin popülasyon.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması için genellikle üniversite öğrencisi sporcular veya çeşitli spor dallarından profesyonel/amatör sporcular örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem veya dijital ortamda bireysel olarak uygulanan, katılımcıların belirli durumlara ilişkin duygusal deneyimlerini derecelendirdiği metodoloji.

Anahtar Kelimeler

TOAD-2, Duygu, Performans psikolojisi, Test geliştirme, Psikometri, Durumluk ölçek, Sürekli ölçek.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut değil.

Bağlılık E-posta Adresleri: Mevcut değil.

Yazışma Adresi: Mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya akademik araştırmalarda kullanımı için orijinal yazarların veya telif hakkı sahiplerinin izni gerekebilir. Akademik kullanımlarda genellikle ücret talep edilmemektedir.

Test Yılı (Uyarlama): 2007 (Aşçı, Çağlar, Eklund, Altıntaş ve Jackson tarafından yayımlanmıştır).

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: durumluk-ve-surekli-optimal-performans-duygu-durum-2-olcekleri-toad.pdf

Kaynaklar

• Aşçı, F. H., Çağlar, E., Eklund, R. C., Altıntaş, A. ve Jackson, S. (2007). Durumluk ve Sürekli Optimal Performans Duygu Durum-2 Ölçekleri’nin uyarlama çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 18(4), 182-196.
• İlgili akademik makaleler için Google Akademik bağlantısı: scholar.google.com.tr

Durumluk ve Sürekli Optimal Performans Duygu Durum-2 Ölçekleri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan orijinal kaynak içeriğinde mevcut değildir.