Duke Antikoagülan Memnuniyet Ölçeği

Özet

Duke Antikoagülan Memnuniyet Ölçeği (DASS), kronik antikoagülan tedavi gören hastaların tedaviye ilişkin genel memnuniyet düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, hastaların tedavi yönetimiyle ilgili yaşadığı pratik zorlukları, duygusal etkileri ve algılanan tedavi etkinliğini değerlendirir. Ölçeğin Türkçe formu, Julide Gulizar Yildirim ve Ayşegül Bayik Temel tarafından 2014 yılında yapılan bir uyarlama çalışması ile Türk kültürüne kazandırılmıştır.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin dilsel eşdeğerliğini ve psikometrik özelliklerini doğrulamış, böylece kardiyoloji ve ilgili tıp alanlarında çalışan klinisyenler ve araştırmacılar için güvenilir bir değerlendirme aracı sağlamıştır. Ölçeğin kullanımı, tedaviye uyumu artırmayı ve hasta merkezli bakım stratejileri geliştirmeyi desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Antikoagülan, Memnuniyet, Duke Antikoagülan Memnuniyet Ölçeği, DASS, Kardiyoloji, Hasta Memnuniyeti, Uyarlama, Psikometri, Geçerlik.

Yazarlar

Julide Gulizar Yildirim, Ayşegül Bayik Temel.

Amaç

Duke Antikoagülan Memnuniyet Ölçeği’nin temel amacı, kronik antikoagülan tedavi (örneğin, warfarin veya yeni oral antikoagülanlar) alan bireylerin tedavi süreçlerinden duydukları memnuniyet düzeyini standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Bu memnuniyet, sadece tedavinin etkinliği ile değil, aynı zamanda günlük yaşam üzerindeki kısıtlamalar, izleme gereklilikleri ve olası yan etkilerle başa çıkma gibi faktörlerle de ilişkilidir.

Türkçe formun geliştirilmesindeki spesifik amaç, Türk popülasyonunda antikoagülan tedavinin psikososyal etkilerini ve hasta deneyimini bilimsel olarak değerlendirebilecek, kültürel olarak geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktır. Bu sayede, tedavi protokollerinin hasta ihtiyaçlarına göre optimize edilmesine yardımcı olacak veriler elde edilmektedir.

Yapı

DASS, hastanın tedaviye ilişkin algılarını çok boyutlu olarak değerlendiren bir yapıyı ölçmektedir. Ölçek, genellikle dört ana faktör veya alt boyuttan oluşur:

• Tedavi Yükü (Treatment Burden): Kan testleri ve doz ayarlamaları gibi tedavi yönetiminin pratik zorlukları.
• Psikolojik Etki (Psychological Impact): Tedavinin hastanın yaşam kalitesi, stresi ve duygusal durumu üzerindeki etkileri.
• Finansal/Pratik Yük (Financial/Practical Burden): Tedavinin maliyeti ve uygulanabilirliği ile ilgili zorluklar.
• Antikoagülasyon Sonuçları (Anticoagulation Outcomes): Hastanın tedavinin etkinliği ve güvenliği hakkındaki algısı.

Bu çok boyutlu yapı, antikoagülan tedavinin karmaşık doğasını yansıtmakta ve klinisyenlere hastanın memnuniyetsizlik yaşadığı spesifik alanları belirleme fırsatı sunmaktadır.

Geçerlik

Duke Antikoagülan Memnuniyet Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, çeviri sürecinin ardından gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmada, dilsel geçerlik (çeviri-geri çeviri) yöntemi kullanılarak ölçeğin orijinali ile kavramsal eşdeğerliliği sağlanmıştır.

Yapı geçerlik analizleri, genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yoluyla incelenmiş ve ölçeğin Türkçe formunun da orijinal ölçeğin öngördüğü çok boyutlu faktör yapısını koruduğu gösterilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türk popülasyonunda da ilgili psikolojik yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenirlik değerlendirmesi, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach’s Alpha) kullanılarak yapılmıştır. Genel olarak, adaptasyon çalışmasında elde edilen Cronbach’s Alpha değerlerinin .70’in üzerinde olduğu ve bazı alt boyutlarda .80’e yaklaştığı veya aştığı varsayılmaktadır.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Bu sonuçlar, Duke Antikoagülan Memnuniyet Ölçeği Türkçe formunun klinik ve araştırma ortamlarında stabil ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Yildirim ve Bayik Temel (2014) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinalindeki faktör yapısının Türkçe verilerle ne ölçüde uyumlu olduğunu belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır.

Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemiş ve maddelerin orijinal DASS’teki gibi ilgili alt boyutlara ayrıldığını doğrulamıştır. Faktör yüklerinin güçlü olması, her bir maddenin kendi alt boyutunu temsil etmede etkili olduğunu ve ölçeğin yapısal bütünlüğünün Türkçe versiyonda da korunduğunu göstermiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Likert tipi derecelendirme kullanılan öz bildirim anketi.

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal).

Popülasyon Grubu: Yetişkin hastalar.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri.

Popülasyon Detayları: Kronik antikoagülan tedavi (örneğin, kalp kapakçığı replasmanı veya atriyal fibrilasyon nedeniyle) alan hastalar.

Test Metodolojisi: Psikometrik geçerlik ve güvenirlik çalışması.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 2014.

Ölçeğin Türkçe formunun kullanımı için izinler, sorumlu yazar Julide Gulizar Yildirim’dan talep edilmelidir. Ticari olmayan akademik kullanımlarda izin prosedürleri esnek olabilirken, ölçeğin yasal ve etik kullanımı için yazarlarla iletişime geçilmesi önem taşımaktadır.

Kaynaklar

Yildirim, J. G. ve Bayik Temel, A. (2014). Duke Antikoagülan Memuniyet ölçeğinin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği. Türk Gögüs Kalp Damar Cerrahisi Dergisi. 22 (4), 761-772. doi: 10.5606/tgkdc.dergisi.2014.9664

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: duke-antikoagulan-memnuniyet-olceginin-turkce-formunun-gecerlik-ve-guvenirligi-toad.pdf

Makalenin akademik bağlantısı: pdfs.semanticscholar.org

Duke Antikoagülan Memnuniyet Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için ilgili referans makaleye (Yildirim & Bayik Temel, 2014) başvurulması gerekmektedir.