Hemşirelik Bakım Kalitesi İle İlgili Newcastle Memnuniyet Ölçeği

Özet

Hemşirelik Bakım Kalitesi İle İlgili Newcastle Memnuniyet Ölçeği (HNMÖ), hastaların aldıkları hemşirelik hizmetlerinin kalitesine dair deneyimlerini ve bu deneyimlerden duydukları genel memnuniyeti ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, İngilizce orijinal formunun Türkçe kültürüne ve diline uyarlanması çalışmasıdır. Özge Uzun tarafından 2003 yılında gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin iki ana bileşeninin (Güvenilirlik ve Geçerlilik) Türk popülasyonunda da yüksek düzeyde psikometrik özellikler sergilediğini göstermiştir. Ölçek, hastanede yatan hastaların hemşirelik bakımı süreçlerine dair algılarını sistematik bir şekilde değerlendirmek için kritik bir araç sunar.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Bakım Kalitesi, Hasta Memnuniyeti, Newcastle Memnuniyet Ölçeği, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Likert tipi, İç Tutarlılık

Yazarlar

Özge UZUN

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Newcastle Memnuniyet Ölçeği’nin orijinal formunu Türkçe konuşan popülasyonda kullanıma sunmak üzere dilsel ve kültürel adaptasyonunu sağlamaktır. Bu adaptasyon sürecinde, hastaların hemşirelik bakımı sırasında yaşadıkları deneyimleri (olumlu ve olumsuz) ve bu deneyimlerin sonucunda ortaya çıkan genel memnuniyet düzeylerini doğru ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek bir araç oluşturulması hedeflenmiştir.

Uyarlama çalışması, özellikle hastane ortamında yatan hastaların hemşirelerle kurdukları iletişim, aldıkları tıbbi bilgi miktarı, mahremiyete gösterilen saygı ve genel destek gibi kritik bakım bileşenlerine dair algılarını nicel olarak belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu sayede, hemşirelik hizmetlerinin kalitesindeki iyileştirme alanları tespit edilebilir.

Yapı

Hemşirelik Bakım Kalitesi İle İlgili Newcastle Memnuniyet Ölçeği, temelde iki farklı ancak birbiriyle ilişkili psikolojik yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır: Hemşirelik Bakımı İle İlgili Yaşananlar (HBYÖ) ve Hemşirelik Bakımından Memnuniyet (HBMÖ).

HBYÖ, hastanın bakım sürecindeki spesifik olaylara ve hemşire davranışlarına dair algılarını ve deneyimlerini değerlendirir. Bu bölüm, hastanın bakıma katılımı, hemşirelerin yaklaşımı ve bilginin aktarılması gibi somut eylemler üzerine odaklanır. HBMÖ ise, hastanın bu deneyimlerin genel sonucu olarak hissettiği tatmin veya memnuniyetsizlik düzeyini ölçer. Bu iki yapı, hemşirelik hizmetlerinin kalitesinin multidisipliner bir değerlendirmesini sağlar.

Geçerlilik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlilik çalışmaları, öncelikli olarak içerik geçerliliği üzerine yoğunlaşmıştır. Bu bağlamda, ölçeğin amaçlanan yapıyı temsil edip ölçebilme yeteneğini değerlendirmek için uzman görüşüne başvurulmuştur.

Türkçe form, hemşirelik ve psikoloji bölümlerinde görev yapan öğretim üyelerinin değerlendirmelerine sunulmuştur. Uzmanlardan alınan öneriler doğrultusunda, maddelerin dilsel netliği ve kültürel uygunluğu açısından gerekli düzeltmeler yapılmış ve bu süreçle içerik geçerliliği sağlanmaya çalışılmıştır. Ayrıca, ölçeğin psikometrik özellikleri incelenirken yapı geçerliliği de (muhtemelen faktör analizi yoluyla) araştırılmıştır, bu da ölçeğin teorik yapısına uygunluğunu destekler.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizi, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılığı sayısal olarak belirlemek için yaygın olarak kullanılan Cronbach’ın alfa katsayısı hesaplanmıştır. Ayrıca, ölçek maddelerinin toplam puanla olan ilişkisini değerlendirmek amacıyla Pearson korelasyon katsayısı kullanılmıştır.

Elde edilen sonuçlar, ölçeğin alt bileşenlerinin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir:

• Hemşirelik Bakımı İle İlgili Yaşananlar Ölçeği (HBYÖ) (26 madde) için Cronbach’ın alfa katsayısı .75 olarak bulunmuştur.

• Hemşirelik Bakımından Memnuniyet Ölçeği (HBMÖ) (19 madde) için Cronbach’ın alfa katsayısı .94 gibi mükemmel bir değerde saptanmıştır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, Newcastle Memnuniyet Ölçeği’nin (NHMÖ) Türkçe formunun psikometrik özelliklerinin belirlenmesi kapsamında yapı geçerliliği (yapı analizi) araştırılmıştır. Bu analizler, bir üniversite hastanesinin cerrahi ve dahili kliniklerinde yatan hastalardan oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Her ne kadar kaynakta spesifik faktör yükleri veya faktör rotasyon yöntemleri belirtilmese de, yapı geçerliliğinin incelenmiş olması, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe formda da korunduğunu veya uygun kültürel ayarlamalarla yeniden yapılandırıldığını ima etmektedir. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen alt yapıları tutarlı bir şekilde desteklediğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Çok boyutlu, iki bölümden oluşan öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama çalışması), Orijinal (İngilizce).

Popülasyon Grubu: Hastanede yatan hastalar.

Yaş Grubu: Belirtilmemiş, ancak hastane hizmeti alabilecek yetişkin hastalar.

Popülasyon Detayları: Türkçe formun psikometrik özellikleri, bir üniversite hastanesinin cerrahi ve dahili kliniklerindeki yatan hastalardan oluşan bir örneklem üzerinde araştırılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek iki ana bölümden oluşur. Birinci bölüm 7’li Likert tipi, ikinci bölüm ise 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Güvenilirlik analizi için madde-toplam puan ilişkisi (Pearson korelasyon) ve iç tutarlılık (Cronbach’ın alfa katsayısı) kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hasta Deneyimi, Hemşirelik Bakımı, Hizmet Kalitesi, Psikometrik Özellikler, İçerik Geçerliliği, Güvenilirlik

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin adaptasyon çalışması 2003 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler veya ücret bilgileri kaynakta açıkça belirtilmemiştir; ancak sorumlu yazar Özge UZUN ile iletişim kurulması önerilir (E-posta: [email protected]).

Orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: hemsirelik-bakim-kalitesi-ile-ilgili-newcastle-memnuniyet-olceginin-turkce-formunun-gecerlilik-ve.pdf

Kaynaklar

• Uzun Ö. Hemşirelik Bakım Kalitesi İle İlgili Newcastle Memnuniyet Ölçeğinin Türkçe Formunun Geçerlilik Ve Güvenilirliğin Saptanması, Türk Hemşireler Dergisi Cilt:54, Sayı:2, sayfa:16-24, 2003.

Hemşirelik Bakım Kalitesi İle İlgili Newcastle Memnuniyet Ölçeği Maddeleri

Ölçek iki ana bölümden oluşmaktadır ve derecelendirme sistemleri farklıdır:

Bölüm 1. Hemşirelik Bakımı İle İlgili Yaşananlar Ölçeği (HBYÖ)

Bu bölüm 7’li Likert tipi (26 Madde) derecelendirme kullanır: 1- Hiç katılmıyorum, 2-Çoğunlukla katılmıyorum, 3- Fazla katılmıyorum, 4- Kararsızım (ne katılıyorum ne katılmıyorum), 5- Çok az katılıyorum, 6- Çok katılıyorum ve 7- Tamamen katılıyorum.

Örnek Maddeler:

• 1.Hemşirelerle dostluk kurmak kolay oldu

• 2.Hemşireler bazı hastalara diğerlerine göre daha ayrıcalıklı davrandılar

• 3.Hemşireler bana tedavimle ilgili yeterli bilgi vermediler

• 15.Hemşireler benimle bir insana yakışır şekilde ilgilenmediler

• 16.Hemşireler rahatsızlığım hakkında beni bilgilendirdiler

Bölüm 2. Hemşirelik Bakımından Memnuniyet Ölçeği (HBMÖ)

Bu bölüm 5’li Likert Tipi (19 madde) derecelendirme kullanır: 1-Hiç Memnun Değildim, 2- Nadiren Memnundum, 3-Memnundum, 4- Çok Memnundum, 5- Tamamen Memnundum.

Örnek Maddeler:

• 1.Hemşirelerin size ayırdığı zamanın miktarından

• 9.Hemşirelerin size yardımcı olmalarından

• 18.Hemşirelerin mahremiyetinize gösterdikleri saygıdan