Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDÖ)

Özet

Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDÖ), orijinal adı Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS) olan uluslararası kabul görmüş bir psikometrik aracın Türkçe adaptasyonudur. Bu ölçek, annelerde doğum sonrası dönemde ortaya çıkabilen Doğum Sonrası Depresyon (DSD) riskini taramak amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, klinik değerlendirmenin yerine geçmemekle birlikte, yüksek risk altındaki bireyleri hızlıca tespit etmek ve erken müdahaleyi sağlamak için birinci basamak sağlık hizmetlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Türk popülasyonuna yönelik güvenilirlik çalışması Yalçın ve arkadaşları tarafından 2014 yılında yapılmıştır.

EPDÖ, 10 maddeden oluşmakta ve annenin son yedi gün içindeki duygusal durumunu değerlendirmektedir. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, alan araştırmalarında ve klinik taramalarda psikometrik açıdan tutarlı sonuçlar sağlamayı amaçlamaktadır. Bu adaptasyon çalışması, özellikle Türk annelerde Doğum Sonrası Depresyon belirtilerinin güvenilir bir şekilde ölçülmesine katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum Sonrası Depresyon, EPDÖ, EPDS, Psikometri, Uyarlama, Postnatal, Depresyon Taraması, Cronbach alfa

Yazarlar

S. Songül Yalçın, E. Örün, P. Özdemir, B. Mutlu, A. Dursun

Amaç

Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDÖ)’nin temel amacı, doğum yapmış kadınlarda Doğum Sonrası Depresyon belirtilerinin şiddetini ve yaygınlığını hızlı ve etkili bir şekilde taramaktır. Bu araç, klinisyenlere ve araştırmacılara, müdahale gerektirebilecek anneleri belirlemede yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel ve dilsel olarak Türk annelere uygunluğunu sağlamayı ve Türkiye’de yapılan araştırmalarda güvenilir bir tarama aracı olarak kullanılabilmesini hedeflemiştir. Ölçek, genellikle doğumdan sonraki ilk altı ay içinde uygulanır, ancak bu süre bir yıla kadar uzatılabilir.

Yapı

EPDÖ, Doğum Sonrası Depresyon sendromunu oluşturan temel duygusal, bilişsel ve somatik belirtileri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Ölçek, depresyonun temel belirtileri olan anhedoni (zevk alamama), suçluluk duyguları, kendine zarar verme düşünceleri, kaygı ve uyku bozuklukları gibi unsurları içerir.

Orijinal EPDS, genellikle iki temel faktör yapısına ayrılır: Depresyon ve Anksiyete. Türk uyarlamasında da bu faktör yapısının benzer kültürel temsiliyetini koruyup korumadığı, güvenilirlik çalışmasının ötesinde ek faktör analizleri ile detaylandırılabilir. Ölçek, annenin son bir haftalık deneyimlerini yansıtacak şekilde yapılandırılmıştır.

Geçerlik

Kaynak referans içeriğinde Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDÖ) için doğrudan bir geçerlik çalışmasına dair bilgi sunulmamıştır. Geçerlik, bir ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini gösteren kritik bir psikometrik özelliktir. EPDÖ’nün uluslararası geçerliği (EPDS), genellikle yapı geçerliği, eşzaman geçerliği (altın standart olarak klinik görüşmelerle karşılaştırma) ve ayırt edici geçerlik çalışmalarıyla desteklenmektedir.

Türkçe uyarlama çalışması, ağırlıklı olarak ölçeğin güvenilirliğine odaklanmış olsa da, geçerlik verilerinin mevcut olması, ölçeğin Türk popülasyonunda klinik kullanımının gücünü artıracaktır. Ölçeğin klinik kesme noktalarının Türk anneler için belirlenmesi, geçerlik çalışmalarının önemli bir parçasıdır.

Güvenirlik

EPDÖ’nün güvenilirliği, Yalçın, Örün ve diğerleri (2014) tarafından yapılan çalışmada incelenmiştir. İç tutarlılık, Cronbach alfa katsayısı kullanılarak test edilmiştir. Bu analiz sonucunda, EPDÖ’nün tutarlılık katsayısı 0.78 olarak saptanmıştır.

Genel kabul görmüş psikometrik standartlara göre 0.70 üzerindeki Cronbach alfa değeri, ölçeğin iç tutarlılığının kabul edilebilir veya iyi düzeyde olduğunu göstermektedir. 0.78 değeri, bu Türkçe uyarlamanın maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve klinik/araştırma amaçlı kullanıma uygun olduğunu işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Kaynak materyal, EPDÖ’nün faktör yapısına dair spesifik bir bilgi içermemektedir; ancak uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini değerlendirmiştir. Orijinal EPDS (Cox, Holden & Sagovsky, 1987) genellikle iki faktörlü bir yapıya sahiptir: Depresif Duygudurum ve Anksiyete/Panik. Bazı çalışmalarda ise tek faktörlü bir yapıya işaret edilmiştir.

Türk popülasyonunda EPDÖ’nün faktör yapısının belirlenmesi, maddelerin kültürel olarak nasıl kümelendiğini anlamak açısından önemlidir. İdeal bir faktör analizi, ölçeğin maddelerinin Türk annelerdeki depresif deneyimi ne ölçüde temsil ettiğini gösterir.

Araç

Test Türü:

Uyarlama / Psikometrik Tarama Ölçeği

Format:

Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Dil Mevcut:

Türkçe (Turkish)

Popülasyon Grubu:

Anneler (Doğum Sonrası Dönemdeki Kadınlar)

Yaş Grubu:

Yetişkin

Popülasyon Detayları:

Türkiye’de yaşayan, doğum yapmış ve doğum sonrası dönemi (genellikle ilk yıl) deneyimleyen kadınlar.

Test Metodolojisi:

10 maddelik bir ölçek olup, yanıtlar 4’lü Likert tipi derecelendirme ile verilmektedir. Derecelendirme formatı şöyledir: 4’lü Likert (0= evet, her zaman – 4= hayır, hiçbir zaman). Puanlama yönü, depresyon belirtilerinin şiddetine göre ayarlanır. Bu adaptasyon 10 madde kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Postpartum Depresyon, EPDS, EPDÖ, Doğum Sonrası Bağlanma, Psikoloji, Türkiye Uyarlama, Likert Ölçeği, Tarama Aracı

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir.

Kurum E-posta Adresleri:

[email protected] (Sorumlu Yazar S. Songül Yalçın)

Yazışma Adresi:

Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım:

Ölçeğin orijinali (EPDS) genellikle klinik ve araştırma amaçlı kullanım için ücretsizdir, ancak Türkçe adaptasyonun kullanım izinleri ve telif hakları sorumlu yazar tarafından belirlenir.

Ücret:

Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir.

Test Yılı (Uyarlama):

2014 (Güvenilirlik çalışmasının yayın yılı).

Bu ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: edinburgh-dogum-sonrasi-depresyon-olcegi-epdo-toad.pdf

Kaynaklar

Yalçın,S.S.,Örün, E., Özdemir, P., Mutlu, B. ve Dursun, A.(2014). Türk Annelerde Doğum Sonrası Bağlanma Ölçeklerinin güvenilirliği. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 57, 246-251.

Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDÖ)’ne ait maddelerin metinleri sunulmamış olup, yalnızca ölçeğin 10 maddeden oluştuğu belirtilmiştir.