Doğum Öncesi Konfor Ölçeği

Özet

Doğum Öncesi Konfor Ölçeği (Prenatal Comfort Scale), gebelik sürecindeki kadınların yaşadığı konfor düzeyini, fiziksel, psikolojik ve sosyo-çevresel boyutlarda değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş çok boyutlu bir psikometrik araçtır. Bu giriş, ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasına odaklanmaktadır. Kaya-Şenol, Aydın-Özkan ve Aslan (2021) tarafından gerçekleştirilen adaptasyon ve psikometrik analiz çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve popülasyonuna uygunluğunu ve güvenilirliğini kanıtlamayı amaçlamıştır. Çalışma sonuçları, ölçeğin gebelik döneminde annenin iyi oluş halini ve konfor algısını ölçmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Ölçek, toplam 15 maddeden oluşmakta olup, anne adayının gebelikle ilgili deneyimlerini, fetüsle kurduğu bağı ve çevresel destek algısını değerlendirmektedir. Bu araç, özellikle hemşirelik ve ebelik bilimleri alanında, gebelere yönelik bireyselleştirilmiş bakım ve destek programlarının planlanmasında kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum Öncesi Konfor Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik, Gebelik, Prenatal Konfor, Psikometri, Adaptasyon, Obstetrik.

Yazarlar

Derya Kaya-Şenol, Serap Aydın-Özkan, Esin Aslan.

Amaç

Doğum Öncesi Konfor Ölçeği’nin temel amacı, gebelik sürecinde bulunan bireylerin subjektif olarak algıladıkları konfor düzeyini sistematik bir şekilde ölçmektir. Konfor, fiziksel rahatlığın ötesinde, annenin kendini güvende hissetmesi, duygusal olarak desteklenmesi ve gebeliği kabul etme derecesi gibi karmaşık psikososyal unsurları içerir.

Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Türk popülasyonunda gebelik konforunun bilimsel ve kültürel açıdan geçerli bir yöntemle değerlendirilmesine olanak sağlamıştır. Bu sayede klinisyenler ve araştırmacılar, gebelerin konfor düzeylerindeki düşüşleri veya risk faktörlerini belirleyebilir, böylece gebelik sürecinin daha sağlıklı ve huzurlu geçmesi için gerekli müdahaleleri zamanında planlayabilirler. Ölçek, özellikle hemşirelik araştırmalarında ve klinik uygulamalarda önemli bir tarama aracı işlevi görmektedir.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, Doğum Öncesi Konfordur. Bu yapı, genellikle annenin gebelik dönemine dair algıladığı olumlu deneyimleri ve uyum süreçlerini kapsar. Orijinal ölçek, konforu genellikle annenin kendisi, fetüs, aile/sosyal destek ve gebelik deneyiminin kabulü gibi alt boyutlar üzerinden değerlendirir.

Türkçe adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısını korumaya çalışmış ancak faktör yüklenmelerinde değişiklikler tespit etmiştir. Bu değişiklikler, gebelik konforunun kültürel bağlamda farklılaşan yönlerini yansıtabilir. Ölçek, gebelik sürecinde annenin duygusal iyi oluşunu, eş ve çevresel desteğin yeterliliğini ve bebeğiyle kurduğu psikolojik bağı ölçerek, konforun bütüncül bir resmini sunmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak LISREL (8.51) programı aracılığıyla incelenmiştir. Analizler, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde değerlendirilmesini sağlamıştır. Geçerlik çalışması sırasında önemli bir bulgu, orijinal ölçekte “fetüs” alt boyutuna yüklenen ikinci maddenin, Türkçe versiyonda “kendim” alt boyutuna yüklendiğinin tespit edilmesidir.

Türkçe versiyon için faktör yükleri .37 ile .84 arasında güçlü bir dağılım göstermiştir. Modelin uyum indeksleri kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur: Ki-kare değeri (χ²) 198.64, serbestlik derecesi (df) 85, RMSEA değeri .072, GFI değeri .91, IFI değeri .92 ve CFI değeri .92 olarak rapor edilmiştir. Bu indeksler, Türkçe formun faktör yapısının yeterli tutarlılığa sahip olduğunu ve yapı geçerliğini desteklediğini göstermektedir. Ayrıca, araştırmacılar tarafından test edilen farklı modellerde (Model 2 ve Model 3), Model 3 genel ölçek için daha iyi bir uyum sağlarken, Model 2 daha yüksek bir iç tutarlılık (güvenirlik) değeri sunmuştur.

Güvenirlik

Doğum Öncesi Konfor Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alfa değeri hesaplanarak yapılmıştır. Ölçeğin tamamı için hesaplanan iç tutarlılık değeri oldukça yüksektir: α = .86. Bu sonuç, ölçek maddelerinin gebelik konforu yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Alt boyutlar bazında incelendiğinde, güvenirlik katsayıları sırasıyla .78, .79, .82, .69 ve .60 olarak rapor edilmiştir. Bu değerler alt ölçeklerin çoğunlukla kabul edilebilir düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu belirtmektedir. Ancak, bazı alt boyutlardaki düşük alfa değerleri (.60 ve .69), bu alt boyutların daha dikkatli kullanılması gerektiğini veya adaptasyon sürecinde bu faktörlerin kültürel açıdan daha az homojen olduğunu düşündürmektedir. Model 2’de, ikinci maddenin yer değiştirmesiyle Cronbach’s alfa değeri .60 olarak bulunmuştur. İkinci maddenin çıkarıldığı Model 3’te ise alfa değeri .45’e düşmüş, bu da maddenin ölçekte tutulmasının genel güvenilirliği olumlu etkilediğini göstermiştir.

Faktör Analizi

Yapısal bütünlüğü test etmek amacıyla uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), Doğum Öncesi Konfor Ölçeği’nin Türkçe formunun orijinal faktör yapısıyla benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koymuştur. Analizler, 15 maddenin tamamının ölçek yapısına katkıda bulunduğunu göstermiştir.

En dikkat çekici bulgu, orijinal ölçekteki bir maddenin (madde 2) farklı bir alt boyuta (fetüs yerine kendim) yüklenmesidir. Bu durum, adaptasyon çalışmalarında beklenen bir sonuç olup, kültürel veya dilsel nüansların madde içeriğinin algılanışını değiştirdiğini gösterir. Faktör yüklerinin .37 ile .84 arasında olması, maddelerin ilgili faktörleri temsil etme gücünün yeterince yüksek olduğunu kanıtlamaktadır. Uyum indeksleri (RMSEA, GFI, IFI, CFI), modelin teorik yapıyı iyi temsil ettiğini doğrulamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation) / Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (6 seçenekli)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Gebeler (Pregnant individuals)

Age Group: Yetişkin Gebeler (Adult Pregnant Women)

Population Details: Gebelik sürecinin farklı trimesterlarında bulunan kadınlar (Spesifik detaylar için referans makaleye bakılmalıdır).

Test Methodology: Ölçek 15 maddeden oluşmaktadır. Katılımcılar, her maddeye 0 (Kesinlikle katılmıyorum) ile 5 (Tamamen katılıyorum) arasında değişen 6’lı Likert tipi bir yanıt vermektedir. Toplam puan, doğum öncesi konfor düzeyini yansıtır; yüksek puan, yüksek konfor düzeyini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Prenatal Konfor Ölçeği, Gebelik Konforu, Psikometrik Özellikler, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Kaya-Şenol, Hemşirelik Araştırmaları, Cronbach’s Alfa.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: DERYA KAYA ŞENOL

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İlgili makalede belirtilen kurumsal adres.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 2021

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve izin süreçleri hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Derya Kaya-Şenol ile yukarıdaki e-posta adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: prenatal-comfort-scale-toad.pdf

Kaynaklar

Kaya-Şenol, D., Aydın-Özkan, S., & Aslan, E. (2021). Adaptation of the prenatal comfort scale into Turkish: A validity and reliability study. Florence Nightingale J Nurs, 29(2), 221-228. doi: 10.5152/FNJN.2021.20051. Makalenin orijinal bağlantısı: fnjn.org

Doğum Öncesi Konfor Ölçeği Maddeleri

Derecelendirme:

1. Kesinlikle katılmıyorum
2. Katılmıyorum
3. Kararsızım
4. Biraz katılıyorum
5. Katılıyorum
6. Tamamen katılıyorum

Ölçek Maddeleri (15 Madde):

1. Çocuğumu hayal etmekten keyif alıyorum.
2. Karnımdaki bebek hareketlerinin artmasını çok ilginç buluyorum.
3. Eşimin baba olma fikrini benimsemeye başlamasından mutluyum.
4. Eşim bana daha hassas davrandığı için mutluyum.
5. Bebeğimizin olduğu yeni hayatımızı hayal etmekten keyif alıyorum.
6. Gebeliğimde ortaya çıkan duygusal değişiklikleri ilginç buluyorum.
7. Eşimin gebeliğim ve bebeğimiz konusunda sevinç duyması beni mutlu ediyor.
8. Bebeğimin karnımda büyümesini zihnimde canlandırmaktan keyif alıyorum
9. Eşimin gebelik, doğum ve çocuk yetiştirme konusunda ilgili olması beni mutlu ediyor.
10. Günlük yaşamımda gebelikten kaynaklanan değişikliklerden (çevresel faktörler ve davranışlar) keyif alıyorum.
11. Beni destekleyen ailem ve dostlarım olduğu için kendimi şanslı ve mutlu hissediyorum.
12. Karnımdaki bebeğime karşı çevremdeki insanların gösterdiği ilgiden çok mutluyum.
13. Karnıma dokunduğumda veya bebeğime seslendiğimde tepki verdiğini görmekten keyif alıyorum.
14. Bebeğim karnımda hareket ettiğinde onun iyi durumda olduğunu hissediyor/hissedebiliyor ve seviniyorum
15. Çevremdeki insanların bana karşı gösterdikleri özenden mutlu oluyorum