Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği

Özet

Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği (DBEDÖ), bireylerin doğum sürecine dair hem psikolojik hem de fizyolojik beklentilerini ve bu beklentilerin gerçekleşen doğum deneyimleriyle olan ilişkisini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2018 yılında Ayşegül Muslu tarafından yapılmıştır. Bu adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin kültürel bağlama uygunluğunu ve psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) Türk popülasyonunda incelemeyi hedeflemiştir. Bu tür ölçekler, anne adaylarının doğum öncesi kaygı düzeylerini belirlemede ve doğum sonrası duygusal durumlarını öngörmede kritik rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum Beklentileri, Doğum Deneyimleri, Doğum Kaygısı, Anne Sağlığı, Ölçek Uyarlama, Jinekoloji, Perinatal Dönem

Yazarlar

Ayşegül Muslu (Türkçe Uyarlama)

Amaç

Ölçeğin temel amacı, hamilelik ve doğum sürecindeki kadınların doğum eylemi öncesindeki bilişsel ve duygusal beklentilerini sistematik bir şekilde değerlendirmek ve bu beklentilerin gerçek doğum deneyimiyle ne ölçüde örtüştüğünü veya ayrıştığını tespit etmektir. Bu sayede, sağlık profesyonelleri ve araştırmacılar, beklenti-deneyim uyumsuzluğunun potansiyel olarak yol açabileceği doğum sonrası depresyon veya travmatik doğum deneyimi risklerini erken aşamada belirleyebilirler. Ölçek, özellikle perinatal dönemdeki psikolojik müdahale programlarının etkinliğini ölçmek için de kullanılabilir.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği, genellikle iki ana psikolojik yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır:

• Doğum Beklentisi: Bireyin doğum eyleminin şiddeti, süresi, tıbbi müdahaleler ve kontrol düzeyi hakkındaki ön varsayımlarını ve inançlarını kapsar. Bu, genellikle doğumun olumlu ya da olumsuz geçeceğine dair genel bir algıyı içerir.
• Doğum Deneyimi: Gerçekleşen doğum sonrası bireyin yaşadığı olayları (ağrı yönetimi, destek, iletişim kalitesi) nasıl algıladığını ve bunlara dair duygusal tepkilerini değerlendirir.

Ölçek, bu iki yapı arasındaki korelasyonu inceleyerek, beklentilerin deneyim üzerindeki etkisini veya deneyimin beklentileri nasıl yeniden şekillendirdiğini anlamaya yardımcı olur.

Geçerlik

Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması kapsamında geçerlilik çalışmaları yürütülmüştür. Muslu (2018) tarafından sunulan Yüksek Lisans Tezi, ölçeğin yapı geçerliğini ve içerik geçerliğini inceleyen detaylı analizleri barındırmaktadır.

Uyarlama çalışmasında genellikle yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılır. Bu analizler, ölçek maddelerinin Türk kültüründe orijinal ölçekteki teorik yapıyla uyumlu alt boyutları ölçüp ölçmediğini gösterir. Ancak, bu özet içeriğinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiştir; detaylı katsayılar ve bulgular için tezin tamamına başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını ve iç tutarlılığını değerlendirmek için yapılmıştır. Türkçe uyarlama çalışmasında (Muslu, 2018), ölçeğin iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanmıştır.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu gösterir. Uyarlama çalışmasında elde edilen güvenirlik sonuçları, ölçeğin Türk popülasyonunda güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceğini desteklemektedir, ancak spesifik katsayılar tez içeriğinde yer almaktadır.

Faktör Analizi

Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği’nin Türkçe formunun yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkçe versiyonunda da korunup korunmadığını incelemiştir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin, beklentiler ve deneyimler gibi ayrı ancak ilişkili alt boyutlardan oluştuğunu göstermiş olabilir. Bu alt boyutların her birinin yük değerleri ve açıklanan varyans oranları, ölçeğin psikometrik kalitesini bilimsel olarak kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı Bilgileri

Test Type: Ölçek Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılarak cevaplanan maddelerden oluşur. (Kesin derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.)

Language Available: Türkçe (Uyarlama Dili)

Population Group: Gebeler (Hamile kadınlar) ve yeni doğum yapmış anneler.

Age Group: Doğurganlık çağındaki yetişkin kadınlar.

Population Details: Türkiye’deki hamile ve doğum yapmış kadınlar üzerinde geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Bireysel olarak uygulanan, öz bildirim (self-report) envanteri.

Anahtar Kelimeler

Doğum, Gebelik, Psikometri, Geçerlilik, Güvenirlik, Doğum Deneyimi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Manisa Celal Bayar Üniversitesi (Uyarlama çalışmasının yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, Ayşegül Muslu’nun 2018 yılında Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nde tamamladığı Yüksek Lisans Tezi kapsamında uyarlanmıştır. Ölçeğin kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için doğrudan sorumlu yazar Ayşegül Muslu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda kullanımı genellikle yazarın iznine tabidir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
dogum-beklentileri-ve-deneyimleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Muslu, A. (2018). Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği’nin Türkçe geçerlilik güvenirlik çalışması (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.

Ek Kaynak Linki: tez.yok.gov.tr (YÖK Ulusal Tez Merkezi)

Doğum Beklentileri ve Deneyimleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın orijinal tezine veya PDF dokümanına başvurulması gerekmektedir.