Doğum Deneyimi Ölçeği

Özet

Doğum Deneyimi Ölçeği (DDÖ), kadınların doğum süreçlerine ilişkin öznel deneyimlerini, duygusal tepkilerini ve algılanan kontrol düzeylerini değerlendirmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle doğumun psikolojik yönlerini ve annenin memnuniyetini veya travmatik algılarını ölçmeyi hedefler. Türkçeye adaptasyonu Mamuk, Şahin ve Dişsiz (2019) tarafından yapılmıştır ve psikoloji, ebelik ve kadın sağlığı alanlarında araştırma ve klinik değerlendirme amacıyla kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doğum Deneyimi Ölçeği, Doğum, Doğum Memnuniyeti, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Doğum Travması.

Yazarlar

Rukiye Mamuk, Nurcan Şahin, Melike Dişsiz.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, annelerin yaşadığı doğum deneyiminin kalitesini ve psikososyal sonuçlarını objektif ve sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, doğum sırasında ve sonrasında hissedilen güçlülük, beklentiye uygunluk ve korku gibi kritik duygusal ve bilişsel bileşenleri değerlendirerek, sağlık hizmeti sunucularının doğum deneyimini iyileştirmeye yönelik müdahaleler geliştirmesine olanak tanır.

Ölçek, doğum sonrası dönemde ortaya çıkabilecek olumsuz duygusal durumların (örneğin, doğum sonrası travmatik stres veya memnuniyetsizlik) erken tespiti için önemli bir araç görevi görür.

Yapı

Doğum Deneyimi Ölçeği, doğum sürecinin çok boyutlu doğasını yakalamak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, toplamda 22 madde ve dört alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar genellikle annenin doğum üzerindeki algılanan kontrolünü, doğumun beklentilerle ne ölçüde örtüştüğünü, doğum sırasındaki duygusal durumu (korku veya güçlülük) ve sağlık personelinden alınan desteği yansıtır.

Bu yapı, öznel doğum algısının sadece fiziksel olaylardan değil, aynı zamanda psikolojik hazırlık, çevresel faktörler ve kişilerarası etkileşimlerden de etkilendiği varsayımına dayanır.

Geçerlilik

Doğum Deneyimi Anketinin Türkçe adaptasyon çalışmasında (Mamuk vd., 2019), ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak amacıyla kapsamlı geçerlilik analizleri yapılmıştır. Bu analizler genellikle yapı geçerliliği (faktör analizi yoluyla) ve eş zamanlı geçerliliği içerir. Yapılan analizler, orijinal ölçeğin ölçtüğü yapıyı Türkçe versiyonun da başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Ölçek, doğum deneyiminin psikolojik boyutunu ölçmede geçerli bir araç olarak kabul edilmektedir, ancak spesifik geçerlilik katsayıları için orijinal adaptasyon çalışmasına başvurulması gerekmektedir.

Güvenilirlik

Türkçe adaptasyon çalışması sırasında, Doğum Deneyimi Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirlik katsayıları (genellikle Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır. Bu değerler, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü doğrulamıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiğini ve klinik uygulamalar ile araştırmalar için uygun olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Mamuk ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, Doğum Deneyimi Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü incelemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler sonucunda ölçeğin orijinal yapısına benzer şekilde dört alt boyutlu bir yapının korunduğu belirlenmiştir. Bu dört faktör, doğum deneyiminin farklı yönlerini temsil eden 22 maddeyi kapsamaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama Ölçeği

Format: Öz Bildirim Anketi

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Genellikle İngilizce veya başka bir Avrupa dili)

Popülasyon Grubu: Doğum yapmış kadınlar

Yaş Grubu: Yetişkin (Doğurganlık çağındaki kadınlar)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki doğum yapmış kadınlar üzerinde geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, iki farklı derecelendirme sistemi kullanmaktadır:

• Likert Tipi Derecelendirme (4’lü):
  1. Tamamen katılıyorum = 1
  2. Çoğunlukla katılıyorum = 2
  3. Kısmen katılıyorum = 3
  4. Hiç katılmıyorum = 4
• VAS Ölçeği Skorlarının Kategorik Sınıflandırılması:
  1. 0-40 = 1
  2. 41-60 = 2
  3. 61-80 = 3
  4. 81-100 = 4

Anahtar Kelimeler

Doğum Deneyimi, Doğum Memnuniyeti, Psikolojik Yapı, Likert Ölçeği, Geçerlilik, Güvenilirlik.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu yazarın iletişim e-postası: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe adaptasyonu 2019 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve telif hakları için sorumlu yazar Melike Dişsiz ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Akademik ve klinik araştırma amaçlı kullanımlar için izinler genellikle yazarın e-posta adresi üzerinden talep edilmektedir.

Referanslar

Mamuk, R., Şahin, N., ve Dişsiz, M. (2019). Doğum Deneyimi Anketinin Türkçe Versiyonu: Güvenilirlik ve Geçerlilik Değerlendirmesi. Bakırköy Tıp Dergisi. 15, 265-271. https://doi.org/10.4274/BTDMJB.galenos.2019.20190123082356

Ek olarak, adaptasyon çalışmasının tam metnine ve ölçek dokümantasyonuna aşağıdaki bağlantılar aracılığıyla erişilebilir:

• TR Dizin Bağlantısı: app.trdizin.gov.tr
• Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: dogum-deneyimi-olcegi-toad.pdf

Doğum Deneyimi Ölçeği Maddeleri

Ölçeğin dört alt boyutu ve 22 maddesi bulunmaktadır. Aşağıda ölçeğe ait örnek maddeler listelenmiştir:

1. Doğum süreci ve doğum beklediğim gibiydi
2. Doğum süreci ve doğum sırasında kendimi güçlü hissettim
3. Doğum süreci ve doğum sırasında korktum