Dinleme Özyeterlik Ölçeği

Özet

Dinleme Özyeterlik Ölçeği, Kurudayıoğlu ve Kana (2013) tarafından Türkçe öğretmen adaylarının dinleme becerisi ve dinleme eğitimi verme yeterliklerine yönelik algılarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, bireylerin kendi dinleme yeteneklerine ve bu beceriyi öğrencilere kazandırma kapasitelerine duydukları özgüveni, yani özyeterlik düzeylerini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

Ölçek, eğitim bilimleri alanında, özellikle dil eğitimi ve öğretmen yetiştirme programlarının etkinliğini değerlendirme süreçlerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi, öğretmen adaylarının mesleki yeterlik alanlarındaki algılanan eksiklikleri veya güçlü yönleri tespit etmeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Dinleme becerisi, özyeterlik, Türkçe eğitimi, öğretmen adayları, algı, psikometri.

Yazarlar

Mehmet Kurudayıoğlu, Fatih Kana.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören Türkçe öğretmen adaylarının dinleme becerilerine ve bu becerilerin öğrencilere kazandırılmasına yönelik eğitim verme yeterliklerine ilişkin özyeterlik düzeylerini ölçmektir. Geliştiriciler, bu ölçüm sayesinde öğretmen yetiştirme programlarının dinleme eğitimi bileşeninin etkinliği hakkında somut veriler elde etmeyi amaçlamışlardır.

Ölçek, öğretmen adaylarının pedagojik içerik bilgisi ve özgüven düzeylerini belirleyerek, müfredatın güçlendirilmesi ve adayların mesleğe daha donanımlı başlamaları için gerekli iyileştirmelerin yapılmasına rehberlik eder.

Yapı

Ölçek, temel olarak Dinleme Özyeterliği yapısını ölçmektedir. Bu yapı, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramına dayanan genel özyeterlik kavramının dinleme ve dil eğitimi bağlamına uygulanmış halidir. Özyeterlik, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirme yeteneğine dair kendi yargısını ifade eder.

Ölçek, bu yapıyı muhtemelen iki ana boyutta ele almaktadır: bireyin kişisel olarak etkili bir şekilde dinleme yeterliği ve öğretici olarak dinleme eğitimini planlama, uygulama ve değerlendirme yeterliği. Dinleme becerisi, dil öğretiminin temel taşlarından biri olduğu için, bu ölçek adayların dil becerileri eğitimindeki özgüvenlerini ortaya koyar.

Geçerlik

Dinleme Özyeterlik Ölçeği’nin geliştirme çalışması (Kurudayıoğlu ve Kana, 2013), ölçeğin geçerliğini sağlamak amacıyla psikometrik analizleri içermektedir. Özet verilerde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yapı geçerliğinin sağlanması için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Ayrıca, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı temsil ettiğinden emin olmak için uzman görüşlerine başvurularak kapsam geçerliği çalışmaları yürütülmüştür.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğine ilişkin spesifik katsayılar özet verilerde sunulmamıştır. Ancak bilimsel bir ölçek geliştirme süreci gereği, ölçeğin iç tutarlılığını test etmek amacıyla Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Yüksek bir alfa değeri, ölçeğin güvenilir sonuçlar ürettiğini işaret eder.

Faktör Analizi

Dinleme Özyeterlik Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ve boyutlarını ortaya koymak amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin çok boyutlu bir yapıda olduğunu ve maddelerin dinleme becerisi ve dinleme eğitimi olmak üzere beklenen alt boyutlar altında toplandığını doğrulamıştır. Faktör yapısının açıklayıcı varyansı ve madde yüklerinin uygunluğu, ölçeğin kuramsal yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir.

Ölçek Yapısı

Test Türü: Geliştirme

Format: Öz bildirim temelli, Likert Tipi derecelendirme formatında hazırlanmıştır. Katılımcılar, kendilerine sunulan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri, Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Lisans düzeyinde eğitim alanlar)

Popülasyon Detayları: Türkçe Öğretmenliği lisans programlarında öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Nicel araştırma yöntemleriyle geliştirilmiş, psikometrik bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Dinleme eğitimi, özgüven, dil becerileri, pedagojik yeterlik, akademik ölçek.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mehmet Kurudayıoğlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Dinleme Özyeterlik Ölçeği 2013 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve eğitim amaçlı kullanımı için genellikle orijinal kaynak makaleye atıfta bulunulması yeterlidir. Ölçeğin sorumlu yazarı Mehmet Kurudayıoğlu olup, ticari veya büyük ölçekli uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi Dergipark üzerinden erişime açıktır: dergipark.org.tr. Ölçeğin orijinal PDF dosyası da mevcuttur ve buradan indirilebilir: dinleme-ozyeterlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kurudayıoğlu, M., ve Kana, F. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının dinleme becerisi ve dinleme eğitimi özyeterlik algıları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 245-258. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/160899

Dinleme Özyeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri orijinal kaynak metinde yer almamaktadır. Maddelere ulaşmak için lütfen yayınlanmış makaleye veya sorumlu yazara başvurunuz.