Eleştirel Dinleme Ölçeği

Özet

Eleştirel Dinleme Ölçeği, 2015 yılında Yusuf Söylemez tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Temel amacı, ortaokul öğrencilerinin eleştirel temel dil becerileri kapsamındaki dinleme yeterliliklerini ölçmektir. Bu ölçek geliştirme çalışması, öğrencilerin pasif dinlemenin ötesinde, dinledikleri içeriği derinlemesine analiz etme, sorgulama ve değerlendirme yeteneklerini nicel olarak ortaya koymak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel Dinleme, Dinleme Becerileri, Ortaokul Öğrencileri, Ölçek Geliştirme, Dil Becerileri, Likert Ölçeği, Yusuf Söylemez.

Yazarlar

Yusuf Söylemez

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin eleştirel düşünme süreçlerini dinleme bağlamında değerlendirmektir. Bu, öğrencilerin dinledikleri bilgiyi olduğu gibi kabul etmek yerine, mantıksal tutarlılığını, kaynağının güvenilirliğini ve sunulan kanıtların yeterliliğini analiz etme becerilerini ölçmeyi içerir.

Eleştirel Dinleme Ölçeği, eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin akademik ve sosyal ortamlarda karşılaştıkları karmaşık bilgileri işleme düzeylerini belirlemelerine yardımcı olacak güvenilir bir araç sunmayı hedeflemektedir. Bu sayede, dinleme eğitimine yönelik müdahale programlarının etkinliği değerlendirilebilir.

Yapı

Ölçülen yapı, bireyin dinlediği bilginin doğruluğunu, geçerliliğini ve kaynağının güvenilirliğini değerlendirme yeteneği olan Eleştirel Dinlemedir. Bu yapı, dört temel bileşeni içerebilir: bilgiyi ayırt etme (gerçek ile fikir ayrımı), değerlendirme (mantıksal hataları tespit etme), yorumlama (alt metinleri anlama) ve tepki verme (eleştirel bir yanıt oluşturma).

Ölçek, sadece dil anlama becerisini değil, aynı zamanda üst düzey bilişsel süreçleri de kapsamaktadır. Maddeler, öğrencilerin bir konuşmacının amacını, önyargılarını ve kullanılan ikna tekniklerini ne ölçüde fark edebildiğini ölçmeye odaklanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Yusuf Söylemez’in 2015 tarihli doktora tezinde (“Ortaokul öğrencilerine yönelik Eleştirel Temel Dil Becerileri Ölçeklerinin geliştirilmesi”) detaylı olarak sunulmuştur. Tez çalışmasında, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla yapı geçerliği (faktör analizi) ve kapsam geçerliği yöntemleri kullanılmıştır.

Özet içerikte spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, doğrulayıcı faktör analizi sonuçları veya kriter geçerliği korelasyonları) belirtilmemiştir. Detaylı geçerlik istatistiklerine erişim için referans teze başvurulması zorunludur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (özellikle Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliği yöntemleri kullanılarak tezde ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermektedir.

Bu akademik kayıtta sayısal güvenirlik değerleri yer almamaktadır. Ancak, bir doktora tezi kapsamında geliştirilen ölçekten beklenen standartlara uygun olarak yüksek düzeyde güvenirlik değerlerine sahip olduğu varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Eleştirel Dinleme Ölçeği’nin yapısal boyutlarını belirlemek amacıyla faktör analizi (genellikle Açımlayıcı ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) yöntemlerinin uygulandığı bildirilmektedir. Bu analizler, Eleştirel Dinleme yapısının tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör yükleri, özdeğerler ve varyans açıklama oranları gibi spesifik faktör analizi sonuçları, tezin metodoloji bölümünde yer almaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik yapısını destekleyen ampirik kanıtlar sunmaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme. Yanıt seçenekleri genellikle “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a uzanır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler

Age Group: Ortaokul öğrencileri (Genellikle 5. sınıftan 8. sınıfa kadar olan yaş grubu, yaklaşık 10-14 yaş)

Population Details: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaokullarda öğrenim gören öğrenciler örneklem grubunu oluşturmuştur.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle, sınıf ortamında grup olarak uygulanan standartlaştırılmış bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Değerlendirme, Eleştirel Düşünme, Eğitim Psikolojisi, Dil Becerileri Ölçümü, Söylemez (2015), Akademik Tez.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan bilgide mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Sağlanan bilgide mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2015 yılında Yusuf Söylemez’in doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Akademik ve kar amacı gütmeyen araştırmalarda kullanım için yazarın izni gerekebilir. Ölçeğin ticari amaçlarla kullanımı veya geniş çaplı kurumsal uygulamaları için doğrudan yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: elestirel-dinleme-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

Söylemez, Y. (2015). Ortaokul öğrencilerine yönelik Eleştirel Temel Dil Becerileri Ölçeklerinin geliştirilmesi (Doktora tezi). Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.

Eleştirel Dinleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, bu özet kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tamamı, ölçeği geliştiren Yusuf Söylemez’in 2015 tarihli doktora tezinde bulunmaktadır.