Masal Dinleme Becerileri Ölçeği

Özet

Masal Dinleme Becerileri Ölçeği, 5. sınıf öğrencilerinin masal dinleme becerilerinin geliştirilmesine yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş geçerli ve güvenilir bir Tutum Ölçeği‘dir. Ölçek geliştirme çalışması, başlangıçta 40 maddelik bir havuz oluşturulmasıyla başlamış, uzman görüşleri ve revizyonlar sonucunda 36 maddeye indirilmiştir. Kapsamlı geçerlik ve güvenirlik analizleri (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi) sonrasında ölçek, beş alt boyutta toplanan toplam 22 maddeden oluşmuştur. Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatını kullanmaktadır ve genel Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0.869 olarak bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Masal dinleme becerisi, tutum ölçeği, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi, Türkçe eğitimi, 5. sınıf, psikometrik.

Yazarlar

Mustafa GAZİOĞLU, Necati KARAKUŞ

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin masal dinleme etkinliklerinin, öğrencilerin dinleme becerilerini geliştirmedeki etkisine yönelik sahip oldukları tutumları belirlemek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Bu ölçek, öğrencilerin masal dinlemeye karşı gösterdikleri olumlu veya olumsuz eğilimleri ve bu süreçte kullandıkları bilişsel stratejileri değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Masal Dinleme Becerileri Ölçeği, öğrencilerin masal dinlemeye yönelik tutumlarını ölçen çok boyutlu bir yapıdır. Yapılan Faktör Analizi sonucunda ölçek, öğrencilerin tutumlarını ve becerilerini temsil eden beş alt boyutta organize edilmiştir. Bu alt boyutlar, öğrencilerin masallara karşı duygusal tepkilerini, bilişsel anlama stratejilerini ve aktif katılım düzeylerini kapsamaktadır.

Ölçeğin alt boyutları şunlardır:

• Masala Karşı Tutum: Öğrencinin masal dinlemeye yönelik genel ilgisini ve motivasyonunu ölçer (5 madde).
• Anlama Çözümleme: Dinlenen masalın ana fikrini, yardımcı düşüncelerini ve olay örgüsünü anlama çabalarını ölçer (6 madde).
• Yaşamla İlişkilendirme: Masallardan çıkarılan dersleri günlük hayata uygulama ve masal içeriğiyle kişisel bağlantı kurma düzeyini ölçer (6 madde).
• Masalın Sunumu: Masalı anlatan kişinin jest, mimik ve ses tonu gibi sunum özelliklerinin dinleme üzerindeki etkisini ölçer (3 madde).
• Etkin Katılım: Masal dinleme sürecine aktif olarak katılma ve eşlik etme eğilimini ölçer (2 madde).

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları kapsamında hem kapsam geçerliği hem de yapı geçerliği incelenmiştir. Kapsam geçerliği için, başlangıçta hazırlanan 40 maddelik havuz, altısı Türkçe eğitimi ve biri ölçme değerlendirme alanında olmak üzere yedi uzmanın görüşüne sunulmuştur. Uzmanlar, maddeleri biçim, anlatım özellikleri ve dinleme stratejilerini kapsayıcılık açısından değerlendirmiş, bu süreç sonucunda madde sayısı 36’ya düşürülmüştür. Ayrıca, maddelerin anlaşılırlığını test etmek amacıyla pilot uygulamalar yapılmıştır.

Yapı geçerliği ise Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile sağlanmıştır. DFA, 585 öğrenciden toplanan verilerle AMOS 26 programında test edilmiştir. Model uygunluk değerleri incelendiğinde, modelin uygun olduğu görülmüştür. Elde edilen değerler (RMSEA: 0.042, GFI: 0.946, AGFI: 0.931, TLI: 0.899, CFI: 0.913) geliştirilen 5 faktörlü yapının doğrulandığını ve yüksek düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri 702 öğrenciden toplanan veriler üzerinden SPSS 26 programı kullanılarak yapılmıştır. Güvenirlik analizleri öncesinde rastgele veya özensiz doldurulan 16 veri setten çıkarılmış, kalan verilerle analizler yürütülmüştür. Madde-toplam korelasyonu 0.30 altında olan 5 madde (6, 7, 9, 15, 32) ölçekten çıkarılmıştır.

Sonuç olarak, 5 alt boyuttan oluşan 22 maddelik nihai ölçeğin iç tutarlılık katsayıları yüksek bulunmuştur. Ölçeğin geneline ilişkin Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı 0.869 olarak belirlenmiştir. Alt boyutların güvenirlik katsayıları da 0.70 üzerinde olup yüksek düzeyde güvenilirliği işaret etmektedir:

• Masala Karşı Tutum: 0.865
• Anlama Çözümleme: 0.779
• Yaşamla İlişkilendirme: 0.793
• Masalın Sunumu: 0.803
• Etkin Katılım: 0.876

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, 702 öğrenciden toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir. Analiz sürecinde faktör yükleri düşük olan veya birden fazla faktörde temsil edilen toplam 9 madde ölçekten çıkarılmıştır. En uygun faktör yapısını elde etmek için Varimax dik döndürme tekniği kullanılmıştır.

Analiz sonucunda ölçeğin, toplam varyansın %47.73’ünü açıklayan 5 faktörlü bir yapıda temsil edildiği belirlenmiştir. KMO örneklem yeterlilik düzeyi 0.875 olarak saptanmıştır. Faktörler ve açıkladıkları varyans oranları şöyledir: Masala Karşı Tutum (%12.96), Anlama Çözümleme (%9.96), Yaşamla İlişkilendirme (%9.96), Masalın Sunumu (%8.27) ve Etkin Katılım (%6.56). Bu yapı, daha sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile doğrulanarak ölçeğin psikometrik özelliklerinin sağlam olduğu kanıtlanmıştır.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Development) / Tutum Ölçeği

Format: 5 alt boyuttan oluşan 22 madde. Derecelendirme 5’li Likert Ölçeği (“Hiç Katılmıyorum” [1] – “Tamamen Katılıyorum” [5]).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler

Age Group: 5. Sınıf Öğrencileri

Population Details: Açımlayıcı Faktör Analizi için 702 gönüllü öğrenci; Doğrulayıcı Faktör Analizi için 585 öğrenci.

Test Methodology: Öz Bildirim (Self-Report) Tutum Ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Masal dinleme becerisi, tutum, psikometri, geçerlik, güvenirlik, faktör analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected] (Mustafa GAZİOĞLU)

Correspondence Address: Belirtilmemiş

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021 (Yayın Yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım için sorumlu yazar (Mustafa GAZİOĞLU) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyaları buradan indirilebilir: masal-dinleme-becerileri-olcegi-toad.pdf ve masal-dinleme-becerileri-olcegi-toad.pdf.

Kaynaklar

• Gazioglu, M., Karakus, N. (2021). Developing attitude scale towards the effect of listening skills of tales: A validity and reliability study. Ulakbilge, 59, 493–503. https://dx.doi.org/10.7816/ulakbilge-09-59-01
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2001). Using multivariate statistics (4th ed.). Needham Heights, MA: Allyn & Bacon. (Geçerlik çalışmasında örneklem büyüklüğü kriteri için kullanılmıştır.)
• Apuke, O. D. (2017). Quantitative Research and Statistical Data Analysis. International Journal of Scientific Research in Education, 10(4), 407-428.
• Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
• Weaver, D., & Maxwell, L. (2014). Reliability and Validity in Qualitative Research. International Journal of Scientific Research in Education, 7(2), 27-36. (Güvenirlik katsayısı yorumlaması için kullanılmıştır.)
• Marsh, H. W., Guo, J., Dicke, T., Parker, P. D., & Craven, R. G. (2020). Confirmatory Factor Analysis (CFA) in Psychological Research: A Historical Review and Current Recommendations. Frontiers in Psychology, 11, 2348. (DFA sonuçlarının değerlendirilmesi için kullanılmıştır.)

[quads id=5]

Masal Dinleme Becerileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki maddeler, nihai ölçekte yer alan ve her alt boyutu temsil eden örnek maddelerdir.

• ‎14. Masal metinlerini dinlerken canım sıkılır.‎ (Masala Karşı Tutum)
• 1. Masal dinlerken önce konunun ana fikrini anlamaya çalışırım.‎ (Anlama Çözümleme)
• ‎12. Masaldan çıkardığım dersleri günlük hayatta kullanmaya özen ‎gösteririm (Yaşamla İlişkilendirme)
• ‎27. Masal yöntemiyle anlatılan konular aklımda daha fazla ‎kalır.‎ (Masalın Sunumu)
• 29.Masal dinleme esnasında, anlatılan masala etkin bir şekilde eşlik ‎etmek istemem (Etkin Katılım – Ters Puanlanan Madde)