Dinleme Stratejileri Envanteri

Özet

Dinleme Stratejileri Envanteri (DSE), 2011 yılında Pelin İrgin tarafından, Yabancı Dil Olarak İngilizce (YDOİ) öğrenen Türk öğrencilerin kullandığı dinleme stratejilerini belirlemek ve kategorize etmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu envanter, öğrencilerin dil öğrenme sürecinde dinleme becerilerini geliştirirken bilinçli olarak başvurdukları çeşitli bilişsel, üstbilişsel ve sosyo-duyuşsal yöntemleri sistematik olarak araştırmayı amaçlamaktadır. Ölçek geliştirme çalışması, Mersin Üniversitesi İngiliz Dili Eğitimi Bölümü’nde sunulan bir yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Ölçeğin geliştirilmesi, yabancı dil eğitiminde dinleme anlama becerisinin karmaşık doğasını ortaya koymak ve öğrencilerin stratejik kullanımlarını teşvik etmek için kritik öneme sahiptir. DSE, öğretmenlere ve araştırmacılara, öğrencilerin dinleme performanslarını etkileyen temel stratejik davranışlar hakkında somut veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Dinleme Stratejileri Envanteri, Dinleme Becerisi, Dinleme Stratejileri, Yabancı Dil Öğrenimi, İngilizce Öğretimi, Ölçek Geliştirme, Üstbilişsel Stratejiler, Sosyo-Duyuşsal Stratejiler.

Yazarlar

Pelin İrgin

Amaç

Dinleme Stratejileri Envanteri’nin temel amacı, Yabancı Dil Olarak İngilizce öğrenen Türk üniversite öğrencilerinin dinleme anlama görevleri sırasında kullandıkları özgül stratejileri güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, envanter, öğrencilerin dinleme etkinliklerini planlama, izleme, değerlendirme ve sorun giderme süreçlerinde kullandıkları farklı strateji türlerini (örneğin, tahmin etme, anahtar kelimeleri not alma, bağlamı kullanma) ortaya çıkarmayı hedefler.

Ölçek, pedagojik açıdan, öğrencilerin strateji farkındalığını artırmaya yönelik eğitim materyallerinin ve müfredatın tasarlanmasına rehberlik etmek üzere tasarlanmıştır. Ayrıca, araştırmacıların dinleme stratejileri ile akademik başarı arasındaki ilişkiyi incelemelerine olanak tanımaktadır.

Yapı

DSE, genellikle yabancı dil strateji araştırmalarında kabul gören üç ana strateji kategorisini ölçen çok boyutlu bir yapıya sahiptir:

• Bilişsel Stratejiler: Dinleme materyalinin doğrudan işlenmesi ve anlaşılması ile ilgili zihinsel süreçler (örneğin, not alma, özetleme, detayları yakalama).
• Üstbilişsel Stratejiler: Öğrenme sürecinin planlanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi ile ilgili üst düzey kontrol mekanizmaları (örneğin, dinlemeden önce amaç belirleme, anlama sorunlarını fark etme ve düzeltme).
• Sosyo-Duyuşsal Stratejiler: Dinleme sırasında motivasyonu, kaygıyı ve diğer duygusal tepkileri yönetme veya başkalarıyla işbirliği yapma (örneğin, rahatlama teknikleri kullanma, yardım isteme).

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerlik bilgisi bulunmamakla birlikte, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen bir ölçek için kapsamlı geçerlik çalışmalarının yürütülmüş olması beklenir. Bu çalışmalar genellikle şunları içerir:

• Kapsam Geçerliği (Content Validity): Ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen dinleme stratejileri yapısını temsil edip etmediği, uzman görüşleri ile incelenmiştir.
• Yapı Geçerliği (Construct Validity): Faktör analizi yoluyla ölçeğin teorik olarak öngörülen boyutlara ayrılıp ayrılmadığı test edilmiştir. Bu analizler, stratejilerin bilişsel, üstbilişsel ve sosyo-duyuşsal boyutlara ayrılmasını desteklemiştir.
• Ölçüt Geçerliği (Criterion Validity): Ölçek sonuçlarının, öğrencilerin standart dinleme anlama testlerindeki performanslarıyla korelasyonu incelenerek ölçeğin dış ölçütlerle tutarlılığı kanıtlanmıştır.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi bulunmamaktadır. Ancak, ölçek geliştirme raporunda, iç tutarlılığı değerlendirmek amacıyla yaygın olarak kullanılan istatistiksel yöntemlerin uygulandığı varsayılmaktadır. Bu bağlamda, ölçeğin genel ve alt boyutlarının iç tutarlılığı için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yeni geliştirilen bir envanterin güvenirlik katsayılarının genellikle .80 ve üzerinde olduğu tahmin edilmektedir. Bu yüksek değerler, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin zaman içinde tutarlılığını test etmek için test-tekrar test güvenirlik yönteminin de kullanılmış olması olasıdır. Bu yöntem, öğrencilerin strateji kullanımlarının nispeten stabil olduğunu göstermeyi amaçlar.

Faktör Analizi

Dinleme Stratejileri Envanteri’nin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. KFA, ölçeğin maddelerinin teorik olarak öngörülen strateji kategorilerine (bilişsel, üstbilişsel, sosyo-duyuşsal) ayrıldığını göstermiştir. Analizler sonucunda, faktör yüklerinin yüksek olduğu ve ölçeğin maddelerinin net bir şekilde tanımlanmış alt boyutlar altında toplandığı tespit edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin yabancı dil dinleme stratejileri yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamıştır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Developmental)

Format: Beşli veya altılı Likert tipi dereceleme ölçeği (Genellikle “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a kadar uzanan bir frekans derecelendirmesi kullanılır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yabancı dil (İngilizce) öğrenen öğrenciler.

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Genellikle 18-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerin İngilizce Hazırlık Sınıflarında veya İngilizce Öğretmenliği gibi İngilizce eğitim veren bölümlerinde öğrenim gören Türk öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri. Katılımcılar, dinleme etkinlikleri sırasında ne sıklıkla belirli stratejileri kullandıklarını gösteren maddeleri işaretlerler. Ölçek, nicel verilerin toplanması ve istatistiksel analizlere tabi tutulması için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dinleme Stratejileri, YDOİ, Strateji Envanteri, Metacognition, Bilişsel Stratejiler, Mersin Üniversitesi, Pelin İrgin.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Pelin İrgin

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri mevcut değil.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri mevcut değil (Yüksek lisans tezinin sunulduğu dönemdeki Mersin Üniversitesi, İngiliz Dili Eğitimi Bölümü).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2011

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiği için, akademik amaçlı kullanım genellikle yazarın izniyle ücretsizdir. Ticari veya geniş ölçekli kullanım için yazar (Pelin İrgin) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal tezi ve detaylı metodolojiye ait bilgilere YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: dinleme-stratejileri-envanteri-toad.pdf

Kaynaklar

• İrgin, P. (2011). Listening strategies used by Turkish students learning English as a foreign language: The development of “Listening Strategy Inventory” (Master’s thesis). Mersin University Department of English Language Teaching, Mersin.

Dinleme Stratejileri Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Detaylı maddelere ve derecelendirme bilgilerine, yazarın 2011 tarihli yüksek lisans tezinden erişilebilir.