Depresyon Ölçeği

Özet

Bu ölçek, DSM-5’te belirtilen depresyon semptomlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir aracın Türkçe’ye uyarlanmış formudur. Toplam 9 maddeden oluşmakta olup, 4’lü Likert derecelendirme sistemi kullanılarak bireylerin son iki haftalık dönemdeki semptom sıklığını değerlendirmeyi amaçlar. Ölçeğin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları 2017 yılında Sücüllüoğlu-Dikici ve arkadaşları tarafından yayımlanmıştır. Ölçek, yüksek psikometrik özellikler sergilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Depresyon, DSM-5, Ölçek, Uyarlama, Geçerlilik, Güvenilirlik, Likert, Psikometri.

Yazarlar

Didem SÜCÜLLÜOĞLU DİKİCİ, Kaan Aşçıbaşı, Ömer Aydemir.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin son iki hafta içerisinde deneyimlediği depresyon semptomlarının şiddetini ve sıklığını, DSM-5 tanı kriterlerine uygun olarak standardize edilmiş bir şekilde ölçmektir. Bu araç, majör depresif bozukluğun temel belirti alanlarını hızlı ve etkin bir şekilde taramak ve klinik değerlendirmelere yardımcı olmak için tasarlanmıştır.

Türkçe formunun uyarlanması, Türkiye’deki klinik araştırmalarda ve rutin psikiyatrik uygulamalarda uluslararası geçerliliğe sahip bir depresyon tarama ve izleme aracı ihtiyacını karşılamayı hedeflemiştir. Ölçek, öz bildirim yoluyla kolayca uygulanabilir olması nedeniyle pratik bir kullanıma sahiptir.

Yapı

DSM-5 Depresyon Ölçeği, Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı’nın beşinci versiyonunda (DSM-5) yer alan majör depresif bozukluğun temel 9 belirti alanını ölçen tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu belirti alanları arasında çökkün duygu durum, anhedoni (ilgi ve haz kaybı), uyku bozuklukları, iştah/kilo değişiklikleri ve psikomotor değişiklikler gibi temel semptomlar bulunmaktadır.

Ölçeğin yapısal tutarlılığı, yapılan faktör analizleri sonucunda doğrulanmıştır. Tek faktörlü yapının elde edilmesi, ölçeğin tüm maddelerinin aynı temel depresif yapıyı ölçtüğü varsayımını desteklemektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen açıklayıcı faktör analizi sonuçları, örneklem yeterliliğinin yüksek olduğunu göstermiştir. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı 0.91 olarak bulunmuş, bu değer mükemmel örneklem uygunluğuna işaret etmiştir. Bartlett’in Küresellik Testi (608.18) ise faktör analizinin yapılabilirliğini doğrulamıştır.

Ölçeğin maddelerinin faktör yükleri 0.66 ile 0.80 arasında yüksek düzeyde bulunmuştur. Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerliliğin incelenmesi amacıyla uygulanan korelasyon analizinde, ölçek puanlarının BDÖ (Bilişsel Depresyon Ölçeği veya benzeri) ile korelasyon katsayısı r=0.88 olarak hesaplanmıştır. Bu yüksek korelasyon, ölçeğin bilinen diğer depresyon ölçüm araçlarıyla güçlü bir uyum içinde olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

DSM-5 Depresyon Ölçeği’nin içsel tutarlılığı, Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Elde edilen katsayı 0.91 olup, bu değer ölçeğin mükemmel düzeyde yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Bu sonuç, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Madde-toplam puan korelasyon katsayıları 0.60 ile 0.83 aralığında bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon değerleri, her bir maddenin ölçeğin genel puanına önemli ve tutarlı bir katkı sağladığını ve ölçek bütünlüğünün korunduğunu göstermektedir. İç tutarlılık sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun güvenilirliğinin yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

DSM-5 Depresyon Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal geçerliliğini belirlemek için yapılan açıklayıcı faktör analizi, ölçeğin tek boyutlu bir yapıyı temsil ettiğini açıkça ortaya koymuştur. Bu tek faktörün özdeğeri 5.44 olup, toplam varyansın %60.4’ünü başarıyla açıklamaktadır.

Faktör yüklerinin 0.66-0.80 aralığında olması, tüm 9 maddenin ölçülen temel depresyon yapısıyla güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu ve faktörün homojenliğini desteklediğini göstermektedir. KMO değeri (0.91) ve Bartlett’in Küresellik Testi sonuçları, veri setinin faktör analizi için son derece uygun olduğunu doğrulamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 9 maddelik, öz bildirim (self-report) ölçeği.

Language Available: Türkçe (Uyarlama)

Population Group: Klinik ve genel popülasyonlarda depresyon semptomlarını değerlendirmek için uygundur.

Age Group: Çalışma referansı yetişkin örneklemine dayanmaktadır.

Population Details: Orijinal çalışmanın detaylarına başvurulmalıdır.

Test Methodology: 4’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılmaktadır (0=hiç, 3=neredeyse her gün). Yüksek puanlar yüksek depresif semptom şiddetini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Cronbach Alfa, Faktör Yükü, Korelasyon, Özdeğer, KMO, Psikolojik Test, Uyarlama Çalışması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Didem SÜCÜLLÜOĞLU DİKİCİ ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin yayımlandığı makaleye ait EBSCOhost bağlantısı şudur: search.ebscohost.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: depresyon-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Sücüllüoğlu-Dikici, D., Aşçıbaşı, K., ve Aydemir, Ö. (2017). DSM-5 Depresyon Ölçeği Türkçe Formunun geçerliliği ve güvenilirliği. Anatolian Journal of Psychiatry/Anadolu Psikiyatri Dergisi, 18(Ek sayı.2), 51-56. doi: 10.5455/apd.238150

Depresyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek, 9 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddelerinin tam metni, kaynakçada belirtilen orijinal makalede yer almaktadır ve burada sağlanmamıştır.