Davranış ve Uyum Sorunları Ölçeği

Özet

Davranış ve Uyum Sorunları Ölçeği, 2001 yılında A. Gürpınar-Akan tarafından İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle 7 ila 12 yaş arasındaki çocuklarda gözlemlenen davranış bozuklukları ve sosyal uyum sorunlarının düzeylerini saptamak amacıyla tasarlanmıştır. Bu geliştirme çalışmasının temel amacı, bu tür sorunlar ile çocukların genel öz-değer algısı olan benlik saygısı arasındaki ilişkiyi ampirik olarak incelemektir. Ölçek, çocukluk dönemindeki davranışsal ve duygusal zorlukların erken teşhisine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Davranış bozuklukları, Uyum sorunları, Benlik saygısı, Çocuk psikolojisi, Geliştirme ölçeği, 7-12 yaş, Psikometrik araç.

Yazarlar

Gürpınar-Akan A.

[quads id=5]

Amaç

Davranış ve Uyum Sorunları Ölçeği’nin birincil amacı, ilkokul çağındaki (7-12 yaş) çocuklarda görülen davranışsal ve duygusal adaptasyon zorluklarının kapsamlı ve sistematik bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktır. Ölçek, çocukların ev, okul ve sosyal çevrelerindeki uyum düzeylerini ölçerek, risk altındaki bireyleri tespit etmeye ve önleyici müdahalelerin planlanmasına zemin hazırlamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda, geliştirildiği akademik çalışma olan yüksek lisans tezi çerçevesinde, çocukların sergilediği davranış ve uyum sorunlarının, onların öznel iyi oluş göstergelerinden biri olan benlik saygısı üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerini araştırmada temel ölçüm aracı olarak görev yapmıştır.

Yapı

Davranış ve Uyum Sorunları Ölçeği, çocukluk döneminin tipik içselleştirme (kaygı, depresyon, geri çekilme) ve dışsallaştırma (saldırganlık, kural ihlali, dikkat sorunları) sorunlarını kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, çocuğun sosyal kurallara uyumu, yaşıt ilişkilerindeki yeterliliği ve duygusal tepkilerinin uygunluğunu değerlendirerek genel adaptasyon profilini çıkarmayı hedefler.

Ölçeğin temel psikolojik yapısı, çocuklarda görülen klinik olarak anlamlı davranış bozuklukları spektrumunu yansıtmakta olup, sonuçlar genellikle ebeveyn veya öğretmen raporlarına dayalı olarak elde edilmektedir. Ölçeğin alt boyutlarının ve faktör yapısının detayları, geliştirme aşamasındaki yüksek lisans tezi içerisinde açıklanmıştır.

Geçerlik

Kaynak referansta ölçeğin geçerlik çalışmalarına dair herhangi bir istatistiksel bilgi (“-“) sunulmamıştır. Ancak, bir geliştirme çalışması olarak, ölçeğin ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamak amacıyla tezin orijinalinde geçerlik çalışmalarının (kapsam, yapı ve/veya ölçüt geçerliği) yürütülmüş olması beklenmektedir. Geçerlik, ölçeğin gerçekten davranış ve uyum sorunlarını ölçtüğünden emin olmak için kritik öneme sahiptir.

Özellikle yapı geçerliğini incelemek için psikometrik özellikler kapsamında faktör analizlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Ölçeğin akademik ve klinik uygulamalarda güvenle kullanılabilmesi için, geçerlik bulgularının tezin ilgili bölümlerinden detaylıca incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Kaynaktaki bilgilere göre, ölçeğin güvenirlik katsayıları veya analiz sonuçları (“-“) belirtilmemiştir. Güvenirlik, ölçeğin ölçümlerde tutarlılık ve kararlılık gösterme derecesidir. Geliştirme sürecinde, ölçeğin iç tutarlılığının (Cronbach Alfa katsayısı) ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliğinin incelenmesi standart bir prosedürdür.

7-12 yaş çocuk grubunun gelişimsel değişkenliği göz önüne alındığında, ölçeğin güvenirlik değerlerinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması, elde edilen puanların istikrarlı ve güvenilir olduğunu gösterir. Bu verilerin, ilgili yüksek lisans tezi içerisinde yer aldığı varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Davranış ve Uyum Sorunları Ölçeği’nin faktör analizi sonuçları kaynak metinde yer almamaktadır. Ancak, geliştirme sürecinde ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymak amacıyla faktör analizinin yapıldığı tahmin edilmektedir. Bu analiz, ölçeğin hangi davranışsal kümeleri veya alt boyutları (örneğin, Sosyal Çekilme, Saldırganlık, Dikkat Dağınıklığı) içerdiğini bilimsel olarak belirler.

Faktör yapısının netleştirilmesi, uygulayıcının elde edilen toplam puanın ötesinde, çocuğun sorunlarının hangi spesifik alanlarda yoğunlaştığını anlamasına olanak tanır. Olası faktör analizleri, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen temel bulgulardır.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme bilgisi kaynakta mevcut değildir. Yüksek olasılıkla, 3’lü veya 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanılmıştır, bu da ebeveyn veya öğretmenin çocuğun davranış sıklığını veya şiddetini işaretlemesine dayanır.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Çocuklar

Age Group: 7-12 Yaş

Population Details: Ölçek, 7-12 yaş aralığındaki ilkokul öğrencileri üzerinde standardize edilmiştir. Çalışmanın örneklemi İstanbul’daki okullardan toplanmıştır.

Test Methodology: Raporlama temelli ölçüm metodolojisi. Davranışların gözlem ve değerlendirmesi genellikle üçüncü bir kişi (ebeveyn veya öğretmen) tarafından yapılır.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk dönemi, Psikometri, Sosyal uyum, Saldırganlık, Okul başarısı, Gürpınar-Akan, Yüksek lisans tezi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Kaynakta belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor (Yazarın 2001 yılındaki Kurumu: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü)

Correspondence Address: Bilinmiyor

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2001

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi ürünüdür. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için yazar A. Gürpınar-Akan’dan resmi izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım için izin zorunludur.

Kaynaklar

Gürpınar-Akan A. (2001). 7-12 Yaş çocuklarında görülen uyum Ve davranış bozuklukları ve benlik saygısı ilişkisi (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Tez Bağlantısı: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: davranis-ve-uyum-sorunlari-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Davranış ve Uyum Sorunları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

ÖNEMLİ BİLGİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için Gürpınar-Akan (2001) tarafından hazırlanan yüksek lisans tezinin (YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir) incelenmesi gerekmektedir.