Davranış Yönetiminde Öğretmen Yetkinlik Algısı Ölçeği

Özet

Davranış Yönetiminde Öğretmen Yetkinlik Algısı Ölçeği, Meral Atıcı ve N. Cabaroğlu tarafından 2013 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğretmenlerin sınıf içi davranış yönetimi becerilerine dair sahip oldukları öz yeterlik (yetkinlik algısı) düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, toplam 15 maddeden oluşmakta olup, üç alt boyuta ayrılmıştır: İletişim, Davranış Yönetimi ve İşbirliği. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin hem genel puan hem de alt boyutlar bazında kullanıma uygun olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Yetkinliği, Yetkinlik Algısı, Davranış Yönetimi, Sınıf Yönetimi, İletişim, İşbirliği, Psikometrik Geliştirme

Yazarlar

Meral Atıcı, N. Cabaroğlu

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin sınıf ortamında karşılaştıkları öğrenci davranışlarını yönetme konusundaki algılanan yeterliliklerini ölçmektir. Bu yeterlilik algısının belirlenmesi, öğretmen eğitim programlarının geliştirilmesi ve mesleki gelişim ihtiyaçlarının saptanması açısından kritik öneme sahiptir. Ölçek, öğretmenlerin kendilerini ne kadar etkili gördüklerini ve bu etkinliğin hangi spesifik alanlarda (iletişim, problem çözme, işbirliği) yoğunlaştığını ortaya çıkarmayı hedefler.

Ölçek, özellikle öğretmenlerin istenmeyen davranışlara karşı gösterdikleri tepkileri, öğrencileriyle kurdukları iletişimin kalitesini ve öğrenci-aile işbirliğine verdikleri önemi yetkinlik düzeyinde değerlendirmeye olanak tanır.

Yapı

Davranış Yönetiminde Öğretmen Yetkinlik Algısı Ölçeği, öğretmenlerin algılanan yetkinliklerini üç temel faktör altında yapılandırmaktadır. Bu faktörler, sınıf içi davranış yönetimi sürecinin farklı yönlerini temsil etmektedir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, sosyal öğrenme teorisinde önemli bir yer tutan, bireyin belirli bir eylemi başarıyla gerçekleştirme kapasitesine dair inancı olan Yetkinlik Algısıdır. Bu bağlamda, ölçek spesifik olarak öğretmenlerin sınıf yönetimi becerilerine odaklanmaktadır. Üç alt faktör şunlardır:

• İletişim: Öğretmenin öğrenciyle etkili ve sakin bir iletişim kurma, sınıf içinde rahat hareket etme ve pozitif atmosfer yaratma yetkinliğini ölçer.
• Davranış Yönetimi: İstenmeyen davranışlarla doğrudan başa çıkma, çözüm üretme ve sınıf disiplinini sağlama konusundaki öz yeterliği ifade eder.
• İşbirliği: Öğrenciyi yanlış davranışa iten nedenlerin farkında olma, velilerle ve diğer paydaşlarla ortak çözüm yolları geliştirme yetkinliğini kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, kapsamlı bir faktör analizi çalışması ile incelenmiştir. Bu çalışma sonucunda ölçeğin 15 maddeden ve 3 faktörden oluşan teorik yapısı ampirik olarak doğrulanmıştır. Faktörler, İletişim, Davranış Yönetimi ve İşbirliği olarak adlandırılmıştır.

Elde edilen psikometrik veriler, ölçeğin yapısal olarak güçlü olduğunu ve ölçmek istediği kuramsal yapıyı başarıyla temsil ettiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin toplam puan üzerinden hesaplanabileceği gibi, spesifik olarak alt boyutlar bazında da anlamlı sonuçlar üretebileceğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Davranış Yönetiminde Öğretmen Yetkinlik Algısı Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) ve iki yarım güvenirlik katsayısı hesaplanarak gerçekleştirilmiştir.

Genel ölçek için elde edilen Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı .90 gibi yüksek bir değerdir. Alt boyutlar için katsayılar ise şöyledir: İletişim alt boyutu için .89, Davranış Yönetimi alt boyutu için .70, ve İşbirliği alt boyutu için .80. Bu değerler, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, ölçeğin tüm maddeleri için iki yarım güvenirlik katsayısı .82 olarak bulunmuştur.

Madde-toplam korelasyonları da incelenmiş ve tüm maddelerin ölçeğin ölçtüğü genel özellik ile yeterli düzeyde tutarlılık gösterdiği (en az .20 değerini karşıladığı) tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin homojenliğini ve iç tutarlılığını desteklemektedir.

Faktör Analizi

Geçerlik çalışmaları kapsamında tekrarlanan faktör analizi (3 kez yinelenen), ölçeğin nihai yapısının 15 madde ve 3 faktörlü olduğunu kesinleştirmiştir. Bu analiz, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen temel kanıttır.

Faktör yapısı ve madde dağılımı aşağıdaki gibidir:

• 1. Faktör: İletişim (6 madde)
• 2. Faktör: Davranış Yönetimi (5 madde)
• 3. Faktör: İşbirliği (4 madde)

Faktörlerin güvenirlik katsayıları (Alpha değerleri) da faktör analizinin sonuçlarını destekler nitelikte olup, 1. Faktör için .89, 2. Faktör için .70 ve 3. Faktör için .80 olarak hesaplanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Ölçeği (1=Bana hiç uygun değil – 5=Bana tamamıyla uygun)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: Çalışma genellikle öğretmenler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Detaylı popülasyon bilgisi için orijinal makaleye başvurulmalıdır.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Yetkinlik Algısı, Davranış Yönetimi, Sınıf Disiplini, Psikometrik Ölçek, İç Tutarlılık, Cronbach Alfa

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

İletişim Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir dergide yayımlanmış olup, akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Meral Atıcı ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Geliştirme Yılı: 2013

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı metodolojisi aşağıdaki bağlantılarda mevcuttur.

Kaynaklar

Atıcı, M. ve Cabaroğlu, N. (2013). Davranış Yönetiminde Öğretmen Yetkinlik Algısı Ölçeği. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(2), 223- 238.

Makalenin DergiPark bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: davranis-yonetiminde-ogretmen-yetkinlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Davranış Yönetiminde Öğretmen Yetkinlik Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 3 Alt Boyut ve 15 Maddeden oluşmaktadır:

• İletişim (6 madde): Ders anlatırken sınıfta sakin ve rahat bir şekilde dolaşabilirim.
• Davranış Yönetimi (5 madde): Sınıfta karşılaştığım istenmeyen bir davranışa espiri ile karşılık verebilirim.
• İşbirliği (4 madde): Öğrenciyi yanlış davranışa iten birden fazla neden olabileceğinin fakındayım.