Çocukluk Yaşantıları Ölçeği

Özet

Çocukluk Yaşantıları Ölçeği (ÇYÖ), ölçek geliştirme çalışmaları kapsamında Abdullah Manap tarafından 2015 yılında Türkçe konuşan popülasyonun çocukluk döneminde yaşadığı deneyimleri retrospektif olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, bireylerin çocukluk dönemlerindeki duygusal atmosferi, ebeveyn ilişkilerini ve genel gelişimsel ortamlarını değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, ölçeğin psikolojik araştırmalarda kullanılabilmesi için gerekli olan yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik özelliklerine sahip olduğunu göstermiştir.

Bu araç, özellikle yetişkin psikopatolojisi ile çocukluk deneyimleri arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmacılar için tasarlanmıştır. ÇYÖ, çocukluk dönemindeki olumlu ve olumsuz yaşantıları çok boyutlu bir perspektifle ele alarak, bu deneyimlerin bireyin mevcut psikolojik durumu üzerindeki etkisini anlamaya yardımcı olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk yaşantıları, psikometri, ölçek geliştirme, retrospektif değerlendirme, psikolojik ölçme, ebeveyn ilişkileri, duygusal ihmal.

Yazarlar

Abdullah Manap

Amaç

Çocukluk Yaşantıları Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin çocukluk döneminde deneyimledikleri çeşitli yaşantıların yoğunluğunu ve niteliğini standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, Türk kültürüne özgü bağlamları dikkate alarak, çocukluk dönemindeki yaşantıların yetişkinlikteki psikolojik ve sosyal sonuçlarını öngörme potansiyeline sahip bir araç sunmayı amaçlamıştır.

Ölçek, klinik ve akademik araştırmalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Özellikle travmatik veya destekleyici çocukluk deneyimlerinin, anksiyete, depresyon ve bağlanma stilleri gibi psikopatolojik belirtilerle olan korelasyonunu incelemek isteyen çalışmalar için kritik bir ölçüm aracı sağlamaktadır.

Yapı

Çocukluk Yaşantıları Ölçeği, çocukluk dönemindeki deneyimlerin çok boyutlu yapısını ölçen bir araç olarak tasarlanmıştır. Ölçtüğü temel psikolojik yapı (konstrükt), bireyin erken gelişim döneminde maruz kaldığı çevresel ve ilişkisel faktörlerin öznel algısıdır. Bu yapı genellikle aşağıdaki ana boyutları içerecek şekilde kurgulanmıştır:

• Duygusal Destek ve Kabul: Ebeveynler veya birincil bakıcılar tarafından sağlanan sevgi, ilgi ve duygusal güvenlik düzeyi.
• İhmal ve İstismar Algısı: Fiziksel, duygusal veya bilişsel ihmal ile istismar yaşantılarının şiddeti ve sıklığı.
• Otonomi ve Sınırlandırma: Çocuğun bağımsızlık kazanma süreçlerinin desteklenip desteklenmediği veya aşırı kısıtlayıcı bir ortamda büyüyüp büyümediği.

Bu boyutlar, çocukluk yaşantılarının bireyin benlik algısı, ilişki kurma biçimi ve duygu düzenleme becerileri üzerindeki uzun vadeli etkilerini incelemek için teorik bir temel oluşturmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışmasında, Çocukluk Yaşantıları Ölçeği’nin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla çeşitli geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Yapı geçerliğini test etmek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; ölçek maddelerinin ilgili konstrüktün tüm yönlerini temsil edip etmediği değerlendirilmiştir. Ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında ise, ÇYÖ puanlarının, daha önce geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış olan benzer ölçeklerle (örneğin, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçekleri) anlamlı düzeyde korelasyon gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu sonuçlar verdiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Çocukluk Yaşantıları Ölçeği’nin güvenirliği, yani ölçüm sonuçlarının tutarlılığı, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.

İç tutarlılık analizleri sonucunda, ölçeğin genelinde yüksek düzeyde bir tutarlılık olduğu rapor edilmiştir. Ölçeğin alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa katsayıları genellikle 0.80 ile 0.90 arasında değişmektedir, bu da ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, belirli bir zaman aralığıyla uygulanan test-tekrar test güvenirliği çalışması, ölçek puanlarının zaman içinde stabil kaldığını ve ölçüm hatasının düşük olduğunu kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla, geliştirme aşamasında Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis – EFA) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin altında yatan temel boyutları ortaya çıkarmayı hedeflemiştir.

EFA sonuçları, ölçeğin birden fazla faktörden oluştuğunu ve bu faktörlerin çocukluk yaşantılarının farklı yönlerini temsil ettiğini göstermiştir. Örneğin, temel faktörlerin toplam varyansın önemli bir yüzdesini açıkladığı ve maddelerin faktör yüklerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin teorik çerçevesiyle uyumlu olup, araştırmacılara çocukluk deneyimlerini ayrıştırılmış boyutlar üzerinden inceleme imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Type: Geliştirme Türü Psikometrik Ölçek

Format: Beşli Likert Tipi Derecelendirme (Ölçek maddelerinin yanıtlanmasında genellikle “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a uzanan bir derecelendirme kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler (Çocukluk yaşantılarını retrospektif olarak değerlendiren bireyler)

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Ölçek geliştirme çalışması genellikle üniversite öğrencileri ve genel yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Detaylı popülasyon bilgisi için orijinal referansa başvurulmalıdır.

Test Methodology: Bireysel öz-bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan kağıt-kalem veya dijital anket formatı.

Anahtar Kelimeler

Öz-bildirim, psikolojik test, Abdullah Manap, duygusal gelişim, çocukluk travmaları, geçerlik ve güvenirlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İletişim e-posta adresi üzerinden sağlanmaktadır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve telif hakları, sorumlu yazar Abdullah Manap ile e-posta yoluyla iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Ölçek, akademik bir makale kapsamında yayımlandığı için ticari olmayan araştırmalarda kullanım şartları genellikle yazarın iznine tabidir. Ölçeğin geliştirildiği ve ilk kez yayımlandığı Test Yılı 2015’tir. Ölçek için belirlenmiş bir ücret bilgisi orijinal kaynakta yer almamaktadır.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cocukluk-yasantilari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Manap, A. (2015). Çocukluk Yaşantıları Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(41), 822-826.

Çocukluk Yaşantıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Çocukluk Yaşantıları Ölçeği’nin orijinal maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler, yukarıda belirtilen Manap (2015) referansındaki bilimsel makalede veya ilgili PDF dosyasında (The original PDF can be downloaded here: cocukluk-yasantilari-olcegi-toad.pdf) yer almaktadır.