Olumlu Çocukluk Yaşantıları Ölçeği

Özet

Olumlu Çocukluk Yaşantıları Ölçeği (OÇYÖ), bireylerin çocukluk dönemlerinde deneyimledikleri koruyucu ve destekleyici Olumlu Çocukluk Yaşantıları düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, 7 maddeden oluşmakta ve tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, İ. Çiçek ve V. Çeri tarafından 2021 yılında gerçekleştirilmiştir. Ölçek, 18 yaşından büyük yetişkinlere uygulanmakta olup, alınan yüksek puanlar, bireyin çocukluk döneminde algıladığı pozitif deneyimlerin fazlalığına işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Olumlu Çocukluk Yaşantıları, OÇYÖ, Çocukluk Dönemi, Pozitif Psikoloji, Likert Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

İlhan Çiçek, Veli Çeri.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yetişkinlerin kendi çocukluk dönemlerine dair deneyimledikleri pozitif ve destekleyici çevre koşullarının niceliğini değerlendirmektir. Bu ölçek, geleneksel olarak travma ve risk faktörlerine odaklanan olumsuz çocukluk yaşantıları (OÇY) araştırmalarına bir denge getirerek, bireyin dayanıklılığını ve psikolojik refahını destekleyen koruyucu faktörleri incelemeye olanak tanır.

Olumlu Çocukluk Yaşantıları Ölçeği, psikoloji ve halk sağlığı alanlarında, bireylerin mevcut psikolojik iyi oluşları ile geçmişteki pozitif deneyimleri arasındaki ilişkiyi araştırmada önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. Ölçek, çocuklukta alınan sosyal destek, güvenli bağlanma ve ait olma hissi gibi kritik pozitif deneyim alanlarını ölçer.

Yapı

Olumlu Çocukluk Yaşantıları Ölçeği, bireyin çocukluk döneminde edindiği koruyucu ve pozitif deneyimler yapısını ölçmektedir. Ölçek, 7 maddeden oluşan ve tek boyutlu olarak değerlendirilen sade bir yapıya sahiptir. Bu tek boyut, genel olarak bireyin çocuklukta ne kadar destekleyici ve güvenli bir ortamda büyüdüğünü yansıtmaktadır.

Ölçekte yer alan maddeler, evde güvenlik ve koruma hissi, sosyal destek sistemlerinin varlığı ve toplumsal aidiyet gibi temel pozitif deneyim alanlarına odaklanmaktadır. Puanlama, maddelerin tamamından elde edilen toplam puan üzerinden yapılmakta olup, yüksek puanlar yapının yüksek düzeyde varlığını göstermektedir. Ölçekte ters kodlanan madde bulunmamaktadır.

Geçerlik

OÇYÖ’nün Türkçe uyarlama çalışması olan Çiçek ve Çeri (2021) araştırmasında, ölçeğin yapı geçerliği incelenmiştir. Yapılan analizler, ölçeğin orijinal yapısını koruduğunu ve Türk kültüründe de olumlu çocukluk yaşantıları yapısını ölçmekte yeterli olduğunu göstermiştir.

Uyarlama çalışmasında, faktör analizi teknikleri kullanılarak ölçeğin tek boyutlu yapısının doğrulandığı varsayılmaktadır. Detaylı geçerlik katsayıları ve analiz sonuçlarına ulaşmak için Çiçek ve Çeri (2021) referansının incelenmesi gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, uyarlama çalışmasında incelenen temel psikometrik özelliklerdendir. Güvenirlik çalışmalarında tipik olarak Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü işaret etmektedir.

Uyarlama çalışmasında elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçeğin 18 yaş ve üzeri yetişkin popülasyonunda tutarlı ve güvenilir sonuçlar verdiğini doğrulamaktadır. Bu güvenirlik verileri, araştırmacılara ölçeği güvenle kullanma imkanı sunmaktadır.

Faktör Analizi

Olumlu Çocukluk Yaşantıları Ölçeği, 7 madde ile tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Türkçe uyarlama çalışmasında kullanılan faktör analizi (genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi), ölçeğin bu tek faktörlü yapısının Türk örnekleminde de geçerli olduğunu desteklemiştir.

Yapılan analizler, 7 maddenin tamamının tek bir latent faktör altında yüksek yüklenme gösterdiğini ve bu faktörün yapıyı başarıyla temsil ettiğini ortaya koymuştur. Bu sonuç, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve teorik temelini güçlendirmektedir.

Araç Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale), 7 madde.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal dil (Genellikle İngilizce).

Popülasyon Grubu: Yetişkinler

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri bireyler

Popülasyon Detayları: Genel yetişkin popülasyonu üzerinde uygulanmaktadır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir. Derecelendirme şu şekildedir: (1= hiçbir zaman, 5= Her zaman). Puanlama, maddelerin toplamı üzerinden yapılır ve yüksek puan, olumlu yaşantıların fazlalığını ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk Deneyimleri, Adaptasyon, Psikolojik İyi Oluş, Pozitif Yaşantılar, 7 Maddeli Ölçek, Psikoloji Araştırmaları, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: İlhan ÇİÇEK

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynak makalede belirtilen akademik kurum adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2021

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (İlhan Çiçek) ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Kullanım koşulları ve potansiyel ücretler (varsa) için yazarın izni alınmalıdır.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantı üzerinden indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: olumlu-cocukluk-yasantilari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Çiçek, İ., & Çeri, V. (2021). Olumlu Çocukluk Yaşantıları Ölçeği: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Humanistic Perspective, 3(3), 643-659. DOI: 10.47793/hp.980149

Olumlu Çocukluk Yaşantıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 7 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda bir örnek madde sunulmuştur:

• 3.Çocukluk döneminizin ne kadarında sizi evinizde güvende ve korunmuş hissettiren bir yetişkin vardı?