Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği

Özet

Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği (ÇÖYÖ), bireylerin çocukluk dönemlerinde maruz kaldıkları çeşitli travmatik ve olumsuz yaşantıları sistematik olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Ölçek, özellikle üniversite öğrencileri örnekleminde uygulanmak üzere tasarlanmıştır. Temel amacı, çocukluk döneminde yaşanan istismar, ihmal ve aile içi işlev bozukluklarının genel etkilerini ölçmek ve bu yaşantıların psikopatoloji ile ilişkisini araştırmaktır. Geliştirme çalışması 1999 yılında S. H. Aslan ve Z. N. Alparslan tarafından gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk Örselenme Yaşantıları, Travma, İstismar, İhmal, Psikopatoloji, Faktör Analizi, Üniversite Öğrencileri.

Yazarlar

S. H. Aslan, Z. N. Alparslan

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin çocukluk döneminde yaşadıkları olumsuz deneyimlerin kapsamını ve şiddetini geriye dönük olarak belirlemektir. Bu tür örselenme yaşantıları, kişinin yetişkinlik dönemindeki ruh sağlığı ve adaptasyon düzeyleri üzerinde derin etkiler bırakabilmektedir. Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında, erken dönem stres faktörleri ile psikolojik sonuçlar arasındaki ilişkileri incelemek için güçlü bir araç sağlamaktadır.

Ölçeğin geliştirilmesi, Türk kültürüne özgü bağlamda çocukluk çağı travmalarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçme ihtiyacına yanıt vermiştir. Özellikle üniversite öğrencisi popülasyonunda yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışması, bu demografik grubun ruh sağlığı araştırmalarında kullanılması için zemin hazırlamıştır.

Yapı

Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği, genellikle çok boyutlu bir yapı ölçmektedir. Bu yapı, fiziksel, duygusal ve cinsel istismar gibi doğrudan travmatik olayların yanı sıra, duygusal ihmal, fiziksel ihmal ve aile içi şiddet veya işlev bozukluğu gibi kronik stres faktörlerini de kapsamaktadır. Ölçek, bu farklı örselenme türlerinin birikimli etkisini değerlendirerek çocukluk travması yükünü nicelleştirmeye çalışır.

Ölçeğin faktör yapısı, genellikle uluslararası literatürdeki benzer araçlarla uyumlu olarak, ihmal ve istismar alt boyutlarına ayrılmaktadır. Bu alt boyutlar, araştırmacıların belirli örselenme türlerinin yetişkinlikteki spesifik sonuçlarla nasıl ilişkili olduğunu ayrı ayrı incelemesine olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal geliştirme çalışmasında (Aslan ve Alparslan, 1999), geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Her ne kadar nicel veriler kaynakta doğrudan belirtilmese de, çalışmanın başlığı ölçeğin yapısal geçerliğini incelediğini göstermektedir.

• Yapı Geçerliği: Faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik olarak öngörülen yapıları (örselenme boyutlarını) ölçtüğünü doğrulamıştır.
• Ölçüt Geçerliği: Ölçeğin, ilgili psikopatoloji ölçümleri (örneğin, depresyon, anksiyete) ile anlamlı korelasyonlar göstererek kriter geçerliğini desteklediği varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Geliştirme çalışması kapsamında, ölçeğin güvenirlik özellikleri titizlikle incelenmiştir. Güvenirlik, ölçeğin tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde ölçtüğünü belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Bu katsayının, ölçeğin genel olarak yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterdiği beklenir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test yönteminin kullanılmış olması mümkündür, bu da ölçümün uzun vadede kararlı olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Aslan ve Alparslan (1999) tarafından yapılan çalışmada, Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği’nin faktör yapısı detaylı olarak incelenmiştir. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını ortaya çıkarmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin genellikle çocukluk çağı travmalarının çok boyutlu doğasını yansıtan birden fazla faktörden oluştuğu tespit edilmiştir. Bu faktörler, araştırmacılara sadece genel bir örselenme puanı değil, aynı zamanda farklı örselenme türlerine ilişkin spesifik puanlar elde etme imkanı sunar.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Orijinal bir Türkçe ölçek çalışmasıdır.)

Format: Öz Bildirim (Self-Report)

Dil Mevcut: Türkçe

Popülasyon Grubu: Klinik Olmayan Popülasyon (Araştırma amacıyla üniversite öğrencileri)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Ölçek, üniversite öğrencileri örnekleminde geçerlenmiştir, tipik olarak 18-25 yaş aralığı.)

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışma, bir üniversite öğrencisi örnekleminde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Maddelerin, bireylerin çocukluk döneminde belirli olumsuz olayları ne sıklıkla veya ne şiddette yaşadıklarını değerlendirmelerini gerektiren Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanıldığı varsayılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

ÇÖYÖ, Çocukluk Çağı İstismarı, Duygusal İhmal, Üniversite Öğrencisi, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Halime Aslan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Orijinal yayın adresine başvurulmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle orijinal yayıncı (Türk Psikiyatri Dergisi) veya yazarlar üzerinden izin alınmasını gerektirir. Ölçeğin geliştirildiği ve ilk kez yayınlandığı yıl 1999‘dur.

Ölçek ile ilgili orijinal DOCX dosyası şu adresten indirilebilir: cocukluk-orselenme-yasantilari-olcegi-toad.docx

Kaynaklar

• Aslan, S. H., ve Alparslan, Z. N. (1999). Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeğinin bir üniversite öğrencisi örnekleminde geçerlik, güvenirlik ve faktör yapısı. Türk Psikiyatri Dergisi, 10(4), 275-285.
• Makalenin orijinal linki: turkpsikiyatri.com

[quads id=5]

Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğe ait maddeler, kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere erişim için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.