Çocukların Ses Hanikap İndeksi

Özet

Çocukların Ses Hanikap İndeksi (TR-CVHI-10), uluslararası alanda kabul görmüş olan Children’s Voice Handicap Index-10 (CVHI-10) ölçeğinin Türkçe’ye uyarlamasıdır. Bu ölçek, çocuklarda görülen ses bozukluklarının, yani disfonik durumların, çocuğun günlük yaşamı, sosyal etkileşimleri ve psikososyal refahı üzerindeki öznel etkilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. TR-CVHI-10, sesle ilgili engelin ciddiyetini ebeveyn veya çocuk bakış açısıyla değerlendiren kısa ve pratik bir araçtır.

Ölçeğin temel amacı, ses sorunları nedeniyle çocukların yaşadığı fonksiyonel, fiziksel ve duygusal zorlukları kantitatif olarak belirlemek ve böylece klinik teşhis ve tedavi planlamasına katkıda bulunmaktır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonda güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Çocukların Ses Hanikap İndeksi, CVHI-10, Ses Bozukluğu, Disfoni, Ses Engeli, Psikometri, Uyarlama, Yaşam Kalitesi.

Yazarlar

Elçin Tadihan Özkan, Aysun Tüzüner, Melih Çiyiltepe, Emre Balo, Mehmet Ömer Korkmaz, Ali Çağli

Amaç

Çocukların Ses Hanikap İndeksi (TR-CVHI-10), çocukluk çağındaki ses bozukluklarının (disfoni) yol açtığı engelin subjektif düzeyini tespit etmek için tasarlanmıştır. Ölçek, ses kalitesindeki bozulmanın bir çocuğun iletişim, duygusal durum ve fiziksel rahatlık üzerindeki etkilerini on madde üzerinden değerlendirmeyi amaçlar.

Bu aracın klinik kullanımı, ses terapisi veya cerrahi müdahale öncesinde ve sonrasında hastanın algılanan yaşam kalitesindeki değişiklikleri izlemek için önemlidir. Böylece, tedavi etkinliğinin değerlendirilmesinde standartlaştırılmış ve nesnel bir ölçüt sunulmaktadır.

Yapı

Ölçek, Ses Hanikap İndeksi (VHI) modeline dayanmaktadır ve ses bozukluğunun yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Orijinal CVHI-10, genellikle Fonksiyonel, Fiziksel ve Duygusal olmak üzere üç temel alt boyutu temsil eden maddeler içerir, ancak on maddelik kısa formu tek bir genel Ses Hanikap İndeksi puanı sağlamaya odaklanır.

Ölçülen temel psikolojik yapı, ses bozukluğunun çocuğun sosyal katılımını ve benlik algısını nasıl sınırladığıdır. Bu, sesin bir engel teşkil etme derecesini (hanikap) nicel olarak ortaya koyar.

Geçerlik

TR-CVHI-10’un geçerlik çalışması, ölçeğin disfonik çocukları sağlıklı kontrol grubundan başarılı bir şekilde ayırt edebildiğini göstermiştir (ayrım geçerliği). Yapılan Mann Whitney U testi sonuçlarına göre, iki grup arasında algılanan ses hanikap düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur.

Ayrıca, disfonik ve kontrol gruplarındaki çocukların yaş ve cinsiyet değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermemesi, ölçeğin ölçtüğü yapının demografik özelliklerden bağımsız olarak ses durumuna özgü olduğunu desteklemektedir. Kız ve erkek çocuklar arasında da anlamlı düzeyde bir farklılık bulunmaması, ölçeğin cinsiyetler arası tutarlılığını pekiştirmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri yüksek düzeyde tutarlılık sergilemiştir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) 0.87 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik analizi de yapılmış ve iki uygulama arasındaki korelasyon katsayısı 0.973 gibi son derece yüksek bir değerde bulunmuştur. Bu sonuç, TR-CVHI-10’un zaman içinde stabil ve güvenilir ölçümler sağladığını kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasının sonuç özetinde spesifik faktör analizi detayları (açımlayıcı veya doğrulayıcı) belirtilmese de, orijinal CVHI-10 genellikle tek faktörlü bir yapı olarak ele alınır veya VHI-30’un üç faktörlü yapısının kısaltılmış bir temsili olarak kabul edilir. Uyarlama çalışmalarında, orijinal yapının korunup korunmadığı genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenir. Ölçeğin yüksek iç tutarlılığı (Alpha=0.87), maddelerin tek bir temel yapıya güçlü bir şekilde yüklendiğini düşündürmektedir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz bildirime dayalı anket (Genellikle ebeveynler tarafından doldurulur).

Language Available: Türkçe (TR) ve Orijinal İngilizce (EN).

Population Group: Ses bozukluğu (disfoni) olan ve olmayan çocuklar.

Age Group: Çocukluk çağı (Spesifik yaş aralığı uyarlama makalesinde detaylandırılmıştır).

Population Details: Disfonik çocuklar ve sağlıklı kontrol grubu.

Test Methodology: On maddelik bir envanter kullanılarak, ses sorunlarının günlük yaşam üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi.

Anahtar Kelimeler

TR-CVHI-10, Likert Ölçeği, Ses Terapisi, Otorinolaringoloji, İstatistiksel Geçerlik, Güvenilirlik Analizi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Uyarlama makalesinde belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Elçin Tadihan Özkan)

Correspondence Address: Anadolu Üniversitesi, Dil ve Konuşma Terapisi Bölümü (Tahmini).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlaması 2017 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle orijinal yayıncı ve uyarlama yazarlarından izin alınması gereklidir. Sorumlu yazar iletişim adresi üzerinden bilgi alınabilir.

Derecelendirme: 4’lü Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (Örneğin: Hiçbir zaman, Bazen, Çoğu zaman, Her zaman).

Kaynaklar

Özkan, E. T., Tüzüner, A., Çiyiltepe, M., Balo, E., Korkmaz, M. Ö., & Çağli, A. (2017). Reliability and validity of the Turkish Children’s Voice Handicap Index-10 (TR-CVHI-10). International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology, 96, 131-134. http://dx.doi.org/10.1016/j.ijporl.2017.03.015

Makalenin bilimsel özeti ScienceDirect platformunda da mevcuttur: sciencedirect.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: childrens-voice-handicap-index-10-cvhi-10-toad.pdf

Çocukların Ses Hanikap İndeksi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, ölçeğin orijinal dilinde ve biçiminde korunmuştur.

• 1.İnsanlar sesimden dolayı beni duymakta zorlanır.

• 4.Sesimden dolayı sohbetlerden uzak kaldığımı düşünüyorum.

• 10.İnsanlar bana: “Sesin neden böyle?” diye sorar.