Çocuk Anababa İlişki Ölçeği

Özet

Çocuk Anababa İlişki Ölçeği (ÇABİÖ), ebeveyn ve çocuk arasındaki ilişki dinamiklerini değerlendirmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış 24 maddelik bir psikometrik araçtır. Ölçek, temel olarak iki kritik alt boyutu ölçmektedir: Çatışma ve Olumlu İlişki. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılarak, bireylerin ebeveynleriyle olan ilişkilerini ne ölçüde uygun buldukları hakkında detaylı bilgi sağlamayı amaçlamaktadır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik standartlarını karşıladığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Anababa İlişki Ölçeği, Anababa İlişkisi, Çatışma, Olumlu İlişki, Psikometri, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Ege Akgün, B. Yeşilyaprak

Amaç

Çocuk Anababa İlişki Ölçeği’nin temel amacı, çocukların (veya gençlerin) ebeveynleriyle kurdukları ilişkilerin kalitesini ve niteliğini sistematik olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle ilişkideki olumlu etkileşimleri destekleyen unsurları ve problem yaratan çatışma eğilimlerini belirleyerek, ilişki dinamiklerinin anlaşılmasına katkıda bulunmayı hedefler.

Bu uyarlama çalışması özelinde amaç, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürü ve dili için geçerli ve güvenilir olup olmadığını tespit etmek, böylece klinik ve akademik araştırmalarda kullanılabilecek standart bir araç sunmaktır.

Yapı/Kavram

Ölçek, gelişim psikolojisi ve aile terapisi alanlarında merkezi bir kavram olan Ebeveyn-Çocuk İlişkisi Kalitesi kavramını ölçmektedir. Bu yapı, iki temel ve ayrık alt boyut üzerinden incelenir:

• Çatışma Boyutu: İlişkideki gerilim, anlaşmazlık, sürtüşme ve olumsuz etkileşimleri temsil eden maddeleri içerir (14 madde).
• Olumlu İlişki Boyutu: İlişkideki destek, sevgi, anlayış, yakınlık ve pozitif duygusal bağları temsil eden maddeleri içerir (10 madde).

Bu iki boyutun birlikte değerlendirilmesi, ilişkinin hem işlevsel hem de işlevsel olmayan yönlerine dair kapsamlı bir profil sunar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Akgün ve Yeşilyaprak (2010) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada iki ana geçerlik türü kullanılmıştır:

• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı temsil etme derecesi değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak varsayılan yapısını doğrulayıp doğrulamadığını belirlemek için faktör analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Yapı geçerliği analizleri, ölçeğin iki faktörlü yapısının Türk örnekleminde korunduğunu ve kavramsal bütünlüğünü desteklediğini göstermiştir.

Güvenirlik

Çocuk Anababa İlişki Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları, Cronbach alfa yöntemiyle hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin güvenilirliğinin yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir:

• Çatışma alt ölçeği için iç tutarlık katsayısı: .85
• Olumlu İlişki alt ölçeği için iç tutarlık katsayısı: .73
• Toplam ölçek puanı için iç tutarlık katsayısı: .73

Ayrıca, testin iki yarısı arası korelasyonu (Spearman Brown düzeltmesi uygulanarak) incelenmiştir. Bu analiz sonuçları da sırasıyla Çatışma (.84), Olumlu İlişki (.73) ve toplam ölçek (.72) için güvenilirliği destekleyici düzeyde bulunmuştur. Bu değerler, ölçeğin tekrarlı ölçümlerde tutarlı sonuçlar ürettiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması kapsamında gerçekleştirilen yapı geçerliği çalışmaları, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak iki temel faktörden oluştuğunu doğrulamıştır. Bu faktörler, ölçekte yer alan 24 maddenin dağılımını açıklamaktadır. Birinci faktör 14 maddeden oluşan Çatışma boyutunu, ikinci faktör ise 10 maddeden oluşan Olumlu İlişki boyutunu temsil etmektedir. Faktör yüklerinin dağılımı, maddelerin ait oldukları alt boyutları net bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: 24 madde ve 2 alt boyuttan oluşan öz bildirim envanteri.

Dil Kullanılabilirliği: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar, Ergenler ve Ebeveyn İlişkisini değerlendiren bireyler.

Yaş Grubu: İlişki algısını ifade edebilecek yaş grupları (Genellikle ergenlik ve genç yetişkinlik dönemleri).

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencileri veya ilgili yaş grubundaki katılımcılar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= kesinlikle uygun değil – 5=kesinlikle çok uygun).

Anahtar Kelimeler

Çocuk Psikolojisi, İlişki Kalitesi, Aile Dinamikleri, Psikometrik Özellikler, İç Tutarlılık, Yapı Geçerliği, Spearman Brown.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Ege Akgün)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama Yayını): 2010

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Ege Akgün ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalar için genellikle kaynak gösterilerek kullanım izni alınabilir.

Kaynaklar

Akgün, E. ve Yeşilyaprak, B. (2010, Aralık). Çocuk Anababa İlişki Ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(24), 44-53. Bu makaleye çevrimiçi olarak erişim sağlanabilir: eds.b.ebscohost.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: cocuk-anababa-iliski-olcegi-toad.pdf

Çocuk Anababa İlişki Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

24 madde ve 2 alt boyut

Çatışma (14 m):
Olumlu İlişki (10 m):