Çocuk Depresif Belirti Değerlendirme Ölçeği

Özet

Çocuk Depresif Belirti Değerlendirme Ölçeği (ÇDBÖ), çocuklarda depresyon belirtilerinin sıklığını ve şiddetini ölçmek amacıyla geliştirilmiş öz bildirime dayalı bir psikometrik araçtır. 2020 yılında Erol, Zabcı ve Şimşek tarafından geliştirilen bu ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında çocuklardaki depresif semptomatolojiyi kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedefler. Ölçek, 56 maddeden oluşmakta ve 5’li Likert ölçeği formatında derecelendirilmektedir. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin yüksek düzeyde geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk depresyonu, Depresif belirti, Ölçek geliştirme, Psikometrik özellikler, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Elif Erol, Nevin Zabcı, Ö. Faruk Şimşek

Amaç

Çocuk Depresif Belirti Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, Türkçe konuşan çocuk popülasyonunda depresif belirtilerin varlığını ve düzeyini standart ve güvenilir bir biçimde tespit etmektir. Ölçek, çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında çalışan uzmanlara, depresyon spektrumundaki duygusal ve bilişsel semptomları derinlemesine inceleme imkanı sunmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı (Konstrukt)

Ölçek, çocuklarda görülen depresif semptomatolojiyi ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı, Uluslararası Hastalık Sınıflandırması (ICD) ve Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı (DSM) kriterlerine uygun olarak, duygudurum bozuklukları, anhedoni, uyku ve iştah değişiklikleri, suçluluk duyguları, enerji düşüklüğü ve intihar düşünceleri gibi temel depresif belirti alanlarını kapsamaktadır. Ölçek, bu belirtilerin sıklığını (1: “hiçbir zaman”dan 5: “her zaman”a kadar) derecelendirerek konstruktun şiddetini belirler.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme aşamasında kapsamlı geçerlilik analizleri yürütülmüştür. Yapı geçerliliğini desteklemek amacıyla yapılan analizlerde Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0.97 gibi oldukça yüksek bir değer olarak bulunmuştur. Bu sonuç, verilerin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Ölçüt geçerliğini değerlendirmek için ise Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. ÇDBÖ ile hali hazırda kullanılan ve geçerliliği kanıtlanmış bir araç olan Conners’ Ana Baba Derecelendirme Ölçeği-Kısa Form (CADOÖ-48) arasındaki ilişkiye bakılmıştır. Analizler sonucunda, ÇDBÖ’nün CADOÖ-48 ile birçok boyutta istatistiksel olarak orta ve yüksek düzeyde anlamlı korelasyonlar sergilediği saptanmıştır. Bu bulgular, ölçeğin depresif belirtileri ölçme kapasitesinin diğer davranışsal sorunları ölçen ölçeklerle tutarlı olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Çocuk Depresif Belirti Değerlendirme Ölçeği’nin güvenilirliği, hem iç tutarlılık hem de zamana bağlı kararlılık açısından incelenmiştir. İç tutarlılık analizleri sonucunda, ölçeğin toplam puanı için hesaplanan Cronbach alfa katsayısı 0.95 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda son derece yüksek bir tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Ölçeğin farklı zamanlarda yapılan ölçümlere karşı duyarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla test-tekrar test yöntemi uygulanmıştır. İlk uygulama ile son uygulama arasındaki korelasyon katsayıları 0.86 ile 0.95 arasında değişen değerlerde bulunmuştur. Elde edilen bu yüksek korelasyonlar, ÇDBÖ’nün zaman içinde tutarlı sonuçlar üreterek güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme sürecinde faktör yapısının incelendiği ve KMO değerinin 0.97 olduğu belirtilmiştir. Bu değer, veri setinin faktörleştirme için ideal olduğunu gösterse de, kaynak içerikte ölçeğin kaç faktörlü bir yapıya sahip olduğu veya faktör yüklerinin dağılımı gibi detaylı sonuçlar yer almamaktadır. Yüksek KMO değeri, ölçeğin yapısal geçerliliğinin güçlü bir şekilde desteklendiğini ve maddeler arası korelasyonun yüksek olduğunu işaret etmektedir.

Ölçüm Aracı Detayları

Test Türü:

Geliştirme (Yeni bir öz bildirim ölçeği)

Format:

56 maddeden oluşan ve 5’li Likert ölçeği formatında derecelendirilen anket.

Mevcut Diller:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Çocuklar

Yaş Grubu:

Kaynak içerikte spesifik yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak “Çocuk” ifadesi genellikle 6-12 yaş aralığını veya erken ergenlik dönemini kapsar.

Popülasyon Detayları:

Ölçek, Türkiye’deki çocuk popülasyonu üzerinde geliştirilmiş ve standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi:

Öz bildirim. Derecelendirme şu şekildedir: 1- “hiçbir zaman”, 2- “nadiren”, 3- “bazen”, 4- “sık sık”, 5- “her zaman”.

Anahtar Kelimeler

Çocuk ruh sağlığı, Depresif semptomatoloji, Psikolojik değerlendirme, Cronbach alfa, Test-tekrar test, Korelasyon analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı:

Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri:

Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi:

Sorumlu yazar Elif Erol için iletişim e-postası: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımına dair izinler ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Elif Erol ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-postası: [email protected].

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgilere aşağıdaki bağlantılardan erişilebilir:

• Makale Bağlantısı: anadolupsikiyatri.net

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: cocuk-depresif-belirti-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Erol, E., Zabcı, N., ve Şimşek, Ö. F. (2020). Çocuk Depresif Belirti Ölçeği geliştirme. Anadolu Psikiyatri Dergisi,21(ek2),14-20. doi: 10.5455/apd.105601

Çocuk Depresif Belirti Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 56 maddeden oluşmaktadır. Kaynak içerikte maddelerin listesi sunulmamıştır.