Cinsel Kompülsiyon Ölçeği

Özet

Cinsel Kompülsiyon Ölçeği (CKÖ), bireylerin cinsel düşünce ve davranışlara aşırı odaklanma düzeylerini ve bu dürtüleri kontrol etmede yaşadıkları başarısızlıkları ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış bir psikolojik ölçme aracıdır. Ölçek, toplam 10 maddeden ve iki ana alt boyuttan oluşmaktadır. Bu uyarlama çalışması Akın ve Çelik (2015) tarafından yapılmış olup, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda cinsel kompülsiyon düzeyini geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirebileceğini göstermektedir.

Ölçek, 4’lü Likert tipi bir derecelendirme formatına sahiptir ve hem klinik hem de araştırma ortamlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen psikometrik bulgular, ölçeğin yapısının orijinal modelle uyumlu olduğunu ve iç tutarlılığının yüksek olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Cinsel kompülsiyon, cinsel bağımlılık, psikometrik özellikler, uyarlama, Cronbach Alfa, doğrulayıcı faktör analizi.

Yazarlar

Ahmet Akın, Ercan Çelik.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin yaşamlarında problemlere yol açan aşırı cinsel düşüncelere ve kontrol edilemeyen cinsel dürtülere sahip olma eğilimlerinin derecesini saptamaktır. Bu ölçüm, klinik değerlendirmelerde ve araştırmalarda cinsel kompülsiyon düzeyini nicel olarak belirlemek için kritik öneme sahiptir.

Cinsel Kompülsiyon Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması, özellikle Türk kültürü bağlamında cinsel kompülsiyonun psikometrik olarak incelenmesine olanak tanımaktadır. Ölçek, bu yapıyı iki farklı alt boyutta ele alarak daha derinlemesine bir analiz sunar ve müdahale programlarının etkinliğinin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Yapı

CKÖ, literatürde aşırı ve kontrol edilemez davranış örüntüsü olarak da ele alınan cinsel kompülsiyon yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin cinsel aktiviteler veya düşünceler üzerinde kontrolünü kaybetmesi ve bu durumun kişisel, mesleki veya sosyal yaşamında ciddi sorunlara yol açması ile karakterizedir.

Ölçek, bu karmaşık yapıyı iki ana alt boyutta incelemektedir: Cinsel Davranışlara Yoğunlaşma (Cinsel düşüncelerin bilişsel meşguliyeti) ve Cinsel Dürtüleri Kontrolde Başarısızlık (Dürtü kontrolünde yaşanan zorluklar). Bu iki boyut, cinsel kompülsiyonun hem bilişsel hem de davranışsal bileşenlerini temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Akın ve Çelik (2015) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA sonuçları, orijinal ölçeğin iki boyutlu yapısının Türkçe versiyonunda da kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir.

İki boyutlu model için elde edilen uyum indeksleri şunlardır: Ki-kare (X²= 95.82), Serbestlik Derecesi (SD= 34). Temel uyum göstergeleri olan RMSEA (Kök Ortalama Kare Yaklaşım Hatası) değeri .082, GFI (İyilik Uyum İndeksi) değeri .93, CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi) değeri .96 ve SRMR (Standartlaştırılmış Kök Ortalama Kare Kalıntı) değeri .04 olarak rapor edilmiştir. Bu indeksler, modelin veriye olan uyumunun iyi düzeyde olduğunu ve ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

CKÖ’nün iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen katsayılar, ölçeğin genelinde yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermiştir, bu da maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü anlamına gelmektedir.

Güvenirlik katsayıları alt ölçekler bazında incelendiğinde; Cinsel Davranışlara Yoğunlaşma alt ölçeği için .72, Cinsel Dürtüleri Kontrolde Başarısızlık alt ölçeği için ise .90 bulunmuştur. Ölçeğin bütünü için iç tutarlılık katsayısı .89 olarak belirlenmiştir. Bu değerler, özellikle klinik uygulamalar için ölçeğin yeterli düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, madde analizi kapsamında incelenen düzeltilmiş madde-test korelasyonlarının .35 ile .82 arasında sıralandığı görülmüştür. Bu korelasyon aralığı, ölçekteki her bir maddenin genel puanla güçlü bir ilişki içinde olduğunu ve ölçekten çıkarılması gereken zayıf maddenin bulunmadığını işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Cinsel Kompülsiyon Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması, Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucunda iki faktörlü bir yapı sergilemiştir. Bu yapı, orijinal ölçeğin teorik çerçevesi ile uyumludur ve 10 maddenin iki farklı boyutta toplandığını göstermiştir. Elde edilen uyum indeksleri (özellikle CFI ve SRMR), bu iki faktörlü modelin kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu doğrulamaktadır.

Faktör yapısı şöyledir: Birinci faktör Cinsel Davranışlara Yoğunlaşma (5 madde), ikinci faktör ise Cinsel Dürtüleri Kontrolde Başarısızlık (5 madde) olarak tanımlanmıştır. Bu ayrım, cinsel kompülsiyonun hem bilişsel takıntı hem de davranışsal dürtüsellik bileşenlerini bağımsız olarak değerlendirme imkanı sunmaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: 10 maddelik, 2 alt boyutlu, öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Language Available: Türkçe (Turkish).

Population Group: Yetişkinler (Adults).

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle genç yetişkin ve yetişkin grupları).

Population Details: Uyarlama çalışması Türkiye’deki üniversite öğrencileri ve yetişkinler örnekleminde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: 4’lü Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır. Derecelendirme şöyledir: bana hiç uygun değil= 1, bana çok uygun= 4. Ölçekten elde edilen yüksek toplam puanlar, bireydeki cinsel kompülsiyon eğiliminin yüksek olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Psikoloji, klinik psikoloji, cinsel sağlık, ölçme ve değerlendirme, psikometri, Gaziantep Üniversitesi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Ahmet Akın)

Correspondence Address: İstanbul Medeniyet Üniversitesi (Sorumlu Yazarın mevcut kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2015 yılında Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Ahmet Akın ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Orijinal makaleye ait link aşağıdadır: jss.gantep.edu.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: cinsel-kompulsiyon-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Akın, A. ve Çelik, E. (2015). Cinsel Kompülsiyon Ölçeği’nin uyarlanması. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(3), 617-629.

[quads id=5]

Cinsel Kompülsiyon Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Toplam 10 Madde 2 Alt Boyut

• Cinsel Davranışlara Yoğunlaşma (5 m): Cinsel düşünce ve davranışlarım yaşamımda problemlere yol açar.
• Cinsel Dürtüleri Kontrolde Başarısızlık (5 m): Cinsel ilişki düşünceleri zihnimi fazlasıyla meşgul eder.