Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Bilgi Ölçeği

Özet

Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Bilgi Ölçeği (CSÜSBÖ), 2008 yılında G. Pınar tarafından bir doktora tezi kapsamında cinsel sağlık ve üreme sağlığı konularında üniversite öğrencilerinin bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Temel amacı, geliştirilen bir eğitim programının etkinliğini değerlendirmek için başlangıç ve sonuç ölçümlerinde kullanılacak güvenilir ve geçerli bir araç sağlamaktır. Ölçek, özellikle genç yetişkinlerin cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, korunma yöntemleri, fizyoloji ve sağlıklı cinsel davranışlar hakkındaki bilgi birikimini tespit etmeye odaklanmıştır.

Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı literatür taraması ve uzman görüşleri alınarak gerçekleştirilmiştir. Bu bilgi ölçeği, nicel araştırma yöntemleri çerçevesinde, eğitim programlarının bireylerin bilgi düzeyleri üzerindeki etkisini bilimsel olarak kanıtlama ihtiyacından doğmuştur.

Anahtar Kelimeler

Cinsel Sağlık, Üreme Sağlığı, Bilgi Ölçeği, Üniversite Gençleri, Eğitim Programı Etkinliği, Psikometrik Geliştirme, Genç Yetişkinler.

Yazarlar

Gülçin Pınar

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite düzeyindeki gençlerin üreme sağlığı ve cinsel sağlık konularındaki mevcut bilgi seviyelerini objektif olarak belirlemektir. Bu belirleme, özellikle eğitim programları öncesinde temel bilgi düzeyini saptamak ve program sonrasında bilginin ne ölçüde arttığını veya değiştiğini değerlendirmek için kritik öneme sahiptir.

İkincil bir amaç ise, bilimsel araştırmalarda kullanılabilecek, Türkiye bağlamına uygun, kültürel hassasiyetleri göz önünde bulunduran ve psikometrik açıdan sağlam bir ölçüm aracı sunmaktır. Bu sayede, gelecekteki eğitim ve halk sağlığı müdahalelerinin planlanmasına veri sağlanması hedeflenmiştir.

Yapı

Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Bilgi Ölçeği, genellikle tek boyutlu (unidimensional) bir bilgi ölçümü aracı olarak tasarlanmıştır, ancak alt boyutlar halinde de yapılandırılmış olabilir. Bu alt boyutlar tipik olarak şu alanlardaki bilgi düzeylerini kapsar:

• Cinsel Anatomi ve Fizyoloji Bilgisi.
• Doğum Kontrol Yöntemleri ve Aile Planlaması Bilgisi.
• Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar (CYBE) ve Korunma Bilgisi.
• Sağlıklı Cinsel İlişkiler ve Davranış Normları Bilgisi.

Ölçekteki maddeler, doğru/yanlış veya çoktan seçmeli formatta sunularak, bireyin ilgili konudaki bilimsel gerçekleri ne ölçüde bildiğini ölçmeyi hedefler. Elde edilen yüksek puanlar, konuya ilişkin bilgi düzeyinin yüksek olduğunu gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirildiği doktora tezi (Pınar, 2008) içerisinde detaylandırılmıştır. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmek istediği yapıyı (cinsel sağlık bilgisini) ne kadar doğru ölçtüğünü ifade eder.

Geliştirme çalışmalarında muhtemelen, ölçek maddelerinin ilgili alanı ne kadar temsil ettiğini gösteren Kapsam Geçerliği (Content Validity) için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Ayrıca, yapısal uygunluğu test etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak Yapı Geçerliği (Construct Validity) incelenmiştir. Ancak, bu özet kaynakta geçerlik istatistiklerine (örneğin, faktör yükleri veya korelasyonlar) dair doğrudan bir bilgi sunulmamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını gösterir. Bu ölçek için güvenirlik çalışmalarının Pınar’ın doktora tezi içinde yer alması beklenmektedir.

Bilgi ölçeklerinde sıklıkla kullanılan güvenirlik yöntemleri arasında, iç tutarlılığı belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı ve zaman içinde ölçümlerin kararlılığını kontrol etmek için test-tekrar test (Test-Retest) güvenilirliği bulunmaktadır. Bu istatistiksel verilerin, ölçeğin bilimsel çalışmalarda kullanımına izin verecek düzeyde yüksek olması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Bilgi Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ve boyutluluğunu belirlemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Bilgi ölçekleri genellikle tek bir genel bilgi skoruna ulaşmayı hedeflese de, faktör analizi, ölçek maddelerinin hangi bilgi alanları etrafında toplandığını ortaya çıkarır.

Büyük ihtimalle, Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ile madde havuzunun yapısal uygunluğu test edilmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile ortaya çıkan yapının teorik modelle ne kadar uyumlu olduğu incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin geçerli bir bilgi yapısını ölçtüğünü psikometrik olarak destekler.

Araç Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Bilgi ölçeği formatı (Muhtemelen doğru/yanlış veya çoktan seçmeli maddelerden oluşur).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Genç Yetişkinler

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerde öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Eğitim programı etkinliğini ölçmek amacıyla ön-test/son-test (pre-test/post-test) tasarımı içinde kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Ölçek, Halk Sağlığı, Bilgi Düzeyi Ölçümü, Hacettepe Üniversitesi, Geliştirme Çalışması, Cinsel Eğitim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Pınar, G. (2008) çalışması, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara’da tamamlanmıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, G. Pınar’ın 2008 yılındaki doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarından izin alınması gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi bu kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• csus-bilgi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ölçeğin geliştirilmesine dair birincil kaynak, aşağıdaki doktora tezidir:

1. Pınar, G. (2008). Üniversite Gençlerine Yönelik Geliştirilen Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Eğitim Programının Etkinliği (Doktora tezi) Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Bilgi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak özetinde yer almamaktadır. Maddelere ulaşmak için lütfen yukarıda belirtilen doktora tezini veya ilgili PDF dosyasını inceleyiniz.