Kadın Cinsel İşlev Ölçeği

Öz

Kadın Cinsel İşlev Ölçeği (KCİÖ), dünya çapında yaygın olarak kullanılan Female Sexual Function Index (FSFI) adlı standart psikometrik aracın Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, kadınların cinsel işlevlerini çok boyutlu olarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Aygin ve Eti Aslan (2005) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda güvenilir ve geçerli sonuçlar vermesini sağlamayı hedeflemiştir. KCİÖ, özellikle klinik araştırmalarda ve sağlık hizmetlerinde kadınlarda görülen cinsel işlev bozukluğu (CİB) durumlarının tespiti ve tedaviye verilen yanıtın izlenmesi açısından önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Kadın cinsel işlevi, FSFI, cinsel işlev bozukluğu, uyarlama, psikometri, cinsel sağlık, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Aygin, D., Eti Aslan, F.

Amaç

Kadın Cinsel İşlev Ölçeği’nin temel amacı, kadınların son dört hafta içerisindeki cinsel yaşamlarına dair altı farklı işlev alanını (arzu, uyarılma, lubrikasyon, orgazm, doyum ve ağrı) objektif ve standart bir şekilde ölçmektir. Bu çok boyutlu değerlendirme, klinisyenlere ve araştırmacılara, bireysel cinsel işlev bozukluklarının spesifik doğasını anlama ve uygun müdahaleleri planlama konusunda yardımcı olur.

Ölçek, Türkiye’deki sağlık profesyonellerinin ve araştırmacıların, uluslararası standartlarda kabul görmüş bir aracı kullanarak yerel popülasyon üzerinde güvenilir veriler toplamasını sağlamak üzere Türkçeye adapte edilmiştir. Böylece, cinsel işlev bozukluğu prevalansı ve risk faktörleri üzerine yapılan çalışmaların kalitesi artırılmıştır.

Yapı

Ölçek tarafından ölçülen yapı, kadın cinsel işlevinin kendisidir. Bu yapı, bilişsel, duygusal, fizyolojik ve kişilerarası etkileşimleri içeren karmaşık ve çok katmanlı bir kavramdır. KCİÖ, cinsel işlevi tek bir skor yerine altı ayrı alt boyuta ayırarak, spesifik sorun alanlarının tespit edilmesine olanak tanır.

Bu alt boyutlar, cinsel tepki döngüsünün farklı aşamalarını temsil eder ve cinsel sağlığın kapsamlı bir profilini sunar. Her bir alt boyutun puanlanması, bir kadının genel cinsel doyumunu etkileyen spesifik zorlukların saptanması için hayati önem taşır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilse de, Aygin ve Eti Aslan (2005) tarafından yürütülen uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal ve kültürel geçerliğini sağlamaya odaklanmıştır. Yapı geçerliği, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen altı boyutu doğru bir şekilde ölçüp ölçmediğini belirlemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir.

Eş zamanlı geçerlik çalışmaları, ölçek skorlarının, klinik tanılar veya cinsel işlevi ölçen diğer güvenilir araçlarla tutarlılığını göstermiştir. Bu çalışmalar, KCİÖ’nün Türk popülasyonunda cinsel işlevin klinik olarak anlamlı farklılıklarını ayırt etme yeteneğine sahip olduğunu doğrulamıştır.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak rapor edilmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach’s Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Tipik olarak, bu tür uyarlama çalışmalarında, toplam ölçek ve alt boyutlar için yüksek (0.80 üzeri) Alpha değerleri elde edilmiştir.

Test-tekrar test güvenilirliği, ölçeğin kısa bir zaman aralığı içinde aynı kişilerde tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini incelemektedir. Bu bulgular, ölçeğin zamana karşı kararlılığını ve ölçüm hatasının düşük olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Kadın Cinsel İşlev Ölçeği’nin Türkçeye uyarlama sürecinde, orijinal FSFI’nın altı faktörlü yapısının Türk örnekleminde de korunup korunmadığı araştırılmıştır. Uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda, ölçeğin altı temel boyutu temsil eden faktör yüklerine sahip olduğu tespit edilmiştir:

• Arzu (Desire)
• Uyarılma (Arousal)
• Lubrikasyon (Lubrication)
• Orgazm (Orgasm)
• Doyum (Satisfaction)
• Ağrı (Pain)

Bu faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu ve ölçülen yapının Türk kültürü bağlamında da geçerli olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Population Group: Yetişkin Kadınlar

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Cinsel olarak aktif olan veya cinsel işlev bozukluğu şüphesi bulunan kadınlar.

Test Methodology: 0’dan 5’e kadar değişen Likert Tipi Derecelendirme formatı (Orijinal FSFI yapısına göre).

Anahtar Kelimeler

Kadın sağlığı, cinsel tıp, tarama aracı, psikometri, cinsel işlev bozukluğu, Faktör Analizi, ölçek.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kadın Cinsel İşlev Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2005 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin orijinal versiyonu (FSFI) ticari olarak lisanslanmış olabilir; bu nedenle, ölçeğin klinik veya ticari amaçlarla kullanımı için orijinal yayıncılardan ve uyarlama yazarlarından izin alınması tavsiye edilir. Akademik araştırmalar için kullanım şartları genellikle ilgili makalenin yayınlandığı dergiye bağlıdır.

Kaynaklar

Aygin, D. ve Eti Aslan, F. (2005). Kadın Cinsel İşlev Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlaması. Turkiye Klinikleri J Med Sci., 25(3), 393-399.

Bu makalenin orijinal PDF’i Türkiye Klinikleri web sitesinde bulunmaktadır: turkiyeklinikleri.com.

Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait PDF dosyası ayrıca burada mevcuttur: kadin-cinsel-islev-olcegi-toad.pdf.

Kadın Cinsel İşlev Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, telif hakları nedeniyle bu alanda sunulmamıştır. Maddelerin tamamına erişim için lütfen kaynakçada belirtilen Aygin ve Eti Aslan (2005) makalesine ve ekteki PDF dosyasına başvurunuz.