Chen İnternet Bağımlılığı Ölçeği

Özet

Chen İnternet Bağımlılığı Ölçeği (CIAS), orijinal olarak Chen ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş olan ve bireylerdeki İnternet Bağımlılığı düzeylerini ve semptomlarını ölçmek amacıyla tasarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması, Ceyhan, Boysan ve Kadak (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle İnternet kullanımının kontrol edilememesi, yoksunluk, tolerans, sosyal işlevsellikte bozulma gibi bağımlılık kriterlerini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Adaptasyon, genel popülasyonda online bağımlılık ile bağlanma stili, duygu düzenleme, depresyon ve anksiyete arasındaki ilişkileri inceleyen geniş bir araştırma bağlamında kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İnternet Bağımlılığı, Chen İnternet Bağımlılığı Ölçeği, CIAS, Uyarlama, Psikometrik, Online Bağımlılık, Duygu Düzenleme, Bağlanma Stili

Yazarlar

Ölçeğin Türkçe uyarlamasını gerçekleştiren yazarlar: Ceyhan, E., Boysan, M., Kadak, M. T.

Amaç

Chen İnternet Bağımlılığı Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin İnternet kullanım alışkanlıklarının potansiyel olarak bağımlılık yapıcı olup olmadığını, belirlenen klinik kriterler çerçevesinde saptamaktır. Ölçek, İnternet Bağımlılığı Bozukluğu’nun (İBB) şiddetini ve farklı boyutlarını (örneğin, zorlayıcı kullanım, yoksunluk belirtileri) nicel olarak ölçmeye olanak tanır. Türk kültürüne uyarlanmasıyla birlikte, ölçeğin amacı Türkiye popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir teşhis ve araştırma aracı olarak hizmet vermektir.

Ceyhan ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması (2018), bu ölçeği kullanarak online bağımlılık durumunun, bireylerin psikolojik değişkenleri (depresyon, anksiyete, bağlanma stili) ile olan ilişkisini araştırmayı hedeflemiştir. Bu bağlamda ölçek, sadece bağımlılığı tespit etmekle kalmayıp, aynı zamanda bağımlılığa eşlik eden veya onu tetikleyen psikososyal faktörleri anlamada da önemli bir rol oynamıştır.

Yapı

Chen İnternet Bağımlılığı Ölçeği (CIAS), temel olarak İnternet Bağımlılığı yapısını ölçmektedir. İnternet Bağımlılığı, genellikle dört veya beş temel boyutta kavramsallaştırılır ve bu ölçek de bu boyutları yansıtmak üzere tasarlanmıştır. Bu boyutlar arasında şunlar yer alır:

• Zorlayıcı Kullanım (Compulsive Use): Bireyin İnternet kullanımını kontrol edememesi ve planlanandan daha uzun süre çevrimiçi kalması.
• Yoksunluk Belirtileri (Withdrawal Symptoms): İnternet erişimi kesildiğinde hissedilen huzursuzluk, gerginlik veya sinirlilik.
• Tolerans (Tolerance): İstenen etkiyi elde etmek için giderek daha fazla İnternet başında zaman geçirme ihtiyacı.
• İşlevsellikte Bozulma (Functional Impairment): İnternet kullanımının iş, okul, sosyal yaşam veya kişisel hijyen gibi alanlarda ciddi sorunlara yol açması.
• Sağlıkla İlgili Sorunlar (Health-related Problems): İnternet kullanımından kaynaklanan fiziksel veya psikolojik rahatsızlıklar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının geçerlik analizlerine dair spesifik istatistiksel detaylar (örneğin, DFA/AFA sonuçları, korelasyon katsayıları) bu kaynakta doğrudan sunulmamıştır (kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir). Ancak, Ceyhan, Boysan ve Kadak (2018) tarafından yapılan çalışma, ölçeğin Türk popülasyonunda geçerliğini sağlamak amacıyla psikometrik analizler içermek zorundadır. Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında yapı geçerliği (faktör analizi) ve ölçüt bağımlı geçerlik (depresyon, anksiyete gibi ilgili yapılarla korelasyon) incelenir.

Araştırmacılar, ölçeğin orijinal yapısını Türkçede de koruyup korumadığını belirlemek için gerekli geçerlik çalışmalarını yürütmüşlerdir. Bu, ölçeğin gerçekten İnternet bağımlılığını ölçtüğünü ve ölçtüğü yapıyı diğer ilgili psikolojik yapılarla beklenen şekilde ilişkilendirdiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Türkçe formun güvenirlik değerleri (örneğin, Cronbach Alfa katsayısı, test-tekrar test güvenirliği) bu kaynakta açıkça belirtilmemiştir (kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak işaretlenmiştir). Bununla birlikte, Ceyhan ve arkadaşları (2018) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını değerlendiren güvenirlik analizlerini mutlaka içermiştir.

Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı, yani İnternet bağımlılığını, ne kadar başarılı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Güvenilir bir ölçek, farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında tutarlı sonuçlar vermelidir. İlgili akademik yayına başvurularak, Türkçe formun güvenirlik katsayılarına ulaşılabilir.

Faktör Analizi

Chen İnternet Bağımlılığı Ölçeği’nin orijinal yapısı çok boyutludur ve genellikle beş faktörlü bir yapıyı destekler. Türkçe uyarlama sürecinde, adaptasyonu gerçekleştiren araştırmacılar (Ceyhan et al., 2018) muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanarak ölçeğin orijinal faktör yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamışlardır.

Faktör analizi, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı zorlayıcı kullanım, yoksunluk, tolerans, işlevsellikte bozulma ve sağlık sorunları gibi alt boyutların birbirinden ayrışıp ayrışmadığını ve her bir maddenin doğru alt faktöre yüklendiğini kontrol etmek için kritik öneme sahiptir. Bu analizler, ölçeğin yapı geçerliğini destekleyen temel bulgulardır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme bilgisi kaynakta sunulmamıştır (‘-‘). Orijinal ölçek genellikle Likert tipi bir derecelendirme formatına sahiptir.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Genel Popülasyon (General Population)

Age Group: Yetişkinler (Adults), Adaptasyon çalışması genel popülasyon üzerinde yapılmıştır.

Population Details: Ceyhan ve arkadaşları (2018) çalışmasını, online bağımlılık, bağlanma stili, duygu düzenleme, depresyon ve anksiyete arasındaki ilişkileri test etmek amacıyla geniş bir genel popülasyon örneklemi üzerinde gerçekleştirmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Zorlayıcı Kullanım, Yoksunluk, Tolerans, İnternet Bağımlılığı, Psikometrik Özellikler, Ceyhan, Kadak, Boysan

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasının yayınlandığı yıl: 2018. Ölçeğin kullanımı için izinler ve ücret bilgisi, uyarlamayı gerçekleştiren yazarların (Ceyhan, Boysan, Kadak) bağlı bulunduğu kurumlardan veya makalenin yayınlandığı dergiden teyit edilmelidir. Ölçeğin orijinal formu, akademik araştırma amaçları için genellikle erişilebilir durumdadır.

Kaynaklar

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait temel referans aşağıdadır:

• Ceyhan, E., Boysan, M., & Kadak, M. T. (2018). Associations between online addiction, attachment style, emotion regulation, depression and anxiety in general population: Testing the proposed diagnostic criteria for internet addiction. Sleep and Hypnosis: A Journal of Clinical Neuroscience and Psychopathology, 21(2), 123-139.

Ek olarak, ölçeğin Türkçe formuna dair bir bağlantı mevcuttur: researchgate.net.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: chen-internet-bagimliligi-olcegi-toad.pdf

Chen İnternet Bağımlılığı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri bu kaynakta sunulmamıştır. Maddelere ulaşmak için Ceyhan, Boysan ve Kadak (2018) tarafından yayınlanan akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.