Özgül İnternet Bağımlılığı Ölçeği

Özet

Özgül İnternet Bağımlılığı Ölçeği, Mehmet Dinç tarafından 2017 yılında bir doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, lise öğrencilerinde özgül internet bağımlılığı düzeylerini ve bu bağımlılıkla ilişkili davranışsal kalıpları ölçmektir. Ölçek, 7 maddeden oluşan bir öz bildirim aracı olup, 5’li Likert tipi bir derecelendirme formatına sahiptir. Yapılan güvenirlik analizlerinde, ölçeğin iç tutarlılığı oldukça yüksek bulunmuş ve Cronbach Alfa katsayısı 0.93 olarak rapor edilmiştir. Bu yüksek değer, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Ölçek, özellikle internet kullanımının bireyin hayatında önemli bozulmalara yol açtığı, aşırı ve kontrol edilemeyen bir meşguliyet durumunu değerlendirmeyi hedefler. Geliştirme süreci İstanbul’daki lise öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçek, internet bağımlılığının çeşitli boyutlarını kapsayarak, gençlerin dijital alışkanlıklarının potansiyel olumsuz etkilerini belirlemede araştırmacılara ve uygulayıcılara değerli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Özgül İnternet Bağımlılığı, İnternet Bağımlılığı, Psikolojik Ölçek, Lise Öğrencileri, Güvenirlik, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Mehmet Dinç

Amaç

Özgül İnternet Bağımlılığı Ölçeği’nin temel amacı, lise öğrencilerinde spesifik internet bağımlılığı düzeylerini ve ilgili davranış kalıplarını ölçmektir. Bu ölçek, bireylerin internet kullanım alışkanlıklarının günlük yaşamlarına, sosyal ilişkilerine ve genel refahlarına olan olumsuz etkilerini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle belirli internet aktivitelerine yönelik aşırı düşkünlük veya kontrol kaybı gibi bağımlılık belirtilerini hedef almaktadır.

Ölçek, ilk olarak Mehmet Dinç’in 2017 tarihli doktora tezinde, lise öğrencilerinde özgül internet bağımlılığının bağlanma stilleri ve mizaç özellikleri açısından incelenmesi bağlamında geliştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin geliştirildiği orijinal araştırmanın kapsamını oluşturmakla birlikte, ölçeğin kendisi internet bağımlılığının psikometrik olarak değerlendirilmesi için bağımsız bir araç olarak hizmet etmektedir.

Yapı

Bu ölçek tarafından ölçülen ana yapı, özgül internet bağımlılığıdır. Bu kavram, internet kullanımının bireyin hayatında önemli bozulmalara yol açtığı, aşırı ve kontrol edilemeyen bir meşguliyet durumunu ifade eder. Özgül internet bağımlılığı, genel internet bağımlılığının ötesinde, belirli çevrimiçi aktivitelere (örneğin, oyun, sosyal medya, belirli web siteleri) yönelik kompulsif davranışları ve bu davranışların yol açtığı olumsuz sonuçları kapsar.

Ölçek, bu bağımlılık durumunun bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlerini yansıtan maddeler aracılığıyla, bireylerin internet kullanımına karşı geliştirdikleri tolerans, yoksunluk, kontrol kaybı ve olumsuz sonuçlara rağmen kullanıma devam etme gibi belirtileri değerlendirmeyi amaçlar. Bu yapı, psikolojideki diğer davranışsal bağımlılıkların özellikleriyle benzerlikler taşımaktadır.

Geçerlik

Sağlanan kaynakta Özgül İnternet Bağımlılığı Ölçeği’nin geçerliğine dair spesifik bir bilgi bulunmamaktadır. Bir psikometrik aracın geçerliği, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü ifade eder ve bu, ölçek geliştirme sürecinin kritik bir aşamasıdır. Genellikle içerik geçerliği, yapı geçerliği (yakınsak ve ıraksak geçerlik gibi) ve ölçüt geçerliği gibi çeşitli türleri değerlendirilir.

Gelecekteki araştırmalar, bu ölçeğin geçerlik özelliklerini detaylı bir şekilde incelemeli ve ölçeğin teorik yapıyla ne kadar uyumlu olduğunu, benzer veya farklı yapılarla ilişkisini ve dış ölçütlerle tutarlılığını ortaya koymalıdır. Bu tür çalışmalar, ölçeğin bilimsel kullanım için uygunluğunu ve genellenebilirliğini artıracaktır.

Güvenirlik

Özgül İnternet Bağımlılığı Ölçeği’nin güvenirliği, ölçeğin tutarlılık ve istikrarlılık özelliklerini göstermektedir. Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa (Cronbach Alfa) değeri ile değerlendirilmiş ve 0.93 olarak rapor edilmiştir. Bu değer, psikometrik açıdan oldukça yüksek kabul edilir ve ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Yüksek Cronbach Alfa değeri, ölçek maddeleri arasındaki içsel tutarlılığın güçlü olduğunu ve ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini işaret etmektedir. Bu sonuç, araştırmacılar ve uygulayıcılar için ölçeğin güvenle kullanılabileceği yönünde önemli bir kanıt sunmaktadır. Gelecekteki çalışmalar, test-tekrar test güvenirliği gibi diğer güvenirlik türlerini de inceleyerek ölçeğin zamana karşı istikrarını da değerlendirebilir.

Faktör Analizi

Sağlanan orijinal kaynakta Özgül İnternet Bağımlılığı Ölçeği’ne uygulanan faktör analizi hakkında herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Faktör analizi, psikolojik ölçeklerin geliştirilmesinde temel bir adımdır ve ölçeğin altında yatan boyutları veya faktörleri belirlemek için kullanılır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi yapısal bileşenleri temsil ettiğini ve ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğunu anlamak için kritik öneme sahiptir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin yapısal geçerliğine dair önemli kanıtlar sunar ve maddelerin teorik beklentilerle uyumlu bir şekilde gruplanıp gruplanmadığını gösterir. Gelecekteki araştırmaların, bu ölçeğin faktör yapısını açıklayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi yöntemleriyle incelemesi, ölçeğin psikometrik özelliklerinin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacaktır.

Ölçek

Test Türü: Geliştirme. Bu ölçek, Mehmet Dinç tarafından doktora tezi kapsamında yeni bir araç olarak geliştirilmiştir. Mevcut literatürdeki boşlukları doldurmak ve özgül internet bağımlılığını daha spesifik bir şekilde değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır.

Biçim: Ölçek, toplam 7 maddeden oluşmaktadır. Her bir madde, bireylerin internet kullanım alışkanlıkları ve bu alışkanlıkların yol açtığı potansiyel sorunlara ilişkin ifadeler içermektedir.

Mevcut Diller: Ölçek, Türkçe olarak geliştirilmiş ve Türkçe konuşan popülasyonlar için tasarlanmıştır.

Popülasyon Grubu: Ölçek, özellikle lise öğrencilerinin internet bağımlılığı düzeylerini değerlendirmek amacıyla kullanılmıştır. Bu popülasyon, internet kullanımının yaygın olduğu ve bağımlılık riskinin yüksek olabileceği bir demografik grubu temsil etmektedir.

Yaş Grubu: Lise öğrencileri genellikle 14 ila 18 yaş aralığındaki gençlerden oluşmaktadır. Ölçek, bu yaş grubunun bilişsel ve gelişimsel özelliklerine uygun olarak hazırlanmıştır.

Popülasyon Detayları: Ölçeğin geliştirildiği doktora tezi, İstanbul’daki lise öğrencileri üzerinde yürütülmüştür. Bu, ölçeğin başlangıçta Türk kültürüne özgü bağlamda geçerli ve güvenilir olduğu anlamına gelmektedir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert ölçeği (Likert ölçeği) formatında bir öz bildirim aracıdır. Katılımcılar, her bir madde için “1 = bana hiç uygun değil” ile “5 = bana çok uygun” arasında değişen bir derecelendirme yapmaktadırlar. Bu derecelendirme, bireyin ilgili maddeye ne ölçüde katıldığını veya maddenin kendisini ne ölçüde tanımladığını yansıtmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Özgül İnternet Bağımlılığı, Ölçek Geliştirme, Lise Öğrencileri, Psikometri, Güvenirlik, Likert Tipi, Davranışsal Bağımlılık, İnternet Bağımlılığı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Sağlanan kaynakta yazarın ORCID tanımlayıcısı belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta spesifik bir yazışma adresi belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Ölçek Yılı

Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler veya herhangi bir ücrete tabi olup olmadığı hakkında kaynakta herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Ölçeği kullanmayı düşünen araştırmacıların veya uygulayıcıların doğrudan sorumlu yazar Mehmet Dinç ile iletişime geçmeleri tavsiye edilir.

Ölçek, Mehmet Dinç’in doktora tezinin tamamlandığı yıl olan 2017 yılında geliştirilmiş ve kullanıma sunulmuştur.

Referanslar

Dinç, M. (2017). Lise öğrencilerinde özgül internet bağımlılığının bağlanma stilleri ve mizaç özellikleri açısından incelenmesi (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ozgul-internet-bagimliligi-olcegi-toad.pdf

Özgül İnternet Bağımlılığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

7 madde
Çevremdekilerin yanlış olarak nitelendirdikleri web sitelerine girerim.