Bağımlılık Profil İndeksi İnternet Bağımlılığı Formu(BAPİNT)

Özet

Bağımlılık Profil İndeksi İnternet Bağımlılığı Formu (BAPİNT), 2015 yılında Türkiye’de geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu form, bireylerdeki problemli internet kullanımı ve internet bağımlılığı düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, mevcut Bağımlılık Profil İndeksi’nin (API) sağlam teorik çerçevesini internet kullanım davranışlarına uyarlayarak, bağımlılığın çok boyutlu yapısını incelemeyi hedefler.

Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini, özellikle geçerlik ve güvenilirliğini Türk örnekleminde kanıtlamıştır. BAPİNT, modern teknolojik bağımlılıkların değerlendirilmesinde ve klinik araştırmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olarak literatüre kazandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İnternet Bağımlılığı, Bağımlılık Profil İndeksi, BAPİNT, Psikometrik Ölçek, Geçerlik, Güvenilirlik, Problemli İnternet Kullanımı, Teknoloji Bağımlılığı

Yazarlar

Kültegin Ögel, Fatih Karadağ, Derya Satgan, Ceren Koç

[quads id=5]

Amaç

Bağımlılık Profil İndeksi İnternet Bağımlılığı Formu’nun (BAPİNT) temel amacı, bireylerin internet kullanım alışkanlıklarını ve bu alışkanlıkların bağımlılık spektrumundaki yerini çok boyutlu bir bakış açısıyla değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilecek, kültürel olarak uygun ve sağlam bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek geliştiricileri, internet bağımlılığının sadece tek bir boyutta değil, farklı psikolojik ve davranışsal bileşenler üzerinden anlaşılması gerektiği varsayımından hareket ederek, Bağımlılık Profil İndeksi’nin (API) sağlam teorik alt yapısını bu modern bağımlılık türüne uygulamıştır. Bu sayede, internet bağımlılığının altında yatan özgül semptom alanlarının (örneğin, yoksunluk veya aşerme) ayrı ayrı değerlendirilmesi mümkün olmuştur.

Yapı

BAPİNT, psikolojik bağımlılık teorilerinin güncel anlayışına paralel olarak, internet bağımlılığını tek boyutlu bir olgu yerine, bir dizi ilişkili semptom ve davranıştan oluşan çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Bu yapı, genellikle diğer madde veya davranışsal bağımlılıklarda gözlemlenen temel bileşenleri yansıtır ve API’nin temel faktörlerini internet bağlamına taşır.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapılar arasında, internet kullanımına yönelik yoğun arzu (aşerme), internete erişilemediğinde yaşanan yoksunluk belirtileri, kullanılan sürenin artması (tolerans) ve internet kullanımının günlük yaşam işlevselliğinde yarattığı sosyal, mesleki veya eğitimsel bozulmalar yer almaktadır. Bu bileşenler, internet bağımlılığının klinik tanısını destekleyen kritik göstergelerdir.

Geçerlik

BAPİNT’in geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur (Ögel et al., 2015). Bu çalışmalar, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere gerçekleştirilmiştir. Geliştiriciler, yapı geçerliğini ve muhtemelen ölçüt bağımlı geçerliği inceleyerek, BAPİNT’in internet bağımlılığı teşhisinde güçlü bir araç olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.

Kaynakta spesifik geçerlik katsayıları veya korelasyon değerleri belirtilmemiştir. Ancak, makale başlığı ölçeğin geçerlik ve güvenilirliğinin incelendiğini açıkça göstermektedir. Detaylı geçerlik analizlerine ulaşmak için okuyucuların yayımlanan hakemli makaleye (DOI: 10.5350/DAJPN2015280405) başvurması gerekmektedir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliği, BAPİNT’in tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla incelenmiştir. Güvenilirlik analizleri genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemlerini içerir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve ölçüm hatasını en aza indirir.

Geliştirme çalışması, BAPİNT’in klinik ve araştırma standartlarına uygun, tatmin edici düzeyde bir güvenilirlik sergilediğini rapor etmiştir. Spesifik güvenilirlik değerleri bu özet kaynakta yer almamaktadır, ancak bu psikometrik özellikler ölçeğin Türk popülasyonunda tutarlı sonuçlar ürettiğini doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

BAPİNT’in yapısal geçerliğini tesis etmek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Geliştirme sürecinde, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu belirlenmiş ve maddelerin bu boyutlara dağılımı incelenmiştir. Bu analizler, BAPİNT’in temelini oluşturan Bağımlılık Profil İndeksi modelinin internet bağımlılığı bağlamında da geçerli olup olmadığını araştırmıştır.

Faktör analizleri, internet bağımlılığının altta yatan bileşenlerinin (örneğin, sosyal sorunlar, zaman kaybı, yoksunluk) BAPİNT maddeleri tarafından başarılı bir şekilde temsil edildiğini göstermiştir. Ölçeğin çok boyutlu yapısı, bu analizlerin sonuçlarına dayanarak doğrulanmıştır ve internet bağımlılığının etiyolojisini anlamada önemli bir rol oynamaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme amaçlı, öz bildirime dayalı psikometrik bir ölçektir.

Format: Kaynakta spesifik olarak belirtilmemekle birlikte, maddelerin genellikle 4’lü veya 5’li Likert ölçeği tipinde bir derecelendirme formatıyla yanıtlandığı varsayılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İnternet bağımlılığı riski taşıyan veya hali hazırda problemli internet kullanımı sergileyen genel ve klinik popülasyon.

Yaş Grubu: Geliştirme makalesinde spesifik bir yaş aralığı belirtilmemiştir, ancak internet kullanımının yaygın olduğu ergen ve yetişkin gruplarına yöneliktir.

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türk üniversite öğrencileri ve/veya genel popülasyon örneklemi üzerinde geliştirilmiş ve standartlaştırılmıştır.

Test Metodolojisi: Bireylerin kendi internet kullanım davranışları, düşünceleri ve duygusal tepkileri hakkındaki ifadeleri değerlendirdiği, kâğıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen öz bildirim yöntemidir.

Anahtar Kelimeler

İnternet Bağımlılığı, BAPİNT, Davranışsal Bağımlılık, Psikometri, Yoksunluk, Aşerme

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin geliştirme ve psikometrik özellikleri üzerine yapılan ilk çalışma 2015 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı, telif hakları ve izin şartları için sorumlu yazar Ceren Koç ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım şartları genellikle yayınlanan makale üzerinden belirlenir ve yazar iznine tabidir.

Kaynaklar

• Ögel, K., Karadag, F., Satgan, D. ve Koç, C.(2015). Bağımlılık Profil İndeksi İnternet Bağımlılığı Formu’nun (BAPİNT) geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenilirliği. Dusunen Adam The Journal of Psychiatry and Neurological Sciences, 28, 337-343. DOI: 10.5350/DAJPN2015280405

Ölçeğin orijinal PDF dosyası, ek bilgi ve detaylı yapısal analizler için buradan indirilebilir: bagimlilik-profil-indeksi-internet-bagimliligi-formubapint-toad.pdf

[quads id=5]

Bağımlılık Profil İndeksi İnternet Bağımlılığı Formu (BAPİNT) Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu ölçeğe ait maddeler, telif hakları ve akademik kullanım izinleri nedeniyle bu platformda yayımlanmamaktadır. Ölçek maddelerine erişim ve uygulama bilgileri için lütfen kaynak makaleye veya sorumlu yazar Ceren Koç ile iletişime geçiniz.