İnternet Bağımlılığı Testi

Özet

İnternet Bağımlılığı Testi (İBT), Ö. Balta ve M. B. Horzum tarafından 2008 yılında Young’un İnternet Bağımlılığı Testi‘nin (IAT) Türkçe’ye uyarlanması amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, bireylerin internet kullanım düzeylerini değerlendirmeyi ve potansiyel İnternet bağımlılığı belirtilerinin şiddetini ölçmeyi amaçlamaktadır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürü ve diline uygunluğunu, aynı zamanda geçerlik ve güvenirlik özelliklerini ortaya koymuştur. İBT, özellikle eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında, aşırı ve sorunlu internet kullanımının yaygınlığını belirlemek için yaygın olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İnternet bağımlılığı, Problem odaklı internet kullanımı, Psikometrik ölçek, Uyarlama, Dijital sağlık, IAT, Balta, Horzum.

Yazarlar

Balta, Ö., Horzum, M. B.

Amaç

İnternet Bağımlılığı Testi’nin temel amacı, bireylerin internet kullanımının günlük yaşam, sosyal ilişkiler ve psikolojik durum üzerindeki olumsuz etkilerini sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, internet kullanımının kontrol kaybı, tolerans, yoksunluk, kişilerarası çatışma ve görev ihmali gibi bağımlılık kriterlerine ne ölçüde uyduğunu tespit etmeye yöneliktir. Ayrıca, bu aracın Türk popülasyonunda IAT‘nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılmasını sağlamak hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, temel olarak Problem Odaklı İnternet Kullanımı (Problematic Internet Use – PIU) veya İnternet Bağımlılığı yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bilişsel, duygusal ve davranışsal bozuklukları içeren çok boyutlu bir sendrom olarak kabul edilir. Balta ve Horzum (2008) uyarlaması, internet kullanımının yol açtığı işlevsellikteki bozulmaları ve bağımlılık benzeri semptomları (örneğin, zaman yönetimi sorunları, sosyal izolasyon, akademik başarısızlık) ele almaktadır.

Geçerlik

Balta ve Horzum tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla Yapı Geçerliği incelemeleri yapılmıştır. Bu incelemeler genellikle açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerini içerir. Çalışma, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyla tutarlı olduğunu göstermiş ve orijinal IAT’nin ölçtüğü temel boyutların Türkçe formda da korunduğunu doğrulamıştır. Her ne kadar kaynakta belirtilmese de, uyarlama makalesi genellikle ölçüt bağımlı geçerliği (criterion validity) kapsamında, ölçek puanlarının diğer ilgili psikolojik değişkenlerle (depresyon, kaygı vb.) anlamlı ilişkilerini sunmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Uyarlama çalışması, İnternet Bağımlılığı Testi’nin yüksek derecede iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Yüksek Alfa katsayısı, ölçekteki maddelerin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte olduğunu ve sonuçların kararlı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik analizleri ile ölçek puanlarının zaman içinde tutarlılığı da incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

Balta ve Horzum (2008) çalışması, ölçeğin faktör yapısını incelemek için faktör analizini kullanmıştır. Orijinal IAT genellikle tek faktörlü bir yapı olarak ele alınsa da, bazı çalışmalar çok faktörlü yapılar öne sürmektedir. Bu uyarlama çalışmasında elde edilen faktör yapısı, ölçeğin Problem Odaklı İnternet Kullanımı yapısını temsil eden bir veya birden fazla alt boyutu ortaya çıkarmıştır. Faktör analizi sonuçları, Türkçe formun psikometrik açıdan sağlam bir temele sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (Kaynakta belirtilmemiştir, ancak IAT standardıdır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Ergenler ve Yetişkinler

Age Group: Genellikle 12 yaş ve üzeri

Population Details: Türk üniversite öğrencileri veya genel lise/üniversite popülasyonu üzerinde standardize edilmiştir.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

PIU, Psikoloji, Sosyal medya, Young, Ölçek geliştirme, Problematik davranış, Sakarya Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Mehmet Barış Horzum, Sakarya Üniversitesi (Uyarlama döneminde).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin yayınlanma ve uyarlanma yılı 2008‘dir. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı genellikle yazarlara referans verilerek serbesttir. Ticari amaçlı veya geniş ölçekli kullanım için sorumlu yazar Mehmet Barış Horzum ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynakça

Balta, Ö., ve Horzum, M.B. (2008). İnternet Bağımlılığı Testi. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 7 (13), 87-102.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: internet-bagimliligi-testi-toad.pdf

İnternet Bağımlılığı Testi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu ölçeğin maddeleri, kaynak makalede detaylı olarak sunulmuş olup, burada yayımlanmamaktadır. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen akademik makaleye ve ilgili PDF dosyasına başvurulması gerekmektedir.